Αντίθετα, έρχονται να προστεθούν σε μια ατελείωτη αλυσίδα υποθέσεων οικονομικής απάτης, παράνομου πλουτισμού και οργανωμένης εξαπάτησης, που σχεδόν καθημερινά απασχολούν την επικαιρότητα και, κυρίως, τις διωκτικές και δικαστικές αρχές. Ενδεικτικό είναι το γεγονός ότι το 2026, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας, καταγράφηκαν 10.932 απάτες, ποσοστό 27% αυξημένο σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά.
Τι συμβαίνει, αλήθεια, στην ελληνική κοινωνία; Πώς φθάσαμε να αποτελεί ο εύκολος πλουτισμός, χωρίς εργασία, χωρίς παραγωγή, χωρίς κανόνες και πολλές φορές χωρίς τον παραμικρό ηθικό φραγμό, επιδίωξη για τόσο πολλούς; Από τις απάτες με τις δήθεν επενδύσεις και τις υποσχέσεις για μυθώδη κέρδη, μέχρι τις οργανωμένες εγκληματικές ομάδες που εξαπατούν σε καθημερινή βάση ηλικιωμένους, λεηλατούν περιουσίες και εκμεταλλεύονται την εμπιστοσύνη ανυποψίαστων πολιτών, το κοινό στοιχείο είναι ένα.
Η αναζήτηση του γρήγορου χρήματος, με οποιοδήποτε μέσο και οποιοδήποτε κόστος για τους άλλους. Και συχνά δεν πρόκειται μόνο για τους επαγγελματίες του εγκλήματος. Πολύ συχνά από τις υποθέσεις που αποκαλύπτονται, εμφανίζονται άνθρωποι με επαγγελματική δραστηριότητα, κοινωνική παρουσία, ακόμη και θέσεις ευθύνης. Πρόσωπα που δεν στερούνται τα μέσα για μια αξιοπρεπή ζωή, αλλά επιδιώκουν περισσότερα, ευκολότερα και γρηγορότερα, εκμεταλλευόμενα θέσεις, κρατικές ανεπάρκειες και τρύπες ελέγχων.
Κατά τη γνώμη μου, η πιο ανησυχητική διάσταση του προβλήματος βρίσκεται στην αντίληψη που έχει κερδίσει έδαφος για υποχώρηση της αξίας της εργασίας και της προσωπικής προσπάθειας μπροστά στην επιδίωξη του εύκολου πλουτισμού. Στην αντίληψη ότι επιτυχημένος είναι εκείνος που αποκτά πολλά, ανεξαρτήτως του τρόπου με τον οποίο τα αποκτά, και μάλιστα γρήγορα.
Και το κράτος; Πού βρίσκεται απέναντι σε αυτή την πραγματικότητα;
Η απάντηση δεν μπορεί να εξαντλείται στις συλλήψεις, στις αστυνομικές επιχειρήσεις και στις ποινικές διώξεις, όσο αναγκαίες κι αν είναι, που πράγματι είναι. Διότι, όταν μια απάτη έχει διαρκέσει χρόνια, όταν δεκάδες ή εκατοντάδες πολίτες έχουν χάσει τις οικονομίες τους, όταν μηχανισμοί παρανομίας έχουν αναπτυχθεί ανενόχλητοι, η εκ των υστέρων επέμβαση των Αρχών είναι μεν αναγκαία, αλλά δεν αρκεί.
Το κρίσιμο ερώτημα που ανακύπτει κάθε φορά είναι γιατί δεν λειτούργησαν εγκαίρως οι ελεγκτικοί μηχανισμοί. Γιατί δεν εντοπίστηκαν νωρίτερα οι ύποπτες οικονομικές δραστηριότητες. Γιατί η πρόληψη εξακολουθεί να αποτελεί τον αδύναμο κρίκο μιας κρατικής μηχανής, που συχνά εμφανίζεται αποτελεσματικότερη στην ανακοίνωση της εξάρθρωσης ενός κυκλώματος παρά στην αποτροπή της δράσης του.
Ασφαλώς, ούτε όλες οι απάτες μπορούν να προβλεφθούν ούτε η εγκληματικότητα μπορεί να εξαλειφθεί με διοικητικές αποφάσεις. Υπάρχει όμως τεράστια απόσταση ανάμεσα στην αδυναμία πλήρους εξάλειψης του εγκλήματος και στην ανοχή των θεσμικών κενών που επιτρέπουν τη συχνή επανάληψή του και την επαύξησή του.
Η Δικαιοσύνη καλείται πάντα να αποδώσει ευθύνες, με αποδείξεις και χωρίς εκπτώσεις. Δεν μπορεί όμως να υποκαταστήσει το κράτος στην υποχρέωσή του να ελέγχει, να προλαμβάνει και να προστατεύει. Γιατί τελικά το πρόβλημα δεν είναι μόνον όσοι αναζητούν τον εύκολο πλουτισμό. Είναι και οι συνθήκες που τους επιτρέπουν να πιστεύουν ότι μπορούν να τον αποκτήσουν χωρίς συνέπειες. Και αυτή η πεποίθηση είναι ίσως η πιο επικίνδυνη μορφή μιας διαφθοράς, που έρχεται στην επιφάνεια προκαλώντας τους πολίτες που επιλέγουν την τήρηση του νόμου, διαλύοντας κοινωνικές αξίες και κλονίζοντας το δικαίωμα της ασφάλειας των πολιτών, εμφανίζοντας ένα κράτος αδύναμο να αντιμετωπίσει τη διαφθορά και να της βάλει φρένο.