Περίπλοκο ζήτημα η ειρήνευση και η τελική συμφωνία ειρήνης μια αμοιβαίων σεβαστών όρων, ανάμεσα στον Τραμπ και την Τεχεράνη, χωρίς κανενός άλλου συμμετοχή και ισχυρό ρόλο, παρά μόνο ως παθητικών εταίρων, με πρώτο το «δυσφορούν Ισραήλ»..Η εκεχειρία των 60 ημερών και η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ δημιουργούν προσδοκίες αποκλιμάκωσης, όμως το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, οι διαφωνίες για την εφαρμογή της συμφωνίας και η έντονη δυσφορία του Ισραήλ προκαλούν ερωτηματικά.
Με τον αγώνα μικτών πολεμικών τεχνών (MMA), μια συμφωνία με το Ιράν και μια κόντρα με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου γιόρτασε τα 80ά γενέθλια του ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και το μείγμα των γεγονότων αυτών δίνει μια πολύ καλή εικόνα για τον τρόπο με τον οποίο ο Αμερικανός πρόεδρος αντιλαμβάνεται την πολιτική και την ισχύ που διαθέτει.
«Στα σημεία» θα κριθεί το αποτέλεσμα της συμφωνίας
Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Ντόναλντ Τραμπ προσπαθεί να χρησιμοποιήσει την πάλη και τις πολεμικές τέχνες για επικοινωνιακό τέχνασμα, κατά το παρελθόν το έχει επαναλάβει κάποιες φορές, όμως στην πραγματικότητα, τόσο όσον αφορά στις λεπτομέρειες του μνημονίου συνεργασίας με το Ιράν, όσο και στην κόντρα του με τον Νετανιάχου, το νοκ άουτ δεν είναι το αποτέλεσμα που πέτυχε. Στην καλύτερη περίπτωση και στις δυο περιπτώσεις πήρε μια τεχνική ισοπαλία και στη χειρότερη μια ήττα στα σημεία.
Η συμφωνία με το Ιράν προβλέπει παύση των εχθροπραξιών για 60 ημέρες, άρση του ελέγχου που ασκεί το Ιράν στις θαλάσσιες μεταφορές πετρελαίου μέσω των Στενών του Ορμούζ και τερματισμό του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού. Αναμένεται να τεθεί σε ισχύ μετά από τελετή υπογραφής στην Ελβετία τις επόμενες ημέρες
Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε στο Fox News ότι η συμφωνία περιλαμβάνει διαβεβαίωση πως το Ιράν δε θα παράγει, δε θα αποκτήσει και δε θα αγοράσει ποτέ πυρηνικό όπλο.
Ωστόσο, η έλλειψη λεπτομερειών και οι όροι που είναι ήδη γνωστοί αφήνουν τον Τραμπ αντιμέτωπο με τρία άμεσα ερωτήματα που θα καθορίσουν τη μελλοντική στρατηγική ισορροπία στη Μέση Ανατολή, τη θέση του πολέμου στην ιστορία και το πώς όλα αυτά θα επηρεάσουν την προεδρική του κληρονομιά:
• Μήπως το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και η άρση του αποκλεισμού σημαίνουν απλώς επιστροφή στην προπολεμική κατάσταση, αφού το κρίσιμο ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος παραμένει άλυτο;
• Είναι ο Τραμπ πιο κοντά σε μια πυρηνική συμφωνία καλύτερη από εκείνη που διαπραγματεύτηκε η κυβέρνηση Ομπάμα και την οποία το Ιράν τηρούσε μέχρι ο Τραμπ να την ακυρώσει κατά την πρώτη του θητεία;
• Και κυρίως, πέρα από την αποδυνάμωση των συμβατικών στρατιωτικών δυνατοτήτων του Ιράν, πέτυχε αυτός ο πόλεμος — τον οποίο η πλειοψηφία των Αμερικανών δεν ήθελε και που προκάλεσε τεράστιες οικονομικές δυσκολίες διεθνώς — αποτελέσματα που να δικαιολογούν το κόστος του;
Τα προβλήματα του Τραμπ μετά το μνημόνιο
Μακροπρόθεσμα, ανακύπτουν και άλλα ζητήματα: πώς θα χρησιμοποιήσει το Ιράν τη δυνατότητα που απέδειξε ότι διαθέτει να επηρεάζει τη λειτουργία των Στενών του Ορμούζ και αν θα επιδιώξει να αξιοποιήσει οικονομικά αυτή τη δύναμη.
Η αποτυχία των ΗΠΑ και του Ισραήλ, παρά τη δολοφονία του προηγούμενου Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, να ανατρέψουν το ιρανικό καθεστώς φαίνεται επίσης να προμηνύει μελλοντικές εντάσεις που θα μπορούσαν να αναζωπυρώσουν τον πόλεμο.
Την ίδια ώρα δημιουργεί βαθύ ρήγμα μεταξύ του ίδιου του Ντόναλντ Τραμπ και του Μπενιαμίν Νετανιάχου, καθώς η ισραηλινή ηγεσία εμφανίζεται να διαλέγει να ακολουθήσει τον δρόμο της περαιτέρω κλιμάκωσης με το Ιράν, δεδομένου του γεγονότος όπως σημειώνουν αρκετοί πως η συμφωνία δε «προστατεύει τα συμφέροντα του Ισραήλ».
Στο εσωτερικό του Ιράν, εφόσον επανέλθει μια κάποια ησυχία που δε θα θυμίζει τον πρόσφατο πόλεμο, το βασικό ερώτημα θα είναι αν το καθεστώς έχει αποδυναμωθεί σοβαρά από τον πόλεμο και τον αποκλεισμό ή αν, αντίθετα, έχει ενισχυθεί από την επιβίωσή του και είναι έτοιμο να εισέλθει σε μια νέα περίοδο καταστολής. Το ερώτημα αυτό γίνεται ακόμα πιο πιεστικό δεδομένης της επιθετικής στρατηγικής που εμφανίζεται να προτιμά η ισραηλινή ηγεσία.
Το βασικό ερώτημα με το οποίο θα έρθει αντιμέτωπος ο Τραμπ και που τελικά θα κρίνει την απόφαση του να χρησιμοποιήσει στρατιωτική ισχύ κατά του Ιράν, είναι αν αυτή έφερε τα αποτελέσματα που ο ίδιος έλεγε ότι θα φέρει, διασφαλίζοντας έτσι την προβολή ισχύος που θα ήθελε ο ίδιος ή αν τελικά αυτή θα φέρει άλλη μια ταπείνωση των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή και θα ενισχύσει την εντύπωση που προωθούν ιδιαίτερα η Κίνα και η Ρωσία, πως οι ΗΠΑ είναι μια υπερδύναμη σε αποδρομή και παρακμή.
Το πιο κρίσιμο ζήτημα, αυτό που αποτέλεσε την αφορμή για τον πόλεμο είναι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και το μέλλον των αποθεμάτων του σε ουράνιο υψηλού εμπλουτισμού. Είναι ενδεικτικό πως ο Τραμπ πανυγηρίζει για μια συμφωνία που παραπέμπει το θέμα αυτό σε μελλοντικές διαπραγματεύσεις.
Οι ερμηνείες που δε βοηθούν
Παράλληλα υπάρχουν ήδη διαφορετικές ερμηνείες για το τι σημαίνει το μνημόνιο. Οι ΗΠΑ επιμένουν ότι οποιαδήποτε αποδέσμευση ιρανικών περιουσιακών στοιχείων ή άρση κυρώσεων θα εξαρτηθεί αυστηρά από τη συμμόρφωση της Τεχεράνης. Το Ιράν, από την άλλη, δηλώνει ότι η περίοδος των 60 ημερών θα αρχίσει μόνο εφόσον η Ουάσινγκτον ξεκινήσει να αποδεσμεύει δισεκατομμύρια δολάρια από τα παγωμένα κεφάλαιά του.
Η αμοιβαία καχυποψία παραμένει τόσο έντονη ώστε θα θεωρηθεί σημαντικό επίτευγμα αν η συμφωνία αντέξει μέχρι την υπογραφή μιας οριστικής συμφωνίας. Η συμφωνία ενίσχυσε την αισιοδοξία των αγορών ότι η περίοδος έντονης οικονομικής αναταραχής μπορεί να αποκλιμακωθεί, ιδιαίτερα αν τα δεκάδες πετρελαιοφόρα που έχουν εγκλωβιστεί στον Περσικό Κόλπο μπορέσουν να κινηθούν ξανά.
Η ενεργειακή κρίση που προκάλεσε ο πόλεμος οδήγησε σε εκτόξευση των τιμών καυσίμων παγκοσμίως και επιδείνωσε το πρόβλημα της ακρίβειας για εκατομμύρια ανθρώπους.
Οι αναλυτές προειδοποιούν ότι, ακόμη και αν οι τιμές του πετρελαίου αρχίσουν να πέφτουν, θα χρειαστούν μήνες για να αποκατασταθούν οι ζημιές στις εφοδιαστικές αλυσίδες και να περιοριστούν οι οικονομικές συνέπειες. Επιπλέον, το Ιράν έχει προαναγγείλει την επιβολή διοδίων στα πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ.
Αυξάνεται η εσωτερική πίεση στις ΗΠΑ
Πολιτικά, ο Τραμπ χρειάζεται γρήγορα αποτελέσματα. Η πτώση των τιμών της βενζίνης θα μπορούσε να μειώσει τις πιέσεις από τον πληθωρισμό και να βελτιώσει τη θέση του απέναντι στους ψηφοφόρους.
Ωστόσο, παραμένει αμφίβολο αν θα αποκομίσει σημαντικό πολιτικό όφελος από τον τερματισμό ενός πολέμου που οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι περισσότεροι Αμερικανοί δεν υποστήριζαν.
Οι Δημοκρατικοί αναμένεται να συνδέσουν τις συχνά αντιφατικές δηλώσεις του για το Ιράν και την αθέτηση της υπόσχεσής του να μην ξεκινήσει νέους πολέμους στο εξωτερικό με την οικονομική ανασφάλεια που βιώνουν πολλά αμερικανικά νοικοκυριά.
Ο βουλευτής Άνταμ Σμιθ, κορυφαίο στέλεχος των Δημοκρατικών στην Επιτροπή Ενόπλων Δυνάμεων της Βουλής, δήλωσε ότι ο τερματισμός ενός τόσο καταστροφικού πολέμου είναι «εξαιρετικά θετική εξέλιξη». Ωστόσο, υποστήριξε ότι ο πόλεμος «δεν πέτυχε τίποτα για τις Ηνωμένες Πολιτείες».
.
ΗΠΑ – Ιράν: Πώς Ευρώπη, ΟΗΕ υποδέχτηκαν την είδηση για ειρηνευτική συμφωνία.
Οι κυβερνήσεις των ΗΠΑ και του Ιράν κατέληξαν σε καταρχήν συμφωνία για να τερματιστεί άμεσα ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, ανακοίνωσε τις πρώτες πρωινές ώρες το Πακιστάν, χώρα που διαδραματίζει μεσολαβητικό ρόλο-κλειδί, με την Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη να επιβεβαιώνουν την πληροφορία αυτή αμέσως μετά.
«Η συμφωνία με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν πλέον ολοκληρώθηκε», ανέφερε ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ μέσω Truth Social, μερικά λεπτά μετά την ανακοίνωση του πακιστανού πρωθυπουργού Σαμπάζ Σαρίφ μέσω X πως «επιτεύχθηκε» συμφωνία.
Τέσσερα θέματα στο τραπέζι ΗΠΑ – Ιράν για την τελική συμφωνία
«Θα αρχίσουν διαπραγματεύσεις εντός 60 ημερών ενόψει της σύναψης οριστικής συμφωνίας», είπε ακόμη ο κ. Γαριμπαμπαντί, επισημαίνοντας πως η Τεχεράνη εξακολουθεί να αντιμετωπίζει με «δυσπιστία» τις ΗΠΑ. Έκανε λόγο για τέσσερα θέματα που θα τεθούν στο τραπέζι: «την άρση όλων των κυρώσεων σε βάρος της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν, είτε πρόκειται για μονομερείς πρωτογενείς ή δευτερογενείς• το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας• την ανοικοδόμηση» και «την οικονομική ανάπτυξη» του Ιράν• και «τη δημιουργία μηχανισμού παρακολούθησης» που θα εγγυάται την εφαρμογή των δεσμεύσεων που θα αναληφθούν.
Συμφωνία 14 σημείων διέρρευσε στο Ιράν
Το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων MEHR μετέδωσε κείμενο το οποίο παρουσίασε ως το «μνημόνιο συνεννόησης», το πρωτόκολλο συμφωνίας 14 σημείων στο οποίο κατέληξαν οι ΗΠΑ και το Ιράν: προβλέπει μεταξύ άλλων «την αποδέσμευση 24 δισεκ. δολαρίων που έχουν παγώσει (σ.σ. στο εξωτερικό) κατά τη διάρκεια της διαπραγμάτευσης 60 ημερών» που θα αρχίσει μετά την υπογραφή, «το μισό» από το οποίο «θα τεθεί στη διάθεση του Ιράν πριν από την έναρξη των διαπραγματεύσεων», κατά το κείμενο που είχε ήδη μεταδοθεί από το MEHR προχθές Σάββατο, ωστόσο δεν έχει επιβεβαιωθεί επίσημα.
Την Παρασκευή η υπογραφή της συμφωνίας
Η τελετή υπογραφής της συμφωνίας θα διεξαχθεί την Παρασκευή 19η Ιουνίου στη Γενεύη, ενημέρωσε ο πακιστανός πρωθυπουργός Σαρίφ. Ο αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς γνωστοποίησε ότι σκοπεύει να είναι παρών, συμπληρώνοντας ότι είναι «πιθανή» η παρουσία του αμερικανού προέδρου Τραμπ.
Θετικός ο Γκουτέρες
Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες χαιρέτισε τη συμφωνία, «κρίσιμο βήμα προς την ειρηνική επίλυση της σύγκρουσης», όπως τόνισε, σύμφωνα με δελτίο Τύπου το οποίο έδωσε στη δημοσιότητα ο εκπρόσωπός του Στεφάν Ντουζαρίκ.
Το Ιράν «επέβαλε τη θεία και ατσάλινη θέλησή του στους αμερικανούς και σιωνιστές εχθρούς», τους «ταπείνωσε», και «ο εχθρός δεν είχε άλλη επιλογή παρά να αποδεχτεί την ήττα και να παραδοθεί», υποστήριξε από την πλευρά του το γενικό επιτελείο του ιρανικού στρατού, σύμφωνα με την κρατική τηλεόραση.
Λίγη ώρα προτού ανακοινωθεί η συμφωνία, το Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν προειδοποιούσε μέσω X ότι επρόκειτο να υπάρξουν «άμεσα» αντίποινα σε βομβαρδισμό του Ισραήλ με τρεις νεκρούς σε νότιο προάστιο της Βηρυτού, προπύργιο του σιιτικού κινήματος Χεζμπολά του Λιβάνου, που πρόσκειται στην Τεχεράνη.
Η πρώτη αντίδραση Μακρόν
«Σκοπός θα είναι να δούμε τα επακόλουθα αυτής της συμφωνίας, την υποστήριξη του Λιβάνου, το διαρκές ξανάνοιγμα του στενού του Ορμούζ, και προφανώς τη σύναψη συμφωνίας για το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειας και το πρόγραμμα κατασκευής βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν», σημείωσε ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν σε βίντεο που δημοσιοποίησε μέσω Instagram αφού έφτασε στην πόλη, στις όχθες της λίμνης Λεμάν, λίγη ώρα αφού ανακοινώθηκε η συμφωνία.
Κοινή ανακοίνωση των Ε4
Με κοινή ανακοίνωσή τους, οι κυβερνήσεις της Βρετανίας, της Γαλλίας, της Γερμανίας και της Ιταλίας –σχήματος γνωστού ως E4– δήλωσαν διατεθειμένες να προχωρήσουν σε άρση κάποιων «κυρώσεων, σε ανταπόδοση ξεκάθαρων και επαληθεύσιμων μέτρων από την πλευρά του Ιράν όσον αφορά το πρόγραμμα πυρηνικής ενέργειάς του».
Ο πόλεμος, που ξέσπασε τη 28η Φεβρουαρίου, με καταιγιστικούς βομβαρδισμούς των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας, έβαλε φωτιά στη Μέση Ανατολή και στοίχισε τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους, στη μεγάλη πλειονότητά τους στο Ιράν και στον Λίβανο.