Οι επιπτώσεις του πολέμου με το Ιράν υπό την ηγεσία των ΗΠΑ πρόκειται να ενταθούν, πυροδοτώντας τεράστια αύξηση των τιμών της βενζίνης και του ντίζελ, εκτιμούν αναλυτές. Όπως αναφέρει η Washington Post σε σχετικό δημοσίευμα της, παρά τις διαβεβαιώσεις της κυβέρνησης Τραμπ, μια νέα και δυνητικά ακόμη πιο επιζήμια για την οικονομία φάση του πολέμου ενδέχεται να βρίσκεται προ των πυλών.
Οι ζημιές που υπέστη την περασμένη εβδομάδα ο αγωγός East-West της Σαουδικής Αραβίας, σε συνδυασμό με τις συνεχιζόμενες επιθέσεις σε πετρελαϊκές υποδομές και τον αμφισβητούμενο έλεγχο μιας κρίσιμης θαλάσσιας οδού, απειλούν να μετατρέψουν μια κρίση στη ναυσιπλοΐα σε ευρύτερη διαταραχή της παγκόσμιας αγοράς πετρελαίου.
Ο αγωγός μήκους 1.198 χιλιομέτρων αποτελεί την κύρια χερσαία εναλλακτική της Σαουδικής Αραβίας απέναντι στα Στενά του Ορμούζ, συνδέοντας τα πετρελαϊκά κοιτάσματα στα ανατολικά της χώρας με τους τερματικούς σταθμούς εξαγωγών στην Ερυθρά Θάλασσα.
Ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ Κρις Ράιτ δήλωσε προ ημερών ότι ο αγωγός θα τεθεί ξανά σε λειτουργία μέσα σε λίγες ημέρες και παράλληλα ο Λευκός Οίκος κάνει λόγο για επανέναρξη της διέλευσης δεξαμενόπλοιων από τα Στενά του Ορμούζ.
Ωστόσο, αναλυτές που εξέτασαν εικόνες από τις ζημιές στον αγωγό εκτιμούν ότι η διακοπή θα διαρκέσει σημαντικά περισσότερο, πιθανότατα οδηγώντας σε υψηλές τιμές για τους καταναλωτές πολύ πέρα από τις ενδιάμεσες εκλογές. Παράλληλα, οργανισμοί που παρακολουθούν τη θαλάσσια κυκλοφορία αναφέρουν ότι από τα Στενά του Ορμούζ περνά πολύ μικρότερη ποσότητα πετρελαίου από αυτή που υποστηρίζει η κυβέρνηση Τραμπ.
Ο Άντριου Λίποου, σύμβουλος που παρέχει σε πελάτες υπηρεσίες για την προστασία και την αποκατάσταση πετρελαϊκών υποδομών, δήλωσε στην Washington Post ότι οι φωτογραφίες του αγωγού «δείχνουν σημαντικό βαθμό ζημιών» και ότι οι επισκευές πιθανότατα θα «διαρκέσουν έναν ή δύο μήνες». «Θα χρειαστεί να αντικαταστήσουν σωληνώσεις, βαλβίδες, όλο τον ηλεκτρολογικό εξοπλισμό», είπε. «Δεν είναι σαν να μπορείς απλώς να πας στη Costco και να τα βρεις έτοιμα στο ράφι».
Τι δείχνουν οι δορυφορικές εικόνες
Δορυφορικές εικόνες που εξέτασε η Washington Post αποκάλυψαν ζημιές σε τουλάχιστον δύο αντλιοστάσια κατά μήκος του αγωγού. Οι επιθέσεις με drones σε ένα από αυτά, οι οποίες ξεκίνησαν την Πέμπτη, μεταδόθηκαν ευρέως, ενώ εικόνες υψηλής ανάλυσης που συγκέντρωσε η Vantor την Κυριακή έδειξαν εκτεταμένες και σοβαρές ζημιές.
Τουλάχιστον ένα ακόμη αντλιοστάσιο, περίπου 209 χιλιόμετρα ανατολικά του πρώτου, υπέστη επίσης ζημιές περίπου την ίδια περίοδο, σύμφωνα με την ανάλυση δορυφορικών εικόνων από την Post. Ένα νέφος μαύρου καπνού, τόσο μεγάλο ώστε να είναι ορατό από το διάστημα, υψωνόταν από τη δυτική πλευρά του σταθμού σε δορυφορική εικόνα της Planet στις 10 Σεπτεμβρίου.
«Προσδεθείτε»
Λόγω της έλλειψης αργού πετρελαίου και των ζημιών που έχουν προκαλέσει οι πόλεμοι στη Μέση Ανατολή και την Ουκρανία στα διυλιστήρια που το μετατρέπουν σε ντίζελ και βενζίνη, αναλυτές της αγοράς προειδοποιούν ότι νέα σοκ στις τιμές πρόκειται να πλήξουν τους οδηγούς.
Ο Τομ Κλόζα, επικεφαλής σύμβουλος σε θέματα ενέργειας της Gulf Oil, προέβλεψε στο X ότι την Τετάρτη θα σημειωθούν «ιλιγγιώδεις αυξήσεις στις αντλίες τόσο για τη βενζίνη όσο και για το ντίζελ». «Τα περιθώρια κέρδους στα καύσιμα δεν έχουν ακόμη ακολουθήσει τις προηγούμενες αυξήσεις στις τιμές χονδρικής», έγραψε. «Αναμένετε τεράστιες αυξήσεις, ιδιαίτερα στις πολιτείες των Μεγάλων Λιμνών και των Βραχωδών Ορέων».
«Προσδεθείτε», έγραψε το πρωί της Τετάρτης ο Πάτρικ Ντε Χάαν, επικεφαλής ανάλυσης πετρελαίου στην πλατφόρμα παρακολούθησης τιμών GasBuddy. «Η βενζίνη και το ντίζελ φαίνεται ότι οδεύουν προς απότομη αύξηση τις επόμενες 48 ώρες, με τις μεγαλύτερες αυξήσεις να καταγράφονται στο εσωτερικό της χώρας».
Η μέση εθνική τιμή στις ΗΠΑ για την κανονική βενζίνη διαμορφωνόταν χθες στα 4,37 δολάρια το γαλόνι (ήτοι 1,15 δολάρια το λίτρο ή αλλιώς 1 ευρώ το λίτρο), σύμφωνα με την ΑΑΑ, με τις τιμές να κυμαίνονται από 6,04 δολάρια το γαλόνι στην Καλιφόρνια (δηλαδή 1,39 ευρώ το λίτρο) έως 3,75 δολάρια στην Ιντιάνα (δηλαδή 0,86 ευρώ το λίτρο). Η τιμή αυτή παραμένει κάτω από το ιστορικό εθνικό ρεκόρ των 5,02 δολαρίων το γαλόνι (1,15 ευρώ το λίτρο) που καταγράφηκε τον Ιούνιο του 2022.
Το ντίζελ, ωστόσο, το οποίο επηρεάζει σημαντικά τις οδικές μεταφορές και τις τιμές λιανικής, συνεχίζει να καταγράφει ιστορικά υψηλά, με τον εθνικό μέσο όρο να ανέρχεται στα 6,31 δολάρια το γαλόνι (1,45 ευρώ το λίτρο). Στην Καλιφόρνια, η μέση τιμή του ντίζελ φτάνει τα 8,27 δολάρια το γαλόνι (1,90 ευρώ το λίτρο).
Οι τιμές των καυσίμων αυξάνονται επίσης ιδιαίτερα γρήγορα στις πολιτικά κρίσιμες Μεσοδυτικές πολιτείες, όπου οι αυξημένες τιμές του αργού πετρελαίου έχουν επιβαρυνθεί περαιτέρω από διακοπή ηλεκτροδότησης στο διυλιστήριο της ExxonMobil στο Τζόλιετ, κοντά στο Σικάγο. Το διυλιστήριο παράγει συνήθως 11 εκατομμύρια γαλόνια βενζίνης και ντίζελ την ημέρα (περίπου 41,64 εκατομμύρια λίτρα) και αποτελεί κρίσιμο προμηθευτή για την περιοχή.
Ο ρόλος του Ιράν
Η διαταραχή στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά έχει προκληθεί σε μεγάλο βαθμό από τα αντίποινα του Ιράν και των συμμάχων του στις αμερικανικές επιθέσεις και τον οικονομικό πόλεμο εναντίον του Ιράν.
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ εξαπέλυσε την επιχείρηση «Epic Fury» στις 28 Φεβρουαρίου, όταν οι αμερικανοϊσραηλινές επιθέσεις σκότωσαν τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, τον αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Τις τελευταίες εβδομάδες, ο Τραμπ έχει επιχειρήσει να χρησιμοποιήσει ναυτικό αποκλεισμό και οικονομικές κυρώσεις για να τιμωρήσει το Ιράν. Αντί να υποχωρήσει, το Ιράν και οι σύμμαχοί του κλιμακώνουν τη δράση τους.
Η Σαουδική Αραβία απέδωσε τις ζημιές στον αγωγό σε φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ. Οι υποστηριζόμενοι από το Ιράν αντάρτες Χούθι έχουν επίσης κλιμακώσει τις επιθέσεις τους στις πετρελαϊκές υποδομές της Σαουδικής Αραβίας και έχουν καταλάβει εδάφη που δίνουν στο Ιράν τον έλεγχο του στενού Μπαμπ ελ-Μαντέμπ.
Την Τετάρτη, οι μάχες μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας και των Χούθι κλιμακώθηκαν ακόμη περισσότερο. Οι Χούθι υποστήριξαν ότι κατέρριψαν ένα αεροσκάφος F-15, ενώ η Σαουδική Αραβία κατηγόρησε τους Χούθι ότι εκτόξευσαν drone κοντά στον ιερό τόπο της Μέκκας. Οι Χούθι αρνήθηκαν την κατηγορία.
Δυσοίωνες προβλέψεις
Λαμβάνοντας όλα αυτά υπόψη, οι προβλέψεις των αναλυτών της αγοράς γίνονται ολοένα πιο δυσοίωνες.
«Σημειώσαμε ότι οι τιμές του ντίζελ θα μπορούσαν να αυξηθούν στα 6,65 δολάρια το γαλόνι (1,53 ευρώ το λίτρο) μέχρι την ημέρα των εκλογών, με βάση τις τάσεις πριν από πέντε ημέρες. Λοιπόν, οι τάσεις έχουν επιδεινωθεί — το ντίζελ έχει ήδη ξεπεράσει τα 6,26 δολάρια το γαλόνι (1,44 ευρώ το λίτρο)», έγραψε στο X η Λιζ Τόμας, επικεφαλής στρατηγικής αγοράς στην τραπεζική και επενδυτική εταιρεία SoFi.
Ήδη, οι Αμερικανοί οδηγοί έχουν καταβάλει, σύμφωνα με εκτίμηση, επιπλέον 107 δισεκατομμύρια δολάρια για βενζίνη και ντίζελ εξαιτίας του πολέμου που ξεκίνησε με τις αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου.
Η επιδεινούμενη εικόνα διαμορφώνεται καθώς ο πόλεμος πλησιάζει στον έβδομο μήνα του, χωρίς να διαφαίνεται τέλος και ενώ οι πρόσφατες διπλωματικές προσπάθειες έχουν αποτύχει.
Ο Τραμπ προσπάθησε να υποβαθμίσει τον κίνδυνο, λέγοντας το Σαββατοκύριακο ότι «όλα θα πάνε μια χαρά», όταν ρωτήθηκε για τις εξελίξεις στην Υεμένη που φάνηκε να αποκλείουν τη μοναδική εναπομείνασα οδό της Σαουδικής Αραβίας για τις εξαγωγές πετρελαίου.
Οι τιμές στις ΗΠΑ αυξάνονται τόσο γρήγορα ώστε παράγοντες της βιομηχανίας προετοιμάζονται για πιθανή παρέμβαση του Λευκού Οίκου ή του Κογκρέσου, το οποίο διαθέτει πλέον ελάχιστα εργαλεία για να αντιμετωπίσει την ανεξέλεγκτη άνοδο του κόστους.
Μία από τις εναπομείνασες επιλογές θα ήταν η απαγόρευση εξαγωγών ντίζελ, η οποία θα μπορούσε να προκαλέσει χάος στις παγκόσμιες αγορές χωρίς κατ' ανάγκη να μειώσει τις τιμές στις ΗΠΑ, καθώς τα αμερικανικά διυλιστήρια ήδη λειτουργούν κοντά στη μέγιστη δυναμικότητά τους.
Ο επικεφαλής της πλειοψηφίας των Ρεπουμπλικανών στη Γερουσία, Τζον Θουν, δήλωσε την Τρίτη στους δημοσιογράφους ότι είναι ανοιχτός στην εξέταση μιας τέτοιας πρότασης.
«Θα εξετάσουμε οποιαδήποτε πρόταση αποτελεί βιώσιμη λύση, αλλά θεωρώ ότι, εάν έχουμε την προσφορά σε αυτή τη χώρα και την εξάγουμε αυτή τη στιγμή, αυτό ίσως είναι ένας τρόπος να αντιμετωπίσουμε το πρόβλημα», δήλωσε απαντώντας σε ερώτηση, σύμφωνα με δημοσίευμα του Bloomberg News. «Εάν αυτό θα αποσυμπίεζε τις τιμές, είμαι ανοιχτός στο να το εξετάσουμε».
