Πρωί Δευτέρας 25ης Μαΐου, παραμονή του Μπαϊραμιού. Στο λιμάνι του Μπόντρουμ (Αλικαρνασσός) εκατοντάδες Τούρκοι περιμένουν υπομονετικά να επιβιβαστούν στα μικρά φέρι που αναχωρούν κάθε μισή ώρα για την Κω. Σε 30 λεπτά θα βρεθούν στο Σμαραγδένιο Νησί για να απολαύσουν, από λίγες ώρες κάποιοι έως ένα πλήρες επταήμερο οι συντριπτικά περισσότεροι, ευχάριστες και συγχρόνως φθηνότερες από τη χώρα τους διακοπές. Ιδια εικόνα και σε άλλα λιμάνια της δυτικής τουρκικής ακτογραμμής.
Στο Κουσάντασι, το Αϊβαλί, το Τσεσμέ (Κρήνη) και άλλα. Εικόνες με χιλιάδες λέξεις για τον ελληνικό τουρισμό και τις τοπικές οικονομίες, καθώς στις ημέρες του φετινού Κουρμπάν Μπαϊραμιού (26-30 Μαΐου) τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου βούλιαξαν από Τούρκους τουρίστες. Που έρχονται και μέρα και νύχτα για να απολαύσουν ήλιο, θάλασσα, νόστιμες και φθηνές ελληνικές σπεσιαλιτέ, ψυχαγωγία για κάθε επιθυμία και βαλάντιο, διακοπές χωρίς άγχος για το κόστος τους, σε ασφαλές περιβάλλον, αφήνοντας στην άκρη τις κατά καιρούς φραστικές εξαλλοσύνες του προέδρου τους.
Την ίδια μέρα και τις επόμενες, ανάλογη εικόνα υπήρξε στις ανατολικές χερσαίες πύλες εισόδου της χώρας μας. Στους Κήπους και τις Καστανιές, ουρές χιλιομέτρων από την τουρκική πλευρά, από ιδιωτικά αυτοκίνητα και πούλμαν με Τούρκους επιβάτες που περιμένουν να περάσουν τον έλεγχο στα σύνορα, προσδοκώντας ένα ανάλογο απολαυστικό τριήμερο έως επταήμερο διακοπών στις πανέμορφες παραλίες της Bόρειας Ελλάδας.
Αντίστροφες εικόνες τα απογεύματα της 30ής και 31ης Μαΐου. Συνωστισμός στην επιστροφή, από τα λιμάνια των νησιών προς τα τουρκικά παράλια και τους συνοριακούς σταθμούς με αντίθετη φορά. Στην Κω, η ουρά ξεκινούσε από το λιμάνι και έφτανε σχεδόν στο κέντρο της πόλης καθώς τα δρομολόγια επιστροφής είναι συνεχή.
Δεν είναι συγκυριακό γεγονός. Παρόμοιες εικόνες υπήρξαν και πέρυσι και αναμένεται να επαναληφθούν πολλές φορές το φετινό καλοκαίρι. Και με εντεινόμενο ρυθμό μάλιστα. Το τουρκικό τουριστικό ρεύμα προς τη χώρα μας παρουσιάζει μια εντυπωσιακή δυναμική τα τελευταία χρόνια, που κινείται ανεξάρτητα από το κλίμα που επικρατεί στις διμερείς σχέσεις, οι οποίες συχνά δοκιμάζονται από εντάσεις, ενίοτε ισχυρές. Τα «τουριστικά νερά» παραμένουν ήρεμα και φιλόξενα και οι «αποβάσεις» των εκατοντάδων χιλιάδων Τούρκων επισκεπτών είναι ευπρόσδεκτες.
Ρεκόρ αφίξεων
Τα επίσημα στοιχεία του τουρκικού υπουργείου Μεταφορών και Υποδομών για το 2025 δείχνουν ρεκόρ 2.253.513 Τούρκων επισκεπτών στην Ελλάδα. Μια τεράστια αύξηση, σχεδόν διπλασιασμός, σε σχέση με το 2024, όταν υπολογίστηκαν σε 1,15-1,25 εκατομμύριο και τετραπλασιασμός σε σχέση με το 2022 (585.165). Μάλιστα οι τουρκικές προβλέψεις για φέτος δεν έχουν ταβάνι. Τα στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος και του ΙΝΣΕΤΕ είναι πιο μετριοπαθή. Δείχνουν 1,497 εκατομμύρια αφίξεις Τούρκων τουριστών στην Ελλάδα πέρυσι, το 3,9% του συνόλου των ξένων επισκεπτών στη χώρα μας, καθώς και 604 εκατ. ευρώ εισπράξεων. Αλλά και τριπλασιασμό αφίξεων έναντι του 2022.
Σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς, η απόκλιση ανάμεσα στα στοιχεία των δύο πλευρών οφείλεται στη διαφορετική μεθοδολογία που χρησιμοποιούν. Π.χ., η ελληνική αρχή καταγράφει ως μία (επί τον αριθμό των επιβατών) την επίσκεψη ενός σκάφους αναψυχής σε διάφορα ελληνικά λιμάνια, ενώ η τουρκική τον πολλαπλασιάζει και με τον αριθμό των λιμανιών. Επίσης, πιθανόν υπερεκτιμάται από τουρκικής πλευράς ο αριθμός των μονοήμερων (χωρίς διανυκτέρευση) ταξιδιωτών στην Ελλάδα, που πέρυσι ήταν περίπου 228 χιλιάδες.
Ανεξαρτήτως αυτής της διαφοράς, η εντυπωσιακή ανοδική δυναμική της τουρκικής τουριστικής αγοράς στην Ελλάδα είναι αδιαμφισβήτητη. Από την πανδημία και μετά, οι Τούρκοι επισκέπτες στη χώρα μας αυξάνονται με ραγδαίο ρυθμό. Οι αιτίες είναι πολλές. Οι ελληνικοί προορισμοί είναι εδώ και καιρό φθηνότεροι για τους Τούρκους από τους δικούς τους. Για διαμονή, φαγητό, ψυχαγωγία, αγορές. Τα νησιά μας είναι ελκυστικά ούτως ή άλλως.
Το 2025 οι Τούρκοι αποτέλεσαν τη δεξαμενή τουριστών προς τη χώρα μας με τη μεγαλύτερη ποσοστιαία άνοδο συγκριτικά με το 2024 σε αφίξεις, διανυκτερεύσεις και εισπράξεις, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΙΝΣΕΤΕ: της τάξης του +23,5% στις αφίξεις, μπροστά από την Αυστρία (+15,6%). Ακόμη με +17,2% διανυκτερεύσεις έναντι του 2024. Ενώ τα έσοδα από τους Τούρκους τουρίστες αυξήθηκαν 38,7%, όταν οι Βρετανοί κινήθηκαν στο +18,7% και οι επισκέπτες από όλες τις υπόλοιπες χώρες σε μονοψήφια ποσοστά.
«Κλειδί» η Visa Express
Ωστόσο, «κλειδί» για την απογείωση του αριθμού των Τούρκων τουριστών στη χώρα μας αποτελεί, από το 2024, το πρόγραμμα Visa Express-on arrival, που επιτρέπει τη χορήγηση έως και επταήμερης βίζας, κατά την άφιξη του επισκέπτη στα σημεία εισόδου των λιμανιών, σε 12 νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Αυτό διευκολύνει τα ταξίδια της τελευταίας στιγμής, χωρίς τις χρονοβόρες, ακόμη και πολύμηνες, διαδικασίες που απαιτούνται για τη βίζα Σένγκεν. Μοναδικός περιορισμός, ό,τι αφορά την επίσκεψη σε ένα και μόνο νησί.
Πρόκειται για μία από τις πιο αποτελεσματικές κινήσεις της χώρας μας στο τουριστικό πεδίο. Συμφωνήθηκε με πρωτοβουλία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη κατά τη συνάντηση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας - Τουρκίας τον Δεκέμβριο του 2023 στην Αθήνα. Εγκρίθηκε εν συνεχεία και από τις Βρυξέλλες. Ισχυσε για πρώτη φορά τον Απρίλιο του 2024 σε πέντε νησιά (Λέσβος, Χίος, Σάμος, Κως, Ρόδος), ένα μήνα μετά επεκτάθηκε σε άλλα πέντε (Λήμνος, Λέρος, Κάλυμνος, Σύμη, Καστελόριζο) και εν συνεχεία πέρυσι σε δώδεκα (προστέθηκαν Πάτμος, Σαμοθράκη).
Πρόσφατα έλαβε έγκριση για παράταση μέχρι και τον Απρίλιο του 2027 και έπεται συνέχεια, επιβεβαιώνοντας ότι το μέτρο έχει πλέον μετατραπεί σε σταθερό εργαλείο ενίσχυσης της τουριστικής κίνησης και της διασυνοριακής κινητικότητας. Σε κάθε περίπτωση, πρόκειται για ένα νέο μοντέλο «γρήγορου τουρισμού» μεταξύ των δύο χωρών με προορισμό τα ελληνικά νησιά. Η σύγκριση με την περίοδο πριν από την εφαρμογή της Visa Express είναι καταλυτική. Οι ροές προς Ελλάδα έχουν πενταπλασιαστεί σε σχέση με το 2023.
Σε αυτά τα 12 νησιά έχει δοθεί τα δύο τελευταία χρόνια μεγάλη τουριστική ώθηση. Σύμφωνα με το υπουργείο Μεταφορών και Υποδομών της Τουρκίας, από Αλικαρνασσό, Κρήνη, Μαρμαρίδα, Κυδωνιές, Κουσάντασι, Μάκρη, Αντίφελλο, Ντικιλί και Σμύρνη πραγματοποιήθηκαν πέρυσι προς τα νησιά του Αιγαίου συνολικά 18.680 δρομολόγια, με 2.253.513 επιβάτες να μετακινούνται προς και από την Ελλάδα. Από αυτά, 9.277 δρομολόγια αντιστοιχούν σε αναχωρήσεις από την Τουρκία, μεταφέροντας 1.119.472 επιβάτες στα ελληνικά νησιά. Η κορύφωση καταγράφηκε τους θερινούς μήνες, με 233.044 επιβάτες τον Ιούλιο, 280.693 τον Αύγουστο και 188.515 τον Σεπτέμβριο.
Η Κως πρωταγωνίστησε πέρυσι στις προτιμήσεις των Τούρκων επισκεπτών της Visa Express. Κυρίως λόγω της άμεσης εγγύτητας με την Αλικαρνασσό, από την οποία υποδέχτηκε 347.302 επιβάτες. Ισχυρή θέση προσελκύοντας κυρίως ταξιδιώτες υψηλότερου εισοδήματος, καθώς διαθέτει τα πολυτελέστερα καταλύματα, διατήρησε η Ρόδος, υποδεχόμενη 167.888 επιβάτες από τη Μαρμαρίδα και 52.981 από τη Μάκρη.
Ακολούθησε η Χίος, με 192.333 επιβάτες προερχόμενους από την Κρήνη. Τη Λέσβο επισκέφθηκαν 127.963 επιβάτες από τις Κυδωνιές, 13.537 από το Ντικιλί και 3.554 από τη Σμύρνη. Η Σάμος υποδέχθηκε 118.871 επιβάτες από το Κουσάντασι και 30.414 από την Κρήνη. Από την Αντίφελλο, 43.291 επιβάτες ταξίδεψαν στο Καστελόριζο, 18.550 επισκέφθηκαν τη Λέρο από την Αλικαρνασσό και από το Κουσάντασι 2.788 επιβάτες κατευθύνθηκαν προς την Πάτμο. Λήμνος, Κάλυμνος, Λέρος, Σύμη, Καστελόριζο κατέγραψαν αυξήσεις στις αφίξεις άνω του 40% σε ετήσια βάση.
Αισιοδοξία για φέτος
Τα δε πρώτα στοιχεία για φέτος προμηνύουν νέα κοσμοπλημμύρα. Μόνο από το Κουσάντασι προς τη Σάμο υπολογίζεται πως μετακινήθηκαν περίπου 25.000 ταξιδιώτες στη διάρκεια των διακοπών του Μπαϊραμιού. Από το Αϊβαλί πέρασαν στη Λέσβο 1.000 επισκέπτες την παραμονή και την πρώτη ημέρα της γιορτής άλλοι 1.500.
Σε ακόμα μεγαλύτερη κλίμακα, πενταμήνου, σύμφωνα με τα πρώτα διαθέσιμα στοιχεία, μεταξύ Ιανουαρίου-Μαΐου 2026, έφθασαν στη Λέσβο 23.863 Τούρκοι τουρίστες, έναντι 16.053 το αντίστοιχο διάστημα πέρυσι. Η αύξηση αγγίζει το 48,6% τον Μάιο, προφανώς χάρη στο Μπαϊράμι.
Κόντρα στο γενικότερο κλίμα αστάθειας λόγω των δύο πολέμων σε Μέση Ανατολή και Ουκρανία και την αύξηση του κόστους των μετακινήσεων, κόντρα στις κατά καιρούς απίθανες εξάρσεις του Ερντογάν.
Η επιτυχία του προγράμματος αποδίδεται στην ευελιξία στον προγραμματισμό ταξιδιών ακόμη και λίγες ημέρες πριν την αναχώρηση, στο ανταγωνιστικό κόστος σε σχέση με τις τουρκικές παραθεριστικές επιλογές και στην απλοποίηση των διαδικασιών εισόδου. Εξελίσσεται ήδη σε δομικό στοιχείο της τουριστικής σχέσης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Για τα νησιά δε του Ανατολικού Αιγαίου, πολλών εκ των οποίων ο τουρισμός δοκιμάστηκε καίρια, ιδιαιτέρως πριν το 2020, από τις τεράστιες και ανεξέλεγκτες μεταναστευτικές ροές, το πρόγραμμα λειτουργεί ως κρίσιμος μοχλός ενίσχυσης της τοπικής οικονομίας.