Φταίει –λένε ορισμένοι– η στροφή των συντηρητικών προς το Κέντρο, που άφησε χώρο στα δεξιά τους. Η Μέρκελ, ο Μητσοτάκης, οι γκέι γάμοι, η woke ατζέντα. Οχι, απαντούν οι άλλοι, η κανονικοποίηση ευθύνεται και η διάρρηξη της υγειονομικής ζώνης. Ο Μερτς, ο Μακρόν, ο Μπελέρης. Αδιαμφισβήτητο είναι, πάντως, το πρόβλημα ότι τα mainstream κόμματα αφήνουν τα ακροδεξιά να θέτουν την ατζέντα: μετανάστευση, εθνική ταυτό-τητα, εγκληματικότητα.
Οι ψηφοφόροι τους πότε είναι οι ξεχασμένοι της παγκοσμιοποίησης, πότε οι νοσταλγοί της παλιάς, οργανωμένης τάξης πραγμάτων. Είναι οι άνδρες που απειλούνται από την ισότητα, είναι οι ηλικιωμένοι που εξοικειώθηκαν με το δημοκρατικό έλλειμμα, όχι λάθος, είναι οι νεότεροι που δεν έχουν μνήμες από τον ναζισμό και τα κομμουνιστικά καθεστώτα. Είναι οι απολίτικοι, που χρειάζονται την πυροδότηση της οργής για να σηκωθούν από τον καναπέ να πάνε να ψηφίσουν. Eίναι οι εθισμένοι στα σόσιαλ μίντια, που είναι ευάλωτοι στην παραπληροφόρηση.
Eίναι οι ρωσόφιλοι, που ρίχνουν την κακοδαιμονία τους στον πόλεμο στην Ουκρανία, είναι οι θαυμαστές του ισραηλινού μιλιταρισμού, οι ισλαμόφοβοι, αλλά είναι και οι παλιοί vintage αντισημίτες. Είναι παγανιστές, είναι χριστιανοί-Ταλιμπάν, δηλώνουν πατριώτες, τι περίεργο όμως υπάρχουν ακόμη και μετανάστες ανάμεσά τους. Είναι ομοφοβικοί και τα κόμματα αυτά είναι ανδροκρατούμενα, αλλά έχουν γυναίκες ως ηγέτες, ενίοτε γκέι – για ένα κάποιο «pinkwashing».
Οταν έρθουν στην εξουσία «μελονοποιούνται», αλλά δεν είναι κανόνας, κάποια κόμματα ριζοσπαστικοποιούνται όσο γιγαντώνονται, άρα ας μην τα αφήσουμε καλύτερα να κυβερνήσουν. Aρα; Να τα απαγορεύσουμε; Tώρα πια είναι αργά και θα φέρουμε το αντίθετο αποτέλεσμα. Αφενός θα ενισχυθούν και αφετέρου θα μας καταγγείλουν ότι αποκλείουμε ένα σοβαρό ποσοστό του πληθυσμού από την εκλογική διαδικασία. Οτι, δηλαδή, για να προστατεύσουμε το πολίτευμα μετερχόμαστε αντιδημοκρατικές πρακτικές.
Eχω κουραστεί να διαβάζω ατελέσφορες εξηγήσεις και λύσεις. Ενα είναι βέβαιο: η διαχρονική σαγήνη, το δέος που εμπνέει η Ακροδεξιά. Το γεγονός ότι ακόμη και οι πιο ψύχραιμοι παρατηρητές τα χάνουν μπροστά στο φαινόμενο, δεν βρίσκουν τα επιστημονικά εργαλεία να το εξηγήσουν και να το αντιμετωπίσουν. Και ακόμη χειρότερα: δεν βρίσκουν μια σταγόνα παρηγοριάς κι αισιοδοξίας να εμπνεύσουν στους πολίτες.