Η ευρωπαϊκή βιομηχανία βγήκε από εκείνη την κρίση βαθιά πληγωμένη, ενισχύοντας τους φόβους για μαζικό κλείσιμο εργοστασίων και αποβιομηχάνιση, οι οποίοι έχουν επανέλθει δριμύτεροι σήμερα. Με περισσότερους από τους μισούς Ευρωπαίους πολίτες να καλούνται στις κάλπες τους επόμενους 12 μήνες, οι πολιτικές συνέπειες απειλούν να είναι εξίσου έντονες.
Οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί σχεδόν κατά 200% από τον Φεβρουάριο, ξεπερνώντας τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα στα τέλη Οκτωβρίου, στο υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας τετραετίας. Στα πρατήρια καυσίμων, οι τιμές του ντίζελ έχουν φτάσει σε επίπεδα ρεκόρ, ενώ οι τιμές της κηροζίνης έχουν σχεδόν διπλασιαστεί. Ανοδικά κινούνται και οι τιμές του ηλεκτρικού ρεύματος, με τη Γερμανία να έχει ήδη ξεπεράσει τα μέσα επίπεδα τιμών που καταγράφονται στην αρχή του χειμώνα, ακόμη και σε σύγκριση με το 2022.
Από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν, ο λογαριασμός των ενεργειακών εισαγωγών της Ευρώπης έχει αυξηθεί κατά περισσότερα από 127 δισ. ευρώ, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σε μια περίοδο κατά την οποία πολλές κυβερνήσεις προσπαθούν να διαχειριστούν ήδη τεράστια δημόσια χρέη.
Μεταξύ των κλάδων που θα πληγούν περισσότερο βρίσκονται εκείνοι με υψηλή κατανάλωση ενέργειας και μεγάλες μεταφορικές ανάγκες, από τις κατασκευές και τα λιπάσματα έως τη χημική βιομηχανία, τη γεωργία και τις αερομεταφορές. Και καθώς οι ψηφοφόροι δυσκολεύονται να πληρώσουν τους λογαριασμούς τους και να γεμίσουν τα ρεζερβουάρ των αυτοκινήτων τους, η ενέργεια αναμένεται να αποτελέσει μείζον πολιτικό ζήτημα ενόψει των εκλογών.
«Ύστερα από πέντε χρόνια σε αυτή την κατάσταση, έχουμε κάπως κουραστεί να μιλάμε για το πόσο σοβαρό είναι το πρόβλημα, αλλά πρόκειται πραγματικά για ένα τεράστιο ζήτημα», δήλωσε ο Νικολάι Ρομανόφσκι, ανώτερο στέλεχος ενεργειακής διαχείρισης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Χημικής Βιομηχανίας (CEFIC), του φορέα εκπροσώπησης του μεγαλύτερου βιομηχανικού καταναλωτή ενέργειας στην Ευρώπη. «Δεν είμαι βέβαιος ότι η αντίδραση που βλέπουμε σε ευρωπαϊκό επίπεδο ανταποκρίνεται πραγματικά στη σοβαρότητα της κρίσης που αντιμετωπίζουμε».
Καθησυχαστικές μετεωρολογικές προβλέψεις για πιο ήπιο χειμώνα
Μια πιο καθησυχαστική εξέλιξη για τους καταναλωτές ενέργειας είναι ότι τα μετεωρολογικά μοντέλα προβλέπουν έναν γενικά ήπιο χειμώνα, με την επίδραση ενός δυνητικά ισχυρότατου φαινομένου Ελ Νίνιο. Ωστόσο, παραμένει ο κίνδυνος έντονων ψυχρών εισβολών. Η βρετανική ιδιωτική εταιρεία μετεωρολογικών προβλέψεων MetDesk επισημαίνει ότι η πρόωρη διαταραχή της πολικής δίνης, της ζώνης ανέμων σε μεγάλα υψόμετρα που σχηματίζεται το φθινόπωρο και συγκρατεί τον αρκτικό αέρα κοντά στον Βόρειο Πόλο, θα μπορούσε να προκαλέσει ένα ακόμη κύμα ψύχους στη βόρεια Ευρώπη τον Δεκέμβριο. Παράλληλα, τα καιρικά μοτίβα για το υπόλοιπο του χειμώνα υποδεικνύουν αυξημένη πιθανότητα ψυχρών περιόδων.
Οι ευρωπαϊκές αγορές ενέργειας είναι επίσης ευάλωτες σε κύματα ψύχους στην Ασία, τα οποία θα μπορούσαν να εντείνουν τον ανταγωνισμό για φορτία υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) και να οδηγήσουν τις τιμές ακόμη υψηλότερα.
Οι κυβερνήσεις της ΕΕ έχουν υπερτριπλασιάσει από τον Ιούνιο τη δημοσιονομική τους παρέμβαση για την αντιμετώπιση της κρίσης, με τα μέτρα να προσεγγίζουν συνολικά τα 35 δισ. ευρώ, σύμφωνα με στοιχεία του think tank Bruegel που κοινοποιήθηκαν στο Bloomberg. Ωστόσο, το μεγαλύτερο μέρος της στήριξης φαίνεται να μην είναι επαρκώς στοχευμένο και μάλιστα ενθαρρύνει την κατανάλωση ορυκτών καυσίμων, ενδεχομένως επιδεινώνοντας το πρόβλημα κατά τους χειμερινούς μήνες. Η Ισπανία αντιπροσωπεύει το ένα τρίτο των δαπανών. Ο δημοσιονομικός αντίκτυπος του πλαφόν στην τιμή του φυσικού αερίου που σχεδιάζει η Ιταλία από το επόμενο έτος δεν έχει ακόμη συνυπολογιστεί.
Η πλήρης απαγόρευση εισαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου από τη Ρωσία τίθεται σε ισχύ μόλις την 1η Ιανουαρίου, γεγονός που καταδεικνύει πόσο δύσκολο έχει αποδειχθεί για την Ευρωπαϊκή Ένωση να απεξαρτηθεί από τη συγκεκριμένη αγορά, η οποία αποτελούσε κάποτε τον μεγαλύτερο προμηθευτή φυσικού αερίου της. Παρά τις προσπάθειες επέκτασης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η συνεχιζόμενη ευαλωτότητα της ΕΕ απέναντι στις διεθνείς αγορές ενέργειας αποκαλύφθηκε με ιδιαίτερα σκληρό τρόπο από τον πόλεμο στο Ιράν και τον ουσιαστικό αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ, μιας κρίσιμης αρτηρίας για τον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό.
Ακόμη και αν ο πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν τερματιζόταν σύντομα, μετά τις ενδιάμεσες εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες και τις πιο αισιόδοξες αναφορές για τις ειρηνευτικές συνομιλίες με την Τεχεράνη, οι ενεργειακές μεταφορές δύσκολα θα επέστρεφαν αμέσως στην κανονικότητα.