Μειώνουν την απόσταση οι μαθητές των δημοσίων σχολείων από τους συνομηλίκους τους των ιδιωτικών στην έρευνα PISA 2025 του ΟΟΣΑ. Βεβαίως, δεν παύει να ηχεί ο συναγερμός, καθώς οι συνολικές επιδόσεις των Ελλήνων μαθητών είναι αποκαρδιωτικές. Ο ένας στους δύο τελειώνει το γυμνάσιο χωρίς να μπορεί να κάνει απλούς μαθηματικούς συλλογισμούς και πράξεις. Αντιστοίχως, τέσσερις στους δέκα δεν μπορούν να κατανοήσουν απλά φυσικά φαινόμενα, αλλά ούτε και το νόημα απλών κειμένων.
Ειδικότερα, στην έρευνα PISA αξιολογείται το επίπεδο των μαθητών στο τέλος του γυμνασίου στις φυσικές επιστήμες, στην κατανόηση κειμένου και στα μαθηματικά. Παραδοσιακά οι μαθητές στα ιδιωτικά σχολεία στην Ελλάδα, σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει κατά μέσον όρο στον ΟΟΣΑ, επιτυγχάνουν καλύτερες επιδόσεις από τους μαθητές στα δημόσια.
Οταν συνυπολογιστεί το κοινωνικο-οικονομικό επίπεδο των μαθητών, η διαφορά υπέρ των ιδιωτικών περιορίζεται ακόμη περισσότερο, παρατηρεί ο Κώστας Δημόπουλος, εθνικός συντονιστής του PISA.
Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάζει η «Κ», ανά επιστημονικό πεδίο τα Ελληνόπουλα πέτυχαν τις εξής επιδόσεις:
• Στις φυσικές επιστήμες οι μαθητές στα ιδιωτικά σχολεία πέτυχαν 63 μονάδες υψηλότερη επίδοση σε σχέση με εκείνους στα δημόσια (έναντι 74 μονάδων το 2022).
• Στην κατανόηση κειμένου η διαφορά υπέρ των ιδιωτικών ήταν 62 μονάδες (έναντι 69 μονάδων το 2022).
• Στα μαθηματικά η διαφορά υπέρ των ιδιωτικών σχολείων ήταν 69 μονάδες (έναντι 72 μονάδων το 2022).
Η PISA και η μαύρη τρύπα του σχολείου
Να σημειωθεί ότι διαφορά 20 μονάδων αντιστοιχεί σε μάθηση περίπου ενός σχολικού χρόνου. Δηλαδή, οι μαθητές οι επιδόσεις των οποίων υπολείπονται κατά 20 μονάδες πρέπει να φοιτήσουν έναν χρόνο επιπλέον για να φτάσουν το επίπεδο εκείνων που προηγούνται.
Πίσω από τους αριθμούς
Οπως εξήγησε στην «Κ» ο Κώστας Δημόπουλος, καθηγητής Κοινωνικής και Εκπαιδευτικής Πολιτικής στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου και εθνικός συντονιστής του προγράμματος PISA του ΟΟΣΑ, σε σύγκριση με το 2022 έχει μειωθεί η σχετική διαφορά μεταξύ δημοσίων και ιδιωτικών σχολείων. «Η διαφορά κυρίως οφείλεται στο ότι στα ιδιωτικά σχολεία φοιτούν μαθητές υψηλότερου κοινωνικο-οικονομικού επιπέδου.
Eτσι, αφού ελεγχθεί το κοινωνικο-οικονομικό επίπεδο των μαθητών τους η υπεροχή των ιδιωτικών έναντι των δημοσίων σχολείων περιορίζεται στις 13 μονάδες στα μαθηματικά. Στα άλλα δύο αντικείμενα οι διαφορές είναι πολύ μικρές, της τάξεως της μιας μονάδας, δηλαδή μη στατιστικά σημαντικές», παρατηρεί ο κ. Δημόπουλος.
Από την άλλη, όπως φάνηκε από τα επί μέρους ευρήματα του PISA 2025, το καθεστώς λειτουργίας των ιδιωτικών σχολείων είναι καλύτερο από εκείνο στα δημόσια. «Στα δημόσια σχολεία αντιστοιχούν περισσότεροι μαθητές ανά εκπαιδευτικό (8,24 έναντι 5,79), ενώ οι ελλείψεις τόσο εκπαιδευτικού προσωπικού όσο και εκπαιδευτικού υλικού είναι αισθητά υψηλότερες στα δημόσια σχολεία σε σχέση με τα ιδιωτικά», σημειώνει ο κ. Δημόπουλος.
PISA 2025: Ο ΟΟΣΑ διαπιστώνει γενικευμένη πτώση του επιπέδου των μαθητών, εντονότερη στη Δύση
Επίσης, οι ψηφιακές τεχνολογίες αξιοποιούνται πολύ περισσότερο στα ιδιωτικά σχολεία σε σχέση με τα δημόσια, αν και δεν παρατηρούνται μεγάλες διαφορές ως προς αυτό καθαυτό τον εξοπλισμό στους δύο τύπους σχολείων. Ο ημερήσιος χρόνος χρήσης των ψηφιακών συσκευών είναι σημαντικά χαμηλότερος στα ιδιωτικά (0,75 έναντι 1,20 ώρες). Μάλιστα, η απόσπαση προσοχής από ψηφιακούς πόρους στα μαθήματα φυσικών επιστημών είναι σχεδόν διπλάσια στα δημόσια (33,7% έναντι 17,8%).
Διαφορές καταγράφονται και στις συνθήκες μελέτης και υποστήριξης των μαθητών. Χαρακτηριστικά, οι μαθητές των ιδιωτικών σχολείων αφιερώνουν περισσότερο χρόνο καθημερινά στη μελέτη (2,20 ώρες/ημέρα στα ιδιωτικά έναντι 1,75 στα δημόσια). Αντιθέτως, το μέγεθος της τάξης και η συμμετοχή σε πρόσθετη διδασκαλία, δηλαδή στην παρακολούθηση φροντιστηρίων, δεν διαφοροποιούνται ουσιαστικά μεταξύ δημοσίων και ιδιωτικών σχολείων. Παράλληλα, οι μαθητές των ιδιωτικών σχολείων δηλώνουν μεγαλύτερη υποστήριξη τόσο από τους εκπαιδευτικούς τους όσο και από την οικογένειά τους.
Η πειθαρχία
Ως προς το κλίμα πειθαρχίας, είναι καλύτερο στα ιδιωτικά σχολεία σε σχέση με τα δημόσια. Το ίδιο ισχύει και σχετικά με το αίσθημα ασφαλείας των μαθητών στο σχολείο. Ωστόσο, αντίθετα με ό,τι θα ανέμενε κάποιος, ο δείκτης έκθεσης σε εκφοβισμό είναι ελαφρώς υψηλότερος στα ιδιωτικά σχολεία από ό,τι στα δημόσια.
Τέλος, οι απουσίες και το σκασιαρχείο είναι σημαντικά συχνότερες στα δημόσια σχολεία. Το 58,2% των μαθητών των δημοσίων σχολείων που μετείχαν στην έρευνα του 2025, έναντι 42,6% των ιδιωτικών, δήλωσε ότι έχει απουσιάσει αδικαιολόγητα από τα μαθήματα τις τελευταίες εβδομάδες πριν από τη διεξαγωγή της έρευνας.