Δέκα έξυπνους μετρητές το λεπτό εγκαθιστά πλέον ο ΔΕΔΔΗΕ, επιταχύνοντας την ψηφιοποίηση του ηλεκτρικού δικτύου σε μια προσπάθεια που συνδέεται με τον περιορισμό των ρευματοκλοπών και τη μείωση των χρεώσεων που επιβαρύνουν τους συνεπείς καταναλωτές. Με περισσότερες από 2 εκατ. συσκευές ήδη σε λειτουργία, ο Διαχειριστής επιχειρεί να αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο καταγράφεται η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, εντοπίζονται οι παραβάσεις και παρακολουθούνται οι απώλειες.
Η τηλεμέτρηση επιτρέπει την απομακρυσμένη παρακολούθηση των καταναλώσεων, ενώ τα ψηφιακά εργαλεία μπορούν να συμβάλουν στον εντοπισμό ασυνήθιστων αποκλίσεων και ύποπτων παρεμβάσεων. Η εγκατάσταση έξυπνων μετρητών αποτελεί, επομένως, βασικό όπλο στη μάχη για τις ...χαμένες κιλοβατώρες, καθώς το κόστος των ρευματοκλοπών εκτιμάται σε περίπου 450 εκατ. ευρώ ετησίως, επιβαρύνοντας τους συνεπείς καταναλωτές με περίπου 60 ευρώ ανά λογαριασμό τον χρόνο, ποσό που τείνει να μειωθεί στα 50 ευρώ με τις ενέργειας της τελευταία διετίας. Η αποκλιμάκωση των απωλειών που καταγράφεται τα τελευταία χρόνια δείχνει ότι η εικόνα βελτιώνεται, χωρίς να έχει εξαλειφθεί η οικονομική επιβάρυνση.
Η αντιμετώπιση των ρευματοκλοπών, το πρόγραμμα εγκατάστασης έξυπνων μετρητών και η ανάγκη εκσυγχρονισμού των υποδομών, ώστε να μπορούν να ανταποκριθούν στις αυξανόμενες απαιτήσεις του ηλεκτρικού συστήματος βρέθηκαν στο επίκεντρο της τοποθέτησης του διευθύνοντος συμβούλου του ΔΕΔΔΗΕ, Αναστάσιου Μάνου, στο 8ο Renewable & Storage Forum την Πέμπτη.
Σύμφωνα με τον ίδιο, η υποχώρηση των απωλειών και οι εισπράξεις από βεβαιωμένες υποθέσεις ρευματοκλοπών έχουν δημιουργήσει σωρευτικό όφελος 400 εκατ. ευρώ για τους καταναλωτές. Το ετήσιο κόστος του φαινομένου, το οποίο το 2023 είχε ανέλθει σε περίπου 350 εκατ. ευρώ, έχει πλέον περιοριστεί κάτω από τα 300 εκατ. ευρώ, όπως ανέφερε. Παράλληλα, οι απώλειες έχουν επιστρέψει στα επίπεδα του 2017, ενώ η ετήσια μείωσή τους αποτιμάται σε 130-150 εκατ. ευρώ.
Η αποκλιμάκωση των απωλειών, πάντως, δε σημαίνει ότι ο στόχος έχει επιτευχθεί. Η ΡΑΑΕΥ έχει ζητήσει από τον Διαχειριστή ταχύτερη πρόοδο, θεωρώντας ότι η ανάπτυξη των έξυπνων μετρητών και των ψηφιακών υποδομών μπορεί να οδηγήσει σε μεγαλύτερη μείωση των ρευματοκλοπών από εκείνη που προβλέπει ο σχεδιασμός του ΔΕΔΔΗΕ.
Οι έξυπνοι μετρητές και ο στόχος του 2030
Ο ρυθμός εγκατάστασης έξυπνων «ρολογιών» έχει φτάσει περίπου τις 6.000 συσκευές ημερησίως ή τις 130.000 τον μήνα. Με βάση τον σχεδιασμό του Διαχειριστή, η ανάπτυξη του συστήματος θα συνεχιστεί έως το 2030, οπότε προβλέπεται να καλύπτει το σύνολο των παροχών. Ήδη, περίπου το 66% της ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνεται στη χώρα καταγράφεται μέσω τηλεμέτρησης. Η επιτάχυνση των εγκαταστάσεων αποκτά μεγαλύτερη σημασία αν ληφθεί υπόψη ότι το κεντρικό πρόγραμμα καθυστέρησε σχεδόν τρία χρόνια λόγω δικαστικών προσφυγών και ενστάσεων. Ο ΔΕΔΔΗΕ υποστηρίζει ότι η αναβολή περιόρισε σημαντικά τα οφέλη που θα μπορούσαν να έχουν ήδη προκύψει από την ψηφιοποίηση, γεγονός που ενισχύει την πίεση για ολοκλήρωση του έργου έως το 2030.
Η πλήρης ανάπτυξη των ψηφιακών υποδομών θα βελτιώσει την εποπτεία του δικτύου και να διευκολύνει τον εντοπισμό βλαβών, υπερφορτίσεων και απωλειών. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται η ψηφιακή χαρτογράφηση της χαμηλής τάσης, η οποία καλύπτει περίπου το 50% των πελατών στην Ελλάδα, καθώς και η σχεδιαζόμενη εγκατάσταση 50.000 μονάδων παρακολούθησης στους υποσταθμούς. Ο κ. Μάνος μίλησε επίσης για την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης η οποία μπορεί επίσης να συμβάλει στον ταχύτερο εντοπισμό των περιοχών που επηρεάζονται από διακοπές ηλεκτροδότησης.
Ο κ. Μάνος συνέδεσε τον ψηφιακό μετασχηματισμό με την αναγκαία ενίσχυση των υποδομών. Από το 2025, οι ετήσιες επενδύσεις έχουν αυξηθεί στα επίπεδα των 800 εκατ. ευρώ, με στόχο να αναβαθμιστούν οι υποδομές και να υποστηριχθεί η ενεργειακή μετάβαση. Η ενίσχυση του δικτύου θεωρείται κρίσιμη τόσο για τη σύνδεση νέων παραγωγών όσο και για την εξυπηρέτηση των νέων ηλεκτρικών φορτίων.
Πώς ανοίγει ο δρόμος για νέες ΑΠΕ και αποθήκευση
Η αύξηση των επενδύσεων συνοδεύτηκε από επιτάχυνση των συνδέσεων έργων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ) που έχουν φτάσει, όπως υποστήριξε ο διευθύνων σύμβουλος του ΔΕΔΔΗΕ έως και 80 την ημέρα το διάστημα 2024-2025. Σήμερα, στο δίκτυο διανομής αντιστοιχεί περίπου το 50% της εγκατεστημένης ισχύος ΑΠΕ της χώρας, με περισσότερους από 100.000 παραγωγούς και συνολική ισχύ περίπου 10 GW. Ωστόσο, πάνω από το 80% των συμβάσεων σύνδεσης στις αρχές του 2026 αφορούσε μικρά έργα ΑΠΕ έως 100 kW, αναδεικνύοντας τη μεγάλη διασπορά των παραγωγών. Από τον Μάιο του 2024, ο
ΔΕΔΔΗΕ μπορεί να περιορίζει εξ αποστάσεως την παραγωγή, ελέγχοντας περίπου 6 GW.
Παράλληλα, ο ΔΕΔΔΗΕ έχει χαρτογραφήσει πάνω από 70 θέσεις στο δίκτυο για σύνδεση συστημάτων αποθήκευσης ισχύος 1 GW αν και το επενδυτικό ενδιαφέρον είναι υπερδιπλάσιο, καθώς οι αιτήσεις υπερβαίνουν τα 2,2 GW. Για την αξιοποίηση μεγαλύτερου μέρους των έργων, εξετάζονται πρόσθετες λύσεις με τη ΡΑΑΕΥ.
ΕΔΔΗΕ: Το σχέδιο με τις ρευματοκλοπές – Εξυπνοι μετρητές και υπογειοποίηση του δικτύου.
-Στο επίκεντρο της επόμενης ημέρας για τον ΔΕΔΔΗΕ η επιτάχυνση της εγκατάστασης έξυπνων μετρητών και υπογειοποίησης του δικτύου - Πώς θα αποφευχθούν οι ρευματοκλοπές
Μήνυμα αισιοδοξίας για την πορεία αντιμετώπισης σε σχέση με τις ρευματοκλοπές και τις απώλειες ηλεκτρικής ενέργειας επιχείρησε να εκπέμψει ο υφυπουργός Ενέργειας κ. Νίκος Τσάφος και ο επικεφαλής του ΔΕΔΔΗΕ κ. Αναστάσιος Μάνος σε παρουσίασή που έγινε την περασμένη Παρασκευή σε δημοσιογράφους. Όπως υποστήριξαν, η πολυετής ανοδική πορεία των μη τεχνικών απωλειών (ήτοι ρευματοκλοπές έχει πλέον ανακοπεί και το δίκτυο εισέρχεται σε τροχιά σταδιακής εξομάλυνσης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο Διαχειριστής του δικτύου διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, οι συνολικές απώλειες του διασυνδεδεμένου δικτύου, μετά την κορύφωσή τους στο 11,4% το 2023, υποχώρησαν στο 10,8% το 2024 και εκτιμάται ότι θα μειωθούν περαιτέρω στο 10,4% το 2025, συνεχίζοντας την καθοδική τους πορεία και το 2026 (εκτίμηση για 10%). Ο υφυπουργός απέδωσε την εκρηκτική αύξηση των τελευταίων ετών σε τρεις διαδοχικές κρίσεις – την οικονομική κρίση, την πανδημία και την ενεργειακή κρίση – οι οποίες δημιούργησαν το «έδαφος» για αύξηση των ρευματοκλοπών.
Το βασικό του μήνυμα ήταν ότι τα μέτρα που έχουν ληφθεί αρχίζουν να αποδίδουν (έλεγχοι, βεβαιώσεις παραβάσεων, σταδιακή ανάπτυξη έξυπνων μετρητών κλπ.) με την εικόνα να δείχνει επιστροφή σε επίπεδα προ της ενεργειακής κρίσης. Το κόστος των μη τεχνικών απωλειών ανέρχεται σε περίπου 450 εκατ. ευρώ ανά έτος και μετακυλίεται στους συνεπείς καταναλωτές (περίπου 60 ευρώ ανά λογαριασμό ετησίως, το οποίο τείνει να μειωθεί στα 50 ευρώ με τις ενέργειας της τελευταία διετίας). Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΔΕΔΔΗΕ το συνολικό όφελος για τους συνεπείς καταναλωτές την περίοδο 2024–2025 εκτιμάται σε 150–200 εκατ. ευρώ, προερχόμενο από τη μείωση των απωλειών και την αξιοποίηση των εισπράξεων προστίμων μέσω του ρυθμιστικού μηχανισμού.
Βελτίωση βλέπει ο ΔΕΔΔΗΕ, πιέζει η ΡΑΑΕΥ
Ωστόσο, πίσω από τη συγκεκριμένη θετική αφήγηση, η πρόσφατη επικαιροποιημένη απόφαση της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) για την «Έγκριση του Επιτρεπόμενου Εσόδου για τη Ρυθμιστική Περίοδο 2025 2028, καθώς και του Απαιτούμενου Εσόδου για το 2025» αποτυπώνει μια διαφορετική ανάγνωση της πραγματικότητας.
Η Αρχή δεν αμφισβητεί ότι έχει αρχίσει να καταγράφεται αποκλιμάκωση των απωλειών. Θέτει όμως υπό αμφισβήτηση το κατά πόσο οι επιδόσεις που προβάλλει ο Διαχειριστής ανταποκρίνονται στις δυνατότητες που διαθέτει και στις επενδύσεις που ήδη χρηματοδοτούνται μέσω των χρεώσεων δικτύου. Η ΡΑΑΕΥ χαρακτηρίζει «εξαιρετικά συντηρητική» την πρόταση του ΔΕΔΔΗΕ για ετήσια μείωση των απωλειών κατά 2,5%, κρίνοντας ότι οδηγεί ουσιαστικά στη διατήρηση υψηλών επιπέδων απωλειών για πολλά ακόμη χρόνια. Η κριτική της είναι ιδιαίτερα αιχμηρή, καθώς θεωρεί ότι ο Διαχειριστής υποεκτιμά τις δυνατότητες περιορισμού των ρευματοκλοπών και τα οφέλη που θα προκύψουν από την πλήρη ανάπτυξη των έξυπνων μετρητών και των νέων ψηφιακών υποδομών.
Ενδεικτικό είναι ότι ο ΔΕΔΔΗΕ είχε εισηγηθεί μια πορεία που οδηγεί τις συνολικές απώλειες στο 9,37% στις αρχές της επόμενης δεκαετίας. Για τη ΡΑΑΕΥ, όμως, ο επίσημος στρατηγικός στόχος παραμένει η προσέγγιση του 5% για το σύνολο των απωλειών (τεχνικών και μη τεχνικών) η επίτευξη του οποίου πρέπει να προέλθει κυρίως από τη δραστική μείωση των μη τεχνικών απωλειών, δηλαδή των ρευματοκλοπών, οι οποίες από 4,5% το 2021 θα πρέπει να υποχωρήσουν στο 0,2% έως το 2031.
Η διαφωνία των δύο πλευρών διαφαίνεται και ως προς το σημείο εκκίνησης της αξιολόγησης. Ο ΔΕΔΔΗΕ πρότεινε ως βάση αναφοράς το ιδιαίτερα επιβαρυμένο 2023, όταν οι απώλειες είχαν εκτιναχθεί στο 11,36%. Η ΡΑΑΕΥ απέρριψε την προσέγγιση αυτή, επιλέγοντας ως σημείο αναφοράς το 2021, όταν οι απώλειες ήταν χαμηλότερες. Κατά την Αρχή, η χρήση του 2023 ως βάσης θα αποδυνάμωνε τον μηχανισμό κινήτρων, καθώς θα επέτρεπε να εμφανίζονται ως σημαντική πρόοδος βελτιώσεις που στην πραγματικότητα απλώς ανακτούν μέρος της προηγούμενης επιδείνωσης.
Η διαφορά φιλοσοφίας αποτυπώνεται και στον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζονται οι μελλοντικές επενδύσεις. Η ΡΑΑΕΥ υπενθυμίζει ότι οι καταναλωτές χρηματοδοτούν ήδη μέσω των ρυθμιζόμενων χρεώσεων ένα ευρύ πρόγραμμα εκσυγχρονισμού που περιλαμβάνει έξυπνους μετρητές, συχνότερες καταμετρήσεις, ψηφιακά συστήματα διαχείρισης και δράσεις καταπολέμησης των ρευματοκλοπών. Υπό αυτό το πρίσμα, θεωρεί εύλογο να απαιτείται ταχύτερη και πιο ουσιαστική βελτίωση των επιδόσεων.