Ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, θα εξακολουθεί να είναι πρόεδρος των ΗΠΑ το πρωί της 4ης Νοεμβρίου. Ωστόσο, ανάλογα με το αποτέλεσμα των ενδιάμεσων εκλογών που θα έχουν διεξαχθεί την προηγουμένη, ενδέχεται να βρεθεί αντιμέτωπος με ένα εντελώς διαφορετικό πολιτικό τοπίο. Τραυματισμένος βέβαια, αναξιόπιστιος, αποτυχημένος πολιτικά και χωρίς παντοδύναμη επιρροή στα νομοθετικά σώματα .
Οπως υποδηλώνει και η ονομασία τους, οι ενδιάμεσες εκλογές διεξάγονται περίπου στα μισά της προεδρικής θητείας. Συχνά αποτελούν ένα είδος δημοψηφίσματος για τις επιδόσεις του εν ενεργεία προέδρου. Ο Τραμπ ενθαρρύνει αυτή την προσέγγιση για τις επερχόμενες κάλπες, καθώς καλεί τους ψηφοφόρους να φανταστούν ότι είναι και ο ίδιος υποψήφιος.
Στην πράξη, οι Αμερικανοί θα κρίνουν με την ψήφο τους αν το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα του Τραμπ θα διατηρήσει τον έλεγχο του Κογκρέσου.
Οι Δημοκρατικοί ελπίζουν να αξιοποιήσουν την αυξανόμενη δυσαρέσκεια για τον Τραμπ, ώστε να ανακτήσουν τον έλεγχο της Βουλής των Αντιπροσώπων και, ενδεχομένως, της Γερουσίας. Οι Ρεπουμπλικανοί από πλευράς τους, αγωνίζονται να διατηρήσουν την πλειοψηφία τους στο Κογκρέσο και να αποτρέψουν νέα περίοδο νομοθετικού αδιεξόδου και ερευνών σε βάρος του Λευκού Οίκου.
ΗΠΑ – Ενδιάμεσες εκλογές: Θα φέρουν «μπλε κύμα» οι κάλπες της αντλίας;
Τι κρίνεται στις εκλογές
Το Κογκρέσο των ΗΠΑ, με έδρα την Ουάσιγκτον, αποτελείται από δύο σώματα: τη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία. Και τα δύο πρέπει να εγκρίνουν τη νομοθεσία προκειμένου αυτή να τεθεί σε ισχύ, ενώ διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην εποπτεία της εκτελεστικής εξουσίας.
Τα μέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων εκλέγονται κάθε δύο χρόνια, γεγονός που σημαίνει ότι οι υποψήφιοι για το Κογκρέσο διεκδικούν και τις 435 έδρες σε κάθε εκλογικό κύκλο.
Η Γερουσία αποτελείται από 100 μέλη, τα οποία εκλέγονται για εξαετείς θητείες με κλιμακωτή ανανέωση. Ετσι, περίπου το ένα τρίτο των εδρών της ανανεώνεται κάθε δύο χρόνια.
Στις φετινές εκλογές τίθενται σε διεκδίκηση:
• Και οι 435 έδρες της Βουλής των Αντιπροσώπων. Οι Ρεπουμπλικανοί υπερασπίζονται την οριακή πλειοψηφία τους, ενώ οι Δημοκρατικοί πρέπει να κερδίσουν τέσσερις έδρες για να αναλάβουν τον έλεγχο.
• 35 έδρες στη Γερουσία. Οι 33 αφορούν τις τακτικές εκλογές, ενώ δύο ειδικές εκλογικές αναμετρήσεις στη Φλόριντα και στο Οχάιο θα καλύψουν το υπόλοιπο θητειών που τερματίστηκαν πρόωρα. Οι Ρεπουμπλικανοί διαθέτουν σήμερα 53 έδρες, έναντι 47 των Δημοκρατικών και των ανεξάρτητων γερουσιαστών που συνεργάζονται μαζί τους. Οι Δημοκρατικοί χρειάζονται τέσσερις έδρες για να εξασφαλίσουν την πλειοψηφία.
• 39 κυβερνήτες. Οι ψηφοφόροι θα εκλέξουν τους κυβερνήτες 36 πολιτειών και τριών επικρατειών.
• Χιλιάδες έδρες στα πολιτειακά νομοθετικά σώματα. Εκλέγονται επίσης τοπικοί αξιωματούχοι, δικαστικοί λειτουργοί, ενώ λαμβάνονται αποφάσεις μέσω δημοψηφισμάτων για σειρά ζητημάτων από τη φορολογία και τις αμβλώσεις, μέχρι τους εκλογικούς κανόνες.
Οι εκλογές για το Κογκρέσο θα καθορίσουν ποιο κόμμα θα ελέγχει τα δύο σώματα κατά τα τελευταία δύο χρόνια της δεύτερης προεδρικής θητείας του Τραμπ.
Ως προς τις θέσεις των κυβερνητών και τα πολιτειακά νομοθετικά σώματα, θα επηρεάσουν τη χάραξη πολιτικής σε τοπικό επίπεδο, από την εκπαίδευση και τα αναπαραγωγικά δικαιώματα έως τη φορολογία και τη διεξαγωγή των εκλογών.
Γιατί έχουν σημασία οι ενδιάμεσες εκλογές
Ιστορικά, στις ενδιάμεσες εκλογές, οι ψηφοφόροι έχουν την τάση να τιμωρούν το κόμμα που βρίσκεται στον Λευκό Οίκο. Το κόμμα του προέδρου έχει χάσει έδρες στη Βουλή των Αντιπροσώπων στις 18 από τις τελευταίες 20 ενδιάμεσες εκλογικές αναμετρήσεις με το ποσοστό απωλειών να φτάνει το 90% από το 1946 και μετά.
Ωστόσο, η τάση υπήρξε πάντοτε κανόνας. Οι Ρεπουμπλικανοί του Τζορτζ Ου. Μπους κέρδισαν έδρες στις ενδιάμεσες εκλογές του 2002, μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου. Αντίθετα, οι Δημοκρατικοί του Μπαράκ Ομπάμα υπέστησαν εκλογική «συντριβή» το 2010, ενώ οι Ρεπουμπλικανοί του Τραμπ έχασαν τον έλεγχο της Βουλής το 2018.
Οι Ρεπουμπλικανοί προσέρχονται στις εκλογές με ελάχιστα περιθώρια απωλειών στη Βουλή, αλλά με ισχυρό πλεονέκτημα στη Γερουσία.
Ο μέσος όρος των δημοσκοπήσεων για την εκλογική προτίμηση των ψηφοφόρων, σύμφωνα με το RealClearPolitics, έδειχνε στις αρχές Οκτωβρίου τους Δημοκρατικούς να προηγούνται των Ρεπουμπλικανών κατά 8,2 ποσοστιαίες μονάδες.
Ο Τραμπ έχει αναγκαστεί να πραγματοποιεί προεκλογικές συγκεντρώσεις ακόμη και σε πολιτείες που θεωρούνται ασφαλή προπύργια των Ρεπουμπλικανών.
Ωστόσο, η πολιτική πόλωση, καθώς και αλλαγές στις εκλογικές περιφέρειες έχουν περιορίσει τον αριθμό των πραγματικά αμφίρροπων αναμετρήσεων για τη Βουλή, δυσχεραίνοντας τη μετατροπή μιας πανεθνικής μετατόπισης της εκλογικής προτίμησης σε σημαντική αλλαγή ως προς τον αριθμό των εδρών που κατέχουν τα κόμματα.
Το πρακτορείο Reuters εκτιμά ότι μόνο περίπου 40 έως 50 εκλογικές αναμετρήσεις για τη Βουλή είναι πραγματικά αμφίρροπες.
Ποιες εκλογικές αναμετρήσεις ξεχωρίζουν
Αρκετές αναμετρήσεις για τη Γερουσία έχουν εξελιχθεί σε πεδία μάχης:
• Στο Μίσιγκαν, ο προοδευτικός Αμπντούλ Ελ Σαγέντ επιδιώκει να διατηρήσει την έδρα για τους Δημοκρατικούς, μετά την απόφαση του εν ενεργεία γερουσιαστή Γκάρι Πίτερς να μην είναι ξανά υποψήφιος.
• Στην Τζόρτζια, ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Τζον Οσοφ διαθέτει σημαντικό προβάδισμα στις δημοσκοπήσεις έναντι του Ρεπουμπλικανού αντιπάλου του, Μάικ Κόλινς.
• Στο Μέιν, πολιτεία που κέρδισε η Δημοκρατική Κάμαλα Χάρις το 2024, η Ρεπουμπλικανή γερουσιαστής Σούζαν Κόλινς υπερασπίζεται την έδρα της απέναντι στον Δημοκρατικό Τρόι Τζάκσον.
• Στο Οχάιο, μια ακόμη σημαντική αναμέτρηση, ο Δημοκρατικός Σέροντ Μπράουν επιχειρεί να επιστρέψει στη Γερουσία, αντιμετωπίζοντας τον Ρεπουμπλικανό Τζον Χάστεντ.
• Το Τέξας βρίσκεται επίσης στο επίκεντρο της προσοχής. Ο Δημοκρατικός Τζέιμς Ταλαρίκο αναμετράται με τον Ρεπουμπλικανό Κεν Πάξτον, γενικό εισαγγελέα της πολιτείας. Οι Ρεπουμπλικανοί έχουν δαπανήσει περίπου 210 εκατ. δολ. για να στηρίξουν τον Πάξτον, ο οποίος βρίσκεται αντιμέτωπος με σειρά σκανδάλων. Κανένας Δημοκρατικός δεν έχει κερδίσει πολιτειακές εκλογές στο Τέξας από το 1994. Ο Τραμπ είχε επικρατήσει στην πολιτεία με διαφορά σχεδόν 14 ποσοστιαίων μονάδων το 2024.
• Και άλλες αναμετρήσεις στην Αλάσκα, στο Κάνσας, στην Αϊόβα, στη Βόρεια Καρολίνα και στο Νιου Χάμσαϊρ ενδέχεται να κρίνουν ποιο κόμμα θα ελέγχει τη Γερουσία. Σε περίπτωση ισοπαλίας 50-50, ο Ρεπουμπλικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς έχει την αποφασιστική ψήφο.
• Οι τελευταίες δημοσκοπήσεις δείχνουν τους Δημοκρατικούς να προηγούνται στο Μέιν, στη Βόρεια Καρολίνα και στο Κάνσας, ενώ οι αναμετρήσεις στην Αλάσκα και στο Οχάιο παραμένουν αμφίρροπες.
Στη Βουλή των Αντιπροσώπων, η μάχη διεξάγεται σε δεκάδες εκλογικές περιφέρειες. Οι Ρεπουμπλικανοί υπερασπίζονται έδρες σε πολιτείες όπως η Νέα Υόρκη, το Τέξας και η Αϊόβα. Οι Δημοκρατικοί, από την πλευρά τους, προσπαθούν να διατηρήσουν έδρες σε περιφέρειες που έχουν γίνει δυσκολότερες για τους ίδιους εξαιτίας της αλλαγής των εκλογικών ορίων.
Σημαντικές εκλογικές αναμετρήσεις για την ανάδειξη κυβερνητών θα διεξαχθούν, μεταξύ άλλων, στην Αλάσκα, στην Αϊόβα, στη Φλόριντα, στη Τζόρτζια, στο Οχάιο και στο Τέξας.
Ποια είναι τα βασικά ζητήματα της προεκλογικής εκστρατείας
Το κόστος ζωής βρίσκεται σταθερά στην κορυφή των ζητημάτων που προξενούν ανησυχία στους πολίτες, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις. Οι Δημοκρατικοί δίνουν ιδιαίτερη έμφαση στη μείωση των τιμών για βασικά αγαθά και υπηρεσίες, όπως τα τρόφιμα, η στέγαση, τα καύσιμα και η υγειονομική περίθαλψη.
Ο πόλεμος στο Ιράν συνιστά επίσης δύσκολο πεδίο αντιπαράθεσης για τους Ρεπουμπλικανούς.
Η μετανάστευση παραμένει ένα ακόμη καθοριστικό ζήτημα. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι πολλοί ψηφοφόροι θεωρούν πως η πρακτική της Υπηρεσίας Μετανάστευσης και Τελωνείων (ICE) έχει ξεπεράσει τα όρια. Αυτό θα μπορούσε να εξανεμίσει μεγάλο μέρος των εκλογικών κερδών που είχε αποκομίσει ο Τραμπ μεταξύ των Λατινοαμερικανών ψηφοφόρων το 2024.
Σημαντικά θέματα αποτελούν επίσης τα κέντρα δεδομένων, η τεχνητή νοημοσύνη, οι δασμοί, το εμπόριο, τα δικαιώματα στην άμβλωση, οι εκλογικοί κανόνες και το μέλλον της δημοκρατίας.
Οι δημοκρατικοί σοσιαλιστές σημείωσαν αξιοσημείωτες νίκες στις εσωκομματικές προκριματικές εκλογές των Δημοκρατικών, δίνοντας ώθηση στην αριστερή πτέρυγα του κόμματος.
Ωστόσο, σε εκλογικές αναμετρήσεις με μικρές διαφορές, στοιχεία όπως η προσωπική αξιοπιστία των υποψηφίων, οι δεσμοί τους με τις τοπικές κοινωνίες, η ικανότητά τους να προσελκύουν ανεξάρτητους ψηφοφόρους και οι τηλεοπτικές διαφημίσεις ενδέχεται να αποδειχθούν κρισιμότερα σε σχέση με το εθνικό μήνυμα του κόμματός τους.
Θα είναι ελεύθερες και δίκαιες οι εκλογές;
Οι ενδιάμεσες εκλογές βρίσκονται υπό στενή παρακολούθηση. Ανησυχίες έχουν εκφραστεί για πλήθος ζητημάτων, από την εγγραφή των ψηφοφόρων στους εκλογικούς καταλόγους έως την επίσημη επικύρωση των αποτελεσμάτων.
Ο Τραμπ έχει επαναλάβει ισχυρισμούς σχετικά με απειλές για τις αμερικανικές εκλογές. Το υπουργείο Δικαιοσύνης έχει προσφύγει κατά πολιτειών, ζητώντας πρόσβαση στους εκλογικούς καταλόγους χωρίς απόκρυψη προσωπικών στοιχείων, προκειμένου να τους διασταυρώσει με ομοσπονδιακή βάση δεδομένων για τη μετανάστευση και να εντοπίσει άτομα που δεν δικαιούνται να ψηφίσουν.
Ομοσπονδιακός δικαστής έκρινε παράνομη την πολιτική του υπουργείου, επικαλούμενος τους περιορισμούς των αρμοδιοτήτων του και τους κινδύνους που απορρέουν από ανακριβή δεδομένα.
Ανησυχίες εκφράζονται επίσης για τη χρήση δεδομένων από τις υπηρεσίες επιβολής της μεταναστευτικής νομοθεσίας σε έρευνες για εκλογική απάτη, τις προσπάθειες της κυβέρνησης να αλλάξει τους κανόνες της επιστολικής ψήφου και το ενδεχόμενο παρουσίας ομοσπονδιακών παρατηρητών στα εκλογικά τμήματα.
Οι οργανώσεις υπεράσπισης του εκλογικού δικαιώματος παρακολουθούν επίσης ενδεχόμενη πίεση προς τοπικούς αξιωματούχους για την επικύρωση των αποτελεσμάτων, μαζικές ενστάσεις κατά ψηφοδελτίων και δικαστικές διαμάχες που θα μπορούσαν να καθυστερήσουν ή να υπονομεύσουν τη μεταβίβαση της εξουσίας.
Τι θα συμβεί αν νικήσουν οι Δημοκρατικοί;
Νίκη των Δημοκρατικών σε οποιοδήποτε από τα δύο σώματα του Κογκρέσου θα περιόριζε σημαντικά τη δυνατότητα του Τραμπ να προωθεί την πολιτική του ατζέντα και θα επιτάχυνε τη μετατροπή του σε πρόεδρο με περιορισμένη πολιτική επιρροή, στο τέλος της θητείας του.
Εάν οι Δημοκρατικοί ανακτήσουν τον έλεγχο στη Βουλή των Αντιπροσώπων, οι Ρεπουμπλικανοί δεν θα μπορούν να εγκρίνουν νομοσχέδια χωρίς τη στήριξη των αντιπάλων τους στο σώμα.
Η δημοκρατική πλειοψηφία θα μπορούσε να ξεκινήσει έρευνες σε βάρος της κυβέρνησης και να υποβάλει ανώτατους αξιωματούχους σε διαρκή κοινοβουλευτικό έλεγχο. Παράλληλα, θα μπορούσαν να ενταθούν οι πιέσεις από τη βάση του κόμματος για την παραπομπή του Τραμπ ή ακόμη και την καθαίρεσή του.
Η Γερουσία εγκρίνει τους διορισμούς υπουργών, πρεσβευτών και δικαστών, μεταξύ άλλων, στο Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ. Δημοκρατική πλειοψηφία θα μπορούσε να μπλοκάρει ή να καθυστερήσει πολλούς από τους διορισμούς του Τραμπ. Παράλληλα, θα ανάγκαζε τον Λευκό Οίκο να διαπραγματευτεί για την προώθηση νομοθετικών πρωτοβουλιών.
Ακόμη και αν οι Ρεπουμπλικανοί διατηρήσουν τον έλεγχο του ενός ή και των δύο σωμάτων, ο περιορισμός της ισχύς τους θα μπορούσε να δυσχεράνει τη διακυβέρνηση Τραμπ.
Γιατί έχουν σημασία οι πολιτειακές εκλογές;
Οι κυβερνήτες και τα πολιτειακά νομοθετικά σώματα παίζουν καθοριστικό ρόλο για ζητήματα όπως οι αμβλώσεις, για το εκπαιδευτικό σύστημα, τη φορολογία, καθώς και για τις εκλογικές διαδικασίες.
Οι εκλογικοί κανονισμοί αποτελούν πηγή αντιπαράθεσης. Σε αρκετές πολιτείες που ελέγχονται από τους Ρεπουμπλικανούς έχουν τεθεί σε ισχύ νέοι περιορισμοί ως προς τα έγγραφα ταυτοποίησης, την εγγραφή στους εκλογικούς καταλόγους και την επιστολική ψήφο.
Οι υποστηρικτές των μέτρων υποστηρίζουν ότι προστατεύουν την εκλογική διαδικασία. Αντίθετα οι επικριτές τους προειδοποιούν ότι ενδέχεται να δυσκολέψουν την άσκηση του εκλογικού δικαιώματος ακόμη και από πολίτες που πληρούν τις νόμιμες προϋποθέσεις.
Οι αντιπαραθέσεις αυτές αποκτούν ιδιαίτερη βαρύτητα σε ένα πολιτικό περιβάλλον όπου ο Τραμπ έχει επανειλημμένα αμφισβητήσει τις εκλογικές διαδικασίες, καθώς και τη νομιμότητα αποτελεσμάτων που δεν τον ευνοούν.
.