Στο κλασικό μυθιστόρημά του, που δημοσιευόταν σε μηνιαίες συνέχειες από το 1837 έως το 1839, ο Ντίκενς περιγράφει πώς ο εννιάχρονος Όλιβερ οδηγείται ενώπιον δικαστή και φυλακίζεται σε ένα «σκοτεινό και απομονωμένο δωμάτιο», επειδή είχε το θράσος να ζητήσει μια δεύτερη μερίδα χυλού, με τα συγκινητικά λόγια: «Σας παρακαλώ, κύριε, θα ήθελα λίγο ακόμη».
Το πεινασμένο παιδί κλείστηκε εκεί για μία εβδομάδα. «Ο Όλιβερ υπήρξε θύμα μιας συστηματικής εκστρατείας προδοσίας και εξαπάτησης», έγραψε ο Ντίκενς.
Οι ομοιότητες της Άλις Σέφερντ με τον Όλιβερ Τουίστ
Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα της εποχής, η Άλις Σέφερντ φορούσε «ζουρλομανδύα», καθώς βρισκόταν «σε κατάσταση μεγάλης ταραχής». Ο αιδεσιμότατος Θίοντορ Γουίλιαμς, με την ιδιότητα του δικαστή αλλά και του προέδρου του τοπικού συμβουλίου επιτρόπων που ήταν αρμόδιο για την εποπτεία του παλαιού πτωχοκομείου του Χέντον, εισηγήθηκε την τιμωρία της για την «αηδιαστική συμπεριφορά» της.
Η γυναίκα τέθηκε σε απομόνωση για 24 ώρες και υποχρεώθηκε να επιβιώσει με ψωμί και νερό μέχρι την επόμενη συνεδρίαση του συμβουλίου, το οποίο συνερχόταν μία φορά κάθε δύο εβδομάδες.
Ένας άλλος τοπικός δικαστής, ο οποίος ήταν επίσης μέλος του συμβουλίου επιτρόπων του πτωχοκομείου, προσπάθησε μάταια να την υπερασπιστεί. Υποστήριξε ότι μια «ισχνή, αδύναμη γυναίκα, που φαινόταν να πάσχει από φυματίωση [...] ήταν ο τελευταίος άνθρωπος [...] στον οποίο θα έπρεπε να είχε επιβληθεί μια τέτοια τιμωρία».
«Όταν διαβάζεις το δημοσίευμα για την τιμωρία της, διαπιστώνεις ότι η περιγραφή μοιάζει σχεδόν λέξη προς λέξη με εκείνη της τιμωρίας του Όλιβερ Τουίστ, όταν ζητά λίγο ακόμη φαγητό», δήλωσε η Theresa Musgrove στον Guardian.
Όπως εξήγησε, «η αντίδραση στην "αυθάδεια" του Όλιβερ να ζητήσει περισσότερο φαγητό ίσως αποτελεί απόηχο της τόλμης της Άλις να ζητήσει να βγει περίπατο. Ένα απολύτως εύλογο αίτημα αντιμετωπίστηκε με οργή από εκείνους που είχαν αναλάβει να επιβάλλουν την αδιάλειπτη εξουσία του συμβουλίου επιτρόπων, χάρη στην επιείκεια του οποίου οι φτωχοί που θεωρούνταν ανάξιοι βοήθειας εξασφάλιζαν τα μέσα για μια ζωή στην οποία μετά βίας μπορούσαν να επιβιώσουν».
Η έρευνά της περιλαμβάνεται στο νέο βιβλίο της με τίτλο "Charles Dickens and his Hidden Family History" («Ο Κάρολος Ντίκενς και η κρυφή οικογενειακή του ιστορία»), το οποίο κυκλοφορεί αυτή την εβδομάδα από τον εκδοτικό οίκο Pen & Sword Books.
Απομόνωση και στέρηση τροφής
Η συγγραφέας γράφει: «Τόσο ο Όλιβερ όσο και η Άλις βρέθηκαν στην απομόνωση. Ωστόσο, όπως μαθαίνουμε, η τιμωρία του αγοριού από την ενορία θεωρήθηκε σχετικά ήπια, επειδή του επιτρεπόταν να βγαίνει στην πέτρινη αυλή και να πλένεται κάτω από την αντλία νερού.
Αντίστοιχα, ο αιδεσιμότατος Γουίλιαμς επισήμανε ότι το δωμάτιο στο οποίο είχαν κλείσει την Άλις Σέφερντ, στερώντας της και την τροφή, "έβλεπε στην αυλή όπου βρίσκονταν όλοι οι υπόλοιποι άποροι και, επομένως, δεν αποτελούσε και τόσο αυστηρή τιμωρία"».
«Στα μέσα Ιανουαρίου, λίγες μόλις εβδομάδες αφότου δημοσιεύτηκε αυτή η ιστορία, ο Ντίκενς έγραφε στον εκδότη του, Μπέντλεϊ, ότι είχε "συλλάβει μια εξαιρετική ιδέα για τον εαυτό του". Με άλλα λόγια, η δημιουργία του Όλιβερ Τουίστ είχε ήδη αρχίσει. Τα πρώτα κεφάλαια θα δημοσιεύονταν πράγματι τον Φεβρουάριο του 1837, συνοδευόμενα από τις σκληρές, ωμές εικονογραφήσεις του Τζορτζ Κρουκσάνκ».
Η Musgrove επισημαίνει ότι ο Ντίκενς γνώριζε καλά το Χέντον, το οποίο σήμερα ανήκει στον δήμο Μπάρνετ του Λονδίνου. «Το Χέντον και το Μπάρνετ αναφέρονται, για παράδειγμα, στον Όλιβερ Τουίστ. Υπάρχουν, όμως, και άλλες αναφορές στις επιστολές και στα δημοσιογραφικά κείμενά του, οι οποίες μαρτυρούν ότι γνώριζε την περιοχή και έτρεφε ιδιαίτερη συμπάθεια γι' αυτήν. Βρισκόταν σε απόσταση που μπορούσε κανείς να διανύσει με τα πόδια ή έφιππος από την πόλη και αποτελούσε τότε ένα ήσυχο τοπίο με χωριά και αγροτικές εκτάσεις».
Στα πρώτα χρόνια της συγγραφικής πορείας του Ντίκενς
Προς το τέλος του Όλιβερ Τουίστ, μετά τη βάναυση δολοφονία της Νάνσι, ο Μπιλ Σάικς προσπαθεί να διαφύγει. «Αφού περάσει μια νύχτα στον δρόμο, ο Σάικς κατευθύνεται προς το Χέντον. Οι κάτοικοι, ωστόσο, φαίνεται να τον αντιμετωπίζουν με καχυποψία και εκείνος επιστρέφει στο Χιθ», γράφει η ιστορικός.
Ο Όλιβερ Τουίστ αποκάλυψε τη σκληρότητα της φτώχειας στη βικτωριανή Βρετανία. Ο Ντίκενς εξελίχθηκε σε ακούραστο υπέρμαχο των κοινωνικών μεταρρυθμίσεων, έχοντας σημαδευτεί από τις δικές του παιδικές εμπειρίες: ο πατέρας του είχε φυλακιστεί για χρέη και ο ίδιος, σε ηλικία περίπου 12 ετών, είχε αναγκαστεί να εργαστεί σε εργοστάσιο παραγωγής βερνικιού για παπούτσια.
Ο Λεόν Λίτβακ, κορυφαίος ειδικός στο έργο του Ντίκενς και καθηγητής Βικτωριανών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Queen's του Μπέλφαστ, δήλωσε ότι είναι «απολύτως πιθανό» ο συγγραφέας να εμπνεύστηκε από την ιστορία της Άλις Σέφερντ.
Όπως εξήγησε, τα δημοσιεύματα του Τύπου αποτελούσαν μέρος ενός «συνόλου επιρροών που πυροδοτούσαν τη φαντασία του και στη συνέχεια αποκρυσταλλώνονταν σε μια συνεκτική αφήγηση», ιδιαίτερα στα πρώτα χρόνια της συγγραφικής του πορείας.
Πρόσθεσε: «Ο Ντίκενς ήταν δημοσιογράφος προτού γίνει μυθιστοριογράφος, επομένως γνώριζε πολύ καλά τη δύναμη της πρόκλησης έντονων συναισθημάτων. Τα πτωχοκομεία τον γοήτευαν και γνώριζε τι έγραφε ο Τύπος για τις καταχρήσεις και τις κακοποιητικές πρακτικές που εφαρμόζονταν σε αυτά».
.