-Έχοντας χωρίσει από τον πρίγκιπα Κάρολο το 1992, σκοτώθηκε σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα στο Παρίσι, μαζί με τον σύντροφό της Ντόντι Αλ-Φαγιέντ, γιο του Αιγύπτιου δισεκατομμυριούχου Μοχάμεντ Αλ-Φαγιέντ.
Σύμφωνα με βρετανικά μέσα ενημέρωσης, ο πρίγκιπας Χάρι, η σύζυγός του Μέγκαν και τα δύο παιδιά τους επισκέφθηκαν τον τάφο της πριγκίπισσας στα μέσα Ιουλίου, κατά τη διάρκεια του πρώτου ταξιδιού τους στο Ηνωμένο Βασίλειο έπειτα από τέσσερα χρόνι
Νταϊάνα: Η Πριγκίπισσα που έγινε Μύθος – Τα αναπάντητα ερωτήματα και το πένθος που συγκλονίζει ακόμα τη Βρετανία
Τα ξημερώματα της 31ης Αυγούστου 1997, η Βρετανία ξύπνησε με μια είδηση που συγκλόνισε τον κόσμο. Είκοσι εννέα χρόνια αργότερα, κορυφαίοι ιατροδικαστικοί εμπειρογνώμονες, ιστορικοί και ακαδημαϊκοί εξηγούν στο «ΒΗΜΑ» γιατί ο θάνατος της Πριγκίπισσας Νταϊάνα εξακολουθεί να γεννά ερωτήματα, να προκαλεί πένθος και να γοητεύει.
31.08.2026Υπενθυμίζεται, ότι η Νταϊάνα Σπένσερ, ή Λαίδη Ντι, παντρεύτηκε τον μελλοντικό βασιλιά Κάρολο Γ΄ το 1981. Απέκτησαν δύο γιους, τον Ουίλιαμ, διάδοχο του θρόνου και τον Χάρι. Πολύ δημοφιλής στο κοινό και τα ΜΜΕ είχε το προσωνύμιο «πριγκίπισσα του λαού».
Έχοντας χωρίσει από τον πρίγκιπα Κάρολο το 1992, σκοτώθηκε σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα στο Παρίσι, μαζί με τον σύντροφό της Ντόντι Αλ-Φαγιέντ, γιο του Αιγύπτιου δισεκατομμυριούχου Μοχάμεντ Αλ-Φαγιέντ.
Σύμφωνα με βρετανικά μέσα ενημέρωσης, ο πρίγκιπας Χάρι, η σύζυγός του Μέγκαν και τα δύο παιδιά τους επισκέφθηκαν τον τάφο της πριγκίπισσας στα μέσα Ιουλίου, κατά τη διάρκεια του πρώτου ταξιδιού τους στο Ηνωμένο Βασίλειο έπειτα από τέσσερα χρόνια
Ο αδελφός της πριγκίπισσας Νταϊάνα εκδίδει βιβλίο για τη ζωή της
Από την παγωμένη σιωπή εκείνων των ξημερωμάτων της 31ης Αυγούστου 1997 έως τις αναπάντητες συζητήσεις που συνεχίζονται σχεδόν τρεις δεκαετίες αργότερα, ο θάνατος της Νταϊάνα, Πριγκίπισσας της Ουαλίας, παραμένει μία από τις καθοριστικές στιγμές της σύγχρονης βρετανικής ιστορίας.
Λίγο μετά τις πέντε το πρωί της 31ης Αυγούστου 1997, η Βρετανία ξύπνησε με μια είδηση που έμοιαζε αδύνατο να χωρέσει ο νους. Οι πρώτες πληροφορίες έφτασαν από το Παρίσι, προτού οι τηλεοπτικοί και ραδιοφωνικοί σταθμοί διακόψουν το κανονικό τους πρόγραμμα. Η Νταϊάνα, Πριγκίπισσα της Ουαλίας, είχε χάσει τη ζωή της σε τροχαίο δυστύχημα στη σήραγγα του Pont de l'Alma. Λίγα λεπτά αργότερα, τα Ανάκτορα του Μπάκιγχαμ επιβεβαίωσαν ότι ο διάδοχος του θρόνου, ο τότε πρίγκιπας Κάρολος, και η Βασιλική Οικογένεια ήταν «βαθιά συγκλονισμένοι και συντετριμμένοι».
Η μοιραία Μερσεντές στην οποία επενέβαινε η πριγκίπισσα Νταϊάνα. Ο οδηγός του οχήματος Ανρί Πολ έχασε τον έλεγχο κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες και προσέκρουσε με ορμή στον τοίχο της σήραγγας Pont de l'
Σε ολόκληρη τη χώρα, οι τηλεοράσεις άναβαν μέσα στα σκοτεινά καθιστικά. Οι τηλεφωνικές γραμμές γέμιζαν από φωνές ανθρώπων που αδυνατούσαν να πιστέψουν την είδηση. Οι εφημερίδες σταμάτησαν την εκτύπωση και ανασχεδίασαν τα πρωτοσέλιδά τους. Ένα έθνος συνηθισμένο στο βασιλικό τελετουργικό βρέθηκε ξαφνικά αντιμέτωπο με μια βασιλική τραγωδία.
Το σοκ, όμως, δεν περιορίστηκε στη Βρετανία. Μέσα σε λίγες ώρες, εικόνες με λουλούδια να συσσωρεύονται έξω από το Παλάτι του Κένσινγκτον μεταδίδονταν σε ολόκληρο τον κόσμο. Μέχρι το τέλος της ημέρας, ο Τόνι Μπλερ είχε διατυπώσει τη φράση που θα γινόταν άρρηκτα συνδεδεμένη με τη μνήμη της Νταϊάνα: «η Πριγκίπισσα του Λαού».
Σχεδόν τρεις δεκαετίες αργότερα, τα γεγονότα εκείνου του πρωινού εξακολουθούν να αντηχούν. Οι λόγοι είναι σύνθετοι. Ο θάνατος της Νταϊάνα σηματοδότησε το τέλος μιας ζωής που είχε διαπλακεί με τη διασημότητα, την κουλτούρα των μέσων ενημέρωσης, τη μοναρχία και την ίδια τη σύγχρονη Βρετανία. Παράλληλα, όμως, σηματοδότησε την αρχή μιας ιστορίας που εξακολουθεί να απασχολεί ιστορικούς, ιατροδικαστικούς εμπειρογνώμονες και αναλυτές του πολιτισμού.
Τα ερωτήματα που δεν απαντήθηκαν ποτέ
Λίγοι έχουν εξετάσει τα στοιχεία γύρω από τον θάνατο της Νταϊάνα τόσο διεξοδικά όσο ο Καθηγητής Άλαν Τζέιμισον, διευθυντής του Forensic Institute στη Γλασκώβη, ο οποίος συμμετείχε στις σχετικές εργασίες κατά τις μεταγενέστερες έρευνες. Ο Τζέιμισον εξακολουθεί να είναι ιδιαίτερα προσεκτικός απέναντι στις θεωρίες συνωμοσίας. Πιστεύει, ωστόσο, ότι ορισμένα σημαντικά ερωτήματα δεν απαντήθηκαν ποτέ με τρόπο ικανοποιητικό.
Η ανησυχία του επικεντρώθηκε στο δείγμα αίματος που χρησιμοποιήθηκε για τον τοξικολογικό έλεγχο μετά το δυστύχημα. «Η εντολή που είχα ήταν πολύ συγκεκριμένη», δήλωσε στο «ΒΗΜΑ». «Έπρεπε να διαπιστώσω ποιανού αίμα είχε πράγματι ληφθεί για τον έλεγχο αλκοόλ».
«Υπήρχε ένα ερώτημα σχετικά με το εάν ο οδηγός βρισκόταν υπό την επήρεια αλκοόλ. Επομένως, το ζήτημα ήταν κατά πόσον το δείγμα αίματος που εξετάστηκε για αλκοόλ ανήκε πράγματι στον Ανρί Πολ (οδηγός αυτοκινήτου που επέβαινε η πριγκιπισσα Νταϊάνα)».
Αυτό που αρχικά έμοιαζε με μια απλή ιατροδικαστική διαδικασία γρήγορα αποδείχθηκε πολύ πιο περίπλοκο. «Υπήρχε ένα ερώτημα σχετικά με το εάν ο οδηγός βρισκόταν υπό την επήρεια αλκοόλ», είπε. «Επομένως, το ζήτημα ήταν κατά πόσον το δείγμα αίματος που εξετάστηκε για αλκοόλ ανήκε πράγματι στον Ανρί Πολ». Αυτό που προβλημάτισε τον Τζέιμισον δεν ήταν μόνο τα αποτελέσματα των τοξικολογικών εξετάσεων, αλλά και ο τρόπος με τον οποίο διαχειρίστηκαν τα ίδια τα αποδεικτικά στοιχεία.
«Θα πρέπει πάντοτε να είναι διαθέσιμα», είπε όταν ρωτήθηκε για τα κρίσιμα δείγματα. «Αυτό ήταν ένα από τα σημαντικότερα περιστατικά του αιώνα που θα είχε κληθεί να διαχειριστεί το συγκεκριμένο εργαστήριο. Τα αρχεία θα έπρεπε να είναι άψογα».
Ο Τζέιμισον θυμάται ότι ανησύχησε όταν εντοπίστηκαν ανεξήγητα επίπεδα μονοξειδίου του άνθρακα στα δείγματα. «Το επίπεδο ήταν παρόμοιο με εκείνο που θα έβρισκες σε αίμα από πυρκαγιά», είπε. «Και δεν υπήρχε πυρκαγιά». Έχει υπογραμμίσει ότι ουδέποτε κατέληξε σε οριστικό συμπέρασμα για το τι συνέβη. Στην πραγματικότητα, η απογοήτευσή του πηγάζει ακριβώς από την απουσία απαντήσεων. «Από πού προήλθε αυτό το δείγμα;» διερωτήθηκε. «Όλα τα υπόλοιπα προκύπτουν από αυτό το ερώτημα».
Σχεδόν τρεις δεκαετίες αργότερα, εκτιμά ότι οι αδυναμίες της έρευνας εξακολουθούν να τροφοδοτούν τις εικασίες. Για τον ίδιο, η επιμονή των θεωριών συνωμοσίας δεν αντανακλά κατ' ανάγκην κάποια κρυμμένη αλήθεια, αλλά τις ελλείψεις ως προς τη διαφάνεια.
«Εάν κάνεις κακή χρήση μιας έρευνας ή δεν διεξάγεις μια σωστή έρευνα, θα επιτρέπεις πάντοτε την ανάπτυξη εναλλακτικών υποθέσεων». «Όταν τα στοιχεία αμφισβητούνται, μπορείς να δημιουργήσεις όποια θεωρία θέλεις». Και το συμπέρασμά του παραμένει κατηγορηματικό. Το πιο εντυπωσιακό είναι ότι υποστηρίζει πως τα επιστημονικά στοιχεία δεν μπορούν πλέον να προσφέρουν απόλυτη βεβαιότητα. «Η πραγματικότητα είναι ότι δεν θα μάθουμε ποτέ, με βάση τα επιστημονικά στοιχεία, επειδή αυτά είχαν διακυβευτεί ήδη από την αρχή».
Οι δηλώσεις αυτές αποτυπώνουν τις ανησυχίες που εξέφρασε ο Τζέιμισον κατά την επανεξέταση των στοιχείων, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την προέλευση των δειγμάτων, την πρόσβαση στο εργαστήριο και τη δημοσιοποίηση πληροφοριών.
Ένα εθνικό τραύμα
Για πολλούς Βρετανούς, ωστόσο, η διαρκής σημασία του θανάτου της Νταϊάνα έχει λιγότερο να κάνει με τα ιατροδικαστικά ερωτήματα και περισσότερο με τη συναισθηματική μνήμη.
Η καθηγήτρια Τζοάνα Λιούις, Καθηγήτρια Διεθνούς Ιστορίας στο London School of Economics διευθύντρια του Κέντρου για τις Γυναίκες, την Ειρήνη και την Ασφάλεια, πιστεύει ότι η ιστορία της Νταϊάνα εξακολουθεί να έχει απήχηση επειδή αγγίζει κάτι πολύ παλαιότερο και βαθύτερο από τη βασιλική ιστορία.
Μιλώντας στο «ΒΗΜΑ», η καθηγήτρια Λιούις εξηγεί ότι η διαχρονική γοητεία που ασκεί η Νταϊάνα ξεπερνά τα όρια της μοναρχίας και αγγίζει κάτι σχεδόν μυθολογικό.
«Οι όμορφες, εμβληματικές γυναίκες που πεθαίνουν τραγικά στα χέρια ανδρών αποτελούν σταθερό μοτίβο της ελληνικής τραγωδίας και θα έχουν πάντοτε απήχηση», είπε.
Η Λιούις θυμάται έντονα την αντίδραση του έθνους. «Ο θάνατος της Νταϊάνα ήταν βαθιά τραυματικός, πέρα από τραγικός. Όχι μόνο για τους αγαπημένους της, αλλά και για την πλειονότητα του βρετανικού κοινού εκείνη την εποχή. Ήταν αποτρόπαιος και βάναυσος». Για όσους έζησαν εκείνη την εβδομάδα, υποστηρίζει, ο συναισθηματικός αντίκτυπος παραμένει δύσκολο να εξηγηθεί στις νεότερες γενιές. «Εξακολουθεί να στοιχειώνει όσους βίωσαν την είδηση αυτής της απώλειας».
Ο θάνατος της πριγκίπισσας Νταϊάνας υπήρξε τραυματικός όχι μόνο για τη βασιλική οικογένεια αλλά και για την πλειοψηφία του βρετανικού λαού. Φωτό: AP Photo/Rick Bowmer.
Η Λιούις πιστεύει, ωστόσο, ότι η κληρονομιά της Νταϊάνα παραμένει αντικείμενο αντιπαράθεσης. Από τη μία πλευρά, βλέπει θετικές επιρροές σε μια μοναρχία που έχει γίνει πιο προσιτή και πιο ευαίσθητη στις προσδοκίες της κοινής γνώμης. «Ο Ουίλιαμ έχει πολύ έντονα στο μυαλό του όλα όσα πρέσβευε η μητέρα του, ως προς τη χρήση των προνομίων για καλούς σκοπούς, όπως η αντιμετώπιση της έλλειψης στέγης», είπε.
Η επιρροή της Νταϊάνα, όμως, εξακολουθεί να γίνεται αισθητή και στην επόμενη γενιά της βασιλικής οικογένειας.
«Τα παιδιά του Ουίλιαμ και της Κέιτ μεγαλώνουν με έναν πολύ διαφορετικό τρόπο. Είναι η φωτεινή κληρονομιά της Νταϊάνα». Από την άλλη πλευρά, πιστεύει ότι η ιστορία της Νταϊάνα εξακολουθεί να ρίχνει τη σκιά της πάνω στη Βασιλική Οικογένεια. «Είναι αδύνατο να διαχωρίσουμε την Νταϊάνα και την κληρονομιά της από τους γιους της και την αποξένωσή τους», είπε. «Υπό αυτή την έννοια, η κληρονομιά της Νταϊάνα είναι μια τραγωδία που απλώς συνεχίζεται».
Η γυναίκα που άλλαξε τη μοναρχία
Για τους ιστορικούς, η σημασία της Νταϊάνα δεν έγκειται απλώς στο ποια ήταν, αλλά σε όσα άλλαξε.
Μιλώντας στο «ΒΗΜΑ», ο Ομότιμος Καθηγητής Ιστορίας του Πανεπιστημίου του Μάντσεστερ, Φρανκ Μορτ, του οποίου το επερχόμενο βιβλίο «The People's Crown» εξετάζει την ιστορία της λαϊκής μοναρχίας, υποστηρίζει ότι η Νταϊάνα επιτάχυνε έναν μετασχηματισμό που είχε ήδη αρχίσει.
«Η βασιλική οικογένεια έπρεπε να γίνει πιο προσιτή στο κοινό», είπε. «Με την ευρύτερη έννοια, έπρεπε να γίνει πιο "φιλική προς τον χρήστη". Ο Βασιλιάς Κάρολος είναι πολύ πιο "φιλικός προς τον χρήστη"».
Ο Μορτ θεωρεί την Νταϊάνα κομβική μορφή στην εξέλιξη αυτού που αποκαλεί μια πιο συναισθηματική μοναρχία. Υποστηρίζει ότι η Νταϊάνα επιτάχυνε έναν μετασχηματισμό που βρισκόταν ήδη σε εξέλιξη. «Πολλοί άνθρωποι την οικειοποιήθηκαν ως σύμβολο μιας νέας διεθνούς δημοκρατίας του συναισθήματος». «Έχει αναδειχθεί σε κεντρική μορφή της σύγχρονης μοναρχίας πρόνοιας», είπε, παραπέμποντας στο έργο της με ασθενείς με AIDS και θύματα ναρκών ξηράς.
Ίσως το σημαντικότερο είναι ότι η Νταϊάνα άλλαξε τις προσδοκίες για το πώς θα έπρεπε να συμπεριφέρονται τα μέλη της βασιλικής οικογένειας. «Οι γαλαζοαίματοι μετά από εκείνη δεν μπορούσαν πλέον απλώς να απαιτούν σεβασμό», δήλωσε ο καθηγητής Λιούκ Μπλάξχιλ, ιστορικός της Οξφόρδης. «Αναμενόταν ολοένα και περισσότερο να αποδεικνύουν ότι μπορούσαν να αισθάνονται και να επικοινωνούν αυτά τα συναισθήματα με πειστικό τρόπο στο κοινό».
Η αλλαγή αυτή παραμένει ορατή και σήμερα.
«Η σύγχρονη βασιλική οικογένεια είναι λιγότερο συγκρατημένη, λιγότερο ιδιωτική και λιγότερο εσωστρεφής από ό,τι ήταν πριν από την εποχή της Νταϊάνα», δήλωσε στο ΒΗΜΑ ο Δρ. Μαρκ Ντόνελι, Αναπληρωτής Καθηγητής Ιστορίας στο St. Mary's University. «Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς ότι αυτές οι αλλαγές θα αντιστραφούν».
Η πριγκίπισσα Ντιάνα επαναδιαμόρφωσε τις προσδοκίες σχετικά με το πώς φέρονται τα μέλη της βασικλικής οικογένειας και έδωσε χώρο στο συναίσθημα | Φωτό: AP Photo/Elise Amendola
«Η δημόσια υποστήριξη προς τη μοναρχία είναι πάντοτε υπό όρους. Η Νταϊάνα επαναπροσδιόρισε τους όρους και τις προϋποθέσεις αυτής της υποστήριξης». Πριν από την Νταϊάνα, η βασιλική εξουσία στηριζόταν συχνά στην παράδοση και την απόσταση. Μετά την Νταϊάνα, υποστηρίζει, η συναισθηματική σύνδεση έγινε απαραίτητη. «Έπρεπε να είναι πιο εκφραστικοί, πιο ανοιχτοί συναισθηματικά και πιο πρόθυμοι να δείχνουν την ευαλωτότητά τους».
Για τον Ντόνελι, η Νταϊάνα ενσάρκωσε ευρύτερες κοινωνικές αλλαγές. «Η Βρετανία άλλαζε. Η Νταϊάνα, κατά κάποιον τρόπο, εξέφραζε αυτές τις αλλαγές».
Η Νταϊάνα και τα μέσα ενημέρωσης
Καμία αποτίμηση της ζωής ή του θανάτου της Νταϊάνα δεν μπορεί να παρακάμψει τον ρόλο των μέσων ενημέρωσης. Πολύ πριν από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, πριν από τα smartphones και πριν ο 24ωρος κύκλος ειδήσεων γίνει κυρίαρχος, η Νταϊάνα ζούσε υπό ένα επίπεδο δημοσιότητας και ελέγχου χωρίς προηγούμενο για μέλος της Βασιλικής Οικογένειας.
«Ήταν ενεργή στη δική της προβολή από τα μέσα ενημέρωσης», παρατήρησε ο Μορτ. «Δεν ήταν απλώς παθητική σε αυτή τη διαδικασία». Ωστόσο, η σχέση αυτή γινόταν ολοένα και πιο καταστροφική.
«Το φαινόμενο των παπαράτσι αποτελούσε σε μεγάλο βαθμό μέρος αυτής της ιστορίας», είπε. «Υπήρξε μια εντατικοποίηση αυτής της διαδικασίας».
Μιλώντας στο «ΒΗΜΑ», ο Δρ. Εντ Όουενς, ιστορικός της σύγχρονης μοναρχίας, πιστεύει ότι το περιβάλλον των μέσων ενημέρωσης έπαιξε σημαντικό ρόλο στις συνθήκες που περιέβαλλαν τους τελευταίους μήνες της Νταϊάνα. «Ένας από τους λόγους για τον θάνατό της ήταν ότι ο οδηγός προσπαθούσε να ξεφύγει από το πλήθος των δημοσιογράφων», είπε.
Έχει μάθει κάτι ο Τύπος από τότε; «Όχι», απάντησε ο Όουενς χωρίς περιστροφές. «Η συνεχής αρνητική προβολή και οι επιθέσεις εναντίον του Χάρι και της Μέγκαν δείχνουν ότι τμήματα του Τύπου ενδιαφέρονται ελάχιστα για την ιδιωτικότητα».
Άλλοι εμφανίζονται πιο αισιόδοξοι. Ο Μπλάξχιλ επισημαίνει τις νομικές και πολιτισμικές αλλαγές που ακολούθησαν τον θάνατο της Νταϊάνα. «Ψηφίστηκαν νέοι νόμοι κατά της κρυφής φωτογράφησης και της παρακολούθησης», είπε. «Το βρετανικό κοινό έχασε μέρος της όρεξής του για επιθετική, παρεμβατική δημοσιογραφία γύρω από τη βασιλική οικογένεια».
Ο διαρκής μύθος
Σύμφωνα με τον Δρ. Έντ Όουενς, ο θάνατος της Νταϊάνα δημιούργησε τις προϋποθέσεις για έναν σύγχρονο μύθο. «Ήταν η Πριγκίπισσα του Λαού», σχολιάζει και πιστεύει ότι οι συνθήκες του θανάτου της ενίσχυσαν τη δημόσια γοητεία που ασκούσε. «Πέθανε στην ακμή της. Πέθανε μια όμορφη νέα γυναίκα».
Το αποτέλεσμα ήταν μια ιστορία που έγινε μοναδικά ευάλωτη στις εικασίες. «Είχε όλα τα τέλεια συστατικά για να αποτελέσει αντικείμενο θεωριών συνωμοσίας», συνεχίζει ο Όουενς.
Η Νταϊάνα κατέχει μια μοναδική θέση στη σύγχρονη βρετανική κουλτούρα, επειδή υπάρχει ταυτόχρονα ως ιστορική μορφή και ως μύθος. «Παραμένει παγωμένη στη συλλογική μνήμη ως νέα, λαμπερή, συμπονετική και πληγωμένη», δήλωσε ο Μπλάξχιλ.
Η επιρροή της, υποστηρίζει, είναι πλέον τόσο βαθιά ενσωματωμένη στη βασιλική κουλτούρα, ώστε πολλοί άνθρωποι μόλις που την αντιλαμβάνονται. «Η επιρροή της Νταϊάνα έχει πλέον απορροφηθεί τόσο ολοκληρωτικά στη βασιλική πρακτική, ώστε ένα μέρος της δεν μοιάζει πλέον επαναστατικό». Τελικά, πιστεύει ότι η σημασία της Νταϊάνα εκτείνεται πολύ πέρα από την προσωπική της ιστορία.
Η πριγκίπισσα Νταϊάνα πέθανε στην ακμή της. Ήταν νέα, όμορφη, γοητευτική και αγαπητή. Ετσι έχει μείνει χαραγμένη στη συλλογική μνήμη, γεγονός που ενίσχυσε το μύθο και την κληρονομία της. | Φωτό: AP Photo/Jacqueline Arzt
«Η ιστορική σημασία της Νταϊάνα έγκειται λιγότερο στην προσωπική της ιστορία και περισσότερο στο πώς η ιστορία της ζωής της – και η μετατροπή της σε μύθο – άλλαξε το πολιτισμικό συμβόλαιο ανάμεσα στη Βρετανία και τη μοναρχία της».
Για τον Μπλαξχιλ, η σημασία της Νταϊάνα δεν βρίσκεται απλώς στη ζωή της, αλλά και σε όσα συνέβησαν μετά τον θάνατό της. Σε αντίθεση με τις περισσότερες δημόσιες προσωπικότητες, η Νταϊάνα δεν γνώρισε ποτέ τη σταδιακή εξασθένηση της δημοτικότητας που έρχεται με την ηλικία.
«Ο πρόωρος θάνατός της ενίσχυσε σε τεράστιο βαθμό τη μυθική της διάσταση», είπε.
Ο Μορτ συμφωνεί κι αυτός. «Όταν πέθανε η Πριγκίπισσα Νταϊάνα, πολλοί άνθρωποι την οικειοποιήθηκαν ως σύμβολο μιας νέας διεθνούς δημοκρατίας του συναισθήματος», είπε.
Αυτή η συναισθηματική σύνδεση παραμένει ισχυρή επειδή υπερβαίνει την πολιτική, τις γενιές και ακόμη και την εθνικότητα. «Οι περισσότεροι άνθρωποι μπορούσαν να ταυτιστούν με κάποια πτυχή της ιστορίας της Πριγκίπισσας Νταϊάνα», είπε ο Ντόνελι. «Και εξακολουθούν να μπορούν».