Ο συνταγματολόγος Νίκος Αλιβιζάτος εξηγεί στο Mega News 104.6 τι προβλέπει ο νόμος για τα πολιτικά δικαιώματα και την υποψηφιότητα του Ηλία Κασιδιάρη - Τι ισχύει για την αποφυλάκισή του, την ποινή και τα πολιτικά του δικαιώματα;
Μπορεί ο Ηλίας Κασιδιάρης να κατέβει στις εκλογές μετά την αποφυλάκισή του; Το ερώτημα επανέρχεται στο προσκήνιο, καθώς η συζήτηση για τα όρια της φιλελεύθερης δημοκρατίας και τη δυνατότητα αποκλεισμού προσώπων με καταδίκες από την πολιτική ζωή αποκτά νέα διάσταση. Μιλώντας στο Mega News 104.6, στη Ράνια Τζίμα και τον Γιώργο Παπαχρήστο, στην εκπομπή «Ανατροπές», ο συνταγματολόγος Νίκος Αλιβιζάτος αναφέρθηκε στο ζήτημα, εξηγώντας το ισχύον νομικό πλαίσιο και εκφράζοντας την εκτίμησή του για το εάν ο Ηλίας Κασιδιάρης θα μπορούσε να είναι υποψήφιος.
Το κρίσιμο ερώτημα για τον Κασιδιάρη
Η συζήτηση ξεκίνησε από το ευρύτερο ζήτημα της αντιμετώπισης ακραίων πολιτικών σχηματισμών και της ισορροπίας ανάμεσα στην προστασία της φιλελεύθερης δημοκρατίας και την ελευθερία της πολιτικής έκφρασης, με αφορμή την επικράτηση του AfD στη Σαξονία- Άνχαλντ.
Ο Νίκος Αλιβιζάτος αναφέρθηκε στην εμπειρία της Χρυσής Αυγής και στη νομοθετική παρέμβαση που ακολούθησε, σημειώνοντας ότι το 2023 θεσπίστηκε ρύθμιση σύμφωνα με την οποία κόμμα στους συνδυασμούς του οποίου περιλαμβάνεται πρόσωπο καταδικασμένο για συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση δεν μπορεί να συμμετέχει στις εκλογές. «Δεν είναι δυνατόν κάποιος που είναι μαχαιροβγάλτης να είναι ελεύθερος να κατέβει», ανέφερε χαρακτηριστικά ο γνωστός συνταγματόλογος, εξηγώντας τη λογική πίσω από τη συγκεκριμένη ρύθμιση.
Τι προβλέπεται για τα πολιτικά δικαιώματα
Το επόμενο κρίσιμο ζήτημα αφορά την αφαίρεση των πολιτικών δικαιωμάτων. Όπως εξήγησε ο διακεκριμένος συνταγματολόγος, εάν σε έναν καταδικασμένο δεν έχουν αφαιρεθεί τα πολιτικά δικαιώματα, τότε καταρχήν μπορεί να έχει δικαίωμα να κατέλθει στις εκλογές.
Ωστόσο, όπως σημείωσε, το Σύνταγμα προβλέπει πλέον ότι για την αφαίρεση των πολιτικών δικαιωμάτων απαιτείται αμετάκλητη δικαστική απόφαση. «Αμετάκλητη σημαίνει και Άρειος Πάγος», ανέφερε ο Νίκος Αλιβιζάτος, επισημαίνοντας ότι η διαδικασία μπορεί να απαιτεί σημαντικό χρονικό διάστημα.
Η κρίσιμη ερμηνεία για τα 14 χρόνια
Στην περίπτωση του Ηλία Κασιδιάρη, το βασικό νομικό ερώτημα αφορά το πώς πρέπει να ερμηνευθεί η πρόβλεψη του νόμου ότι ο περιορισμός ισχύει «για όσο διαρκεί η ποινή».
Ο Ηλίας Κασιδιάρης έχει καταδικαστεί σε ποινή 14 ετών, ωστόσο πρόκειται να αποφυλακιστεί έχοντας εκτίσει μικρότερο πραγματικό χρονικό διάστημα, καθώς στον υπολογισμό της έκτισης συνυπολογίζονται και άλλοι παράγοντες, όπως η εργασία μέσα στη φυλακή.
Το ερώτημα, επομένως, είναι αν ως «διάρκεια της ποινής» πρέπει να θεωρηθούν τα 14 χρόνια που επέβαλε το δικαστήριο ή ο χρόνος της πραγματικής έκτισης της ποινής. Ο Νίκος Αλιβιζάτος εξέφρασε σαφή νομική άποψη επί του ζητήματος. «Κατά τη νομική μου αντίληψη, τα 14 χρόνια της ποινής είναι τα χρόνια που επέβαλε το δικαστήριο και όχι τα χρόνια της έκτισης της ποινής. Άρα δεν μπορεί να κατέβει», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ποιος θα κρίνει εάν μπορεί να είναι υποψήφιος
Το τελικό ζήτημα, σύμφωνα με τον συνταγματολόγο, δε θα κριθεί από μια πολιτική απόφαση, αλλά από το αρμόδιο δικαστικό όργανο.
Όπως τόνισε, ο Άρειος Πάγος είναι αυτός που ανακηρύσσει τους υποψηφίους, όπως είχε συμβεί και στις εκλογές του 2023. Επομένως, θα είναι το Ανώτατο Δικαστήριο που θα κληθεί να εξετάσει τα δεδομένα και να αποφανθεί για το εάν συντρέχουν οι προϋποθέσεις συμμετοχής.
Παράλληλα, ο κ. Αλιβιζάτος αναφέρθηκε και στη διάταξη που αφορά την περίπτωση κατά την οποία ένα πρόσωπο δεν εμφανίζεται τυπικά ως υποψήφιος, αλλά αποδεικνύεται ότι στην πράξη εξακολουθεί να διευθύνει έναν πολιτικό σχηματισμό.
«Το θέμα είναι πού βρίσκεται η γραμμή»
Η υπόθεση επαναφέρει έτσι ένα ευρύτερο συνταγματικό ερώτημα, μέχρι πού μπορεί να φτάσει μια φιλελεύθερη δημοκρατία στην προσπάθειά της να προστατευθεί από ακραίες ή αντιδημοκρατικές πολιτικές δυνάμεις χωρίς να περιορίσει την πολιτική έκφραση. Ο Νίκος Αλιβιζάτος υπενθύμισε ότι η συζήτηση αυτή είχε τεθεί με ιδιαίτερη ένταση στην Ελλάδα μετά την υπόθεση της Χρυσής Αυγής, αλλά και παλαιότερα, ήδη από τη μεταπολίτευση.
Στην περίπτωση του Ηλία Κασιδιάρη, πάντως, η δική του νομική εκτίμηση είναι συγκεκριμένη. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι τα 14 χρόνια που επέβαλε το δικαστήριο αποτελούν τη διάρκεια της ποινής και, με αυτή την ερμηνεία, η αποφυλάκιση δε σημαίνει αυτομάτως ότι αποκτά δικαίωμα να κατέλθει στις εκλογές. Το εάν αυτή η ερμηνεία θα γίνει τελικά δεκτή, θα κριθεί από τα αρμόδια δικαστικά όργανα όταν τεθεί επισήμως το ζήτημα της ανακήρυξης των υποψηφίων.