Εμβρόντητος! Αυτή είναι η φράση που χρησιμοποιεί στέλεχος με κομβικό ρόλο στο χώρο της εκπαίδευσης για να χαρακτηρίσει το περιεχόμενο της ενδιάμεσης έκθεσης του εθνικού διαλόγου για την παιδεία -που είδαμε online αυτό το Σαββατοκύριακο- και για τον οποίο (να θυμίσουμε) ότι πληρώσαμε και 500.000 ευρώ.
Τι «θεμελιώδεις και διευρυμένοι μετασχηματιστικοί γραμματισμοί», τι «ψηφιακές αποτυπώσεις των εκπαιδευτικών αποτελεσμάτων», τι «οριζόντιες επιμορφώσεις εκπαιδευτικών σε σύγχρονες και ψηφιακές διδακτικές μεθόδους», τι δημιουργία «Εθνικού Παρατηρητηρίου Εκπαίδευσης και Κατάρτισης», τι «διασύνδεση με τον Εθνικό Μηχανισμό Διάγνωσης Αναγκών Αγοράς Εργασίας»...
Πάνω από 100 σελίδες γεμάτες βαρύγδουπές φράσεις και πολιτικές που έχουν ωστόσο χιλιογραφτεί, κάποιες δεν έχουν σχεδόν ποτέ εφαρμοστεί -ή άλλες έχουν εφαρμοστεί ανεπιτυχώς σε ένα εκπαιδευτικό σύστημα που βαδίζει προς τα πίσω.
Την ίδια στιγμή δε, σε άλλες χώρες του κόσμου η εκπαίδευση αλλάζει εκ θεμελίων.
Έχει κάποιο από τα 106 μέλη αυτής της επιτροπής (καθηγητές ΑΕΙ, εκπαιδευτικοί της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης ή εμπειρογνώμονες) μελετήσει τα παραδείγματα της Πολωνίας, της Ουαλίας, της Σκωτίας, της Σλοβενίας; Της Νέας Ζηλανδίας ή το πρόσφατο της Τουρκίας; Τα παλαιότερα της Εσθονίας και της Φιλανδίας;
Έχει καταλάβει καμία από τις προσκλήσεις της εποχής μας;
Έχει σκεφτεί ότι στόχος πλέον είναι η αναζήτηση της νέας ισορροπίας ανάμεσα στη βαθιά κατανόηση, τις δεξιότητες και σην μετέπειτα δομημένη γνώση; Ότι ο μαθητής στα σύγχρονα εκπαιδευτικά συστήματα συμμετέχει και ο ίδιος από ηγετική θέση στην διαδικασία μάθησης του; Αξιολογεί, ερευνά, συχνά συγγράφει. Στόχος είναι, σε μια καθημερινότητα που τρέχει, να κρατήσεις το ενδιαφέρον του στην τάξη και να του δώσεις κίνητρα. Και τα κίνητρα αυτά δεν μπορούν πλέον να είναι μόνο το φόβητρο των βαθμών.
Έχει σκεφτεί επίσης κάποια από τα μέλη της ίδιας επιτροπής (αλλά και η εκάστοτε κυβέρνηση και οι υπουργοί της), ότι οι εκπαιδευτικοί είναι άνθρωποι; Ότι χρειάζονται ένα καθημερινό πρόγραμμα εργασίας και ουσιαστικής επαφής με την τάξη τους, χρειάζονται ακόμη συνεχή μαθησιακή τροφοδότηση, επιμόρφωση, και σίγουρα όχι μόνο μια τσάντα για να τρέχουν και ένα αυτοκίνητο για να κοιμούνται το βράδυ;
Για το εξεταστικό σύστημα να πούμε ότι η ενδιάμεση έκθεση του εθνικού διαλόγου για την παιδεία, όπως έχει ήδη γράψει το «Βήμα», δεν κάνει καμία συγκεκριμένη πρόταση πέραν της παράθεσης όλων των πιθανών σεναρίων, τα οποία τα μέλη της δεν έχουν καν αναλύσει, για να δούμε πόσο και πως, είναι εφαρμόσιμα.
Για να προχωρήσω πιο πέρα τους παραπάνω συλλογισμούς θα έλεγα ότι το περιεχόμενο της πολυσέλιδης ενδιάμεσης έκθεσης που παραδόθηκε στο υπουργείο Παιδείας, κανονικά θα έπρεπε να έχει εκνευρίσει πραγματικά την υπουργό του, καθώς θα μπορούσε να αναγνωστεί και ως προσβολή στην εντολή της.
Τι περιέχει λοιπόν η, επικοινωνιακά άρτια, έκθεση (πόσο να πληρώσαμε αλήθεια για τη γραφιστική παρουσίαση της) για την παιδεία;
Γενικόλογες διαπιστώσεις (ούτε καν επικαιροποιημένες) των αναγκών της εκπαίδευσης και πρόταση έξι περιοχών μάθησης: 1. Γλώσσα–Επικοινωνία–Κριτικός Γραμματισμός, 2. Μαθηματικά και Πληροφορική, 3. Φυσικές Επιστήμες–Τεχνολογία–Περιβάλλον, 4. Ψηφιακός Κόσμος και Τεχνητή Νοημοσύνη, 5. Οικονομία–Επιχειρηματικότητα– Χρηματοοικονομική Παιδεία, 6. Ιστορία–Κοινωνικές Επιστήμες–Πολιτειακή Παιδεία) και επιπρόσθετα, μία οριζόντια περιοχή ήπιων δεξιοτήτων που διέπει όλες τις άλλες περιοχές μάθησης.
Ότι «η ανάπτυξη γραμματισμών δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο με αλλαγές στο περιεχόμενο. Χρειάζεται ταυτόχρονος μετασχηματισμός της αξιολόγησης και ενίσχυση της γενικής τάξης και των μηχανισμών υποστήριξης, διαφορετικά υπάρχει κίνδυνος οι νέες απαιτήσεις να διευρύνουν υφιστάμενες ανισότητες».
«Τα Νέα Προγράμματα Σπουδών αποτελούν σημαντική αφετηρία, αλλά δεν αρκούν από μόνα τους για να αλλάξουν τη βιβλιοκεντρική και εξετασιοκεντρική λειτουργία του σχολείου. Εντοπίζονται φαινόμενα υπερφόρτωσης ύλης, ασυνέχειας μεταξύ βαθμίδων και αναντιστοιχίας μεταξύ curriculum, εκπαιδευτικού υλικού και αξιολόγησης».
«Η απουσία θεσμικής συνέχειας και σταθερών μηχανισμών αξιολόγησης μπορεί να περιορίσει την αποτελεσματικότητα αλλαγών αναφορικά με την εισαγωγή των γραμματισμών και τον μετασχηματισμό των προγραμμάτων σπουδών. Η εφαρμογή πρέπει να έχει σταδιακό και πολυετή χαρακτήρα, με μόνιμους μηχανισμούς ανατροφοδότησης, με τον εκπαιδευτικό ενεργό φορέα και όχι απλό εκτελεστή της αλλαγής».
Υπάρχει κάτι από αυτά που δεν το ξέραμε; Και η μέθοδος; Η πρόταση εκσυγχρονισμού; Η κοστολόγηση των μέτρων;
Σε σχολεία που φτάνουν φέτος τους 27 μαθητές και μαθήτριες μετά τις συγχωνεύσεις που κάνουν πολλοί διευθυντές για να γλυτώσουν θέσεις αναπληρωτών;
Σε κτήρια συχνά ακατάλληλα ή κοντέινερς και σε ένα σύστημα που έχει διαφορετικό ανώτατο αριθμό μαθητών (και παρέχει διαφορετική προστασία) στα γενικά δημόσια λύκεια από τα Πρότυπα και Πειραματικά ή άλλες μορφές σχολείων που παρεισφρύουν στην εκπαίδευση ως δυσπρόσιτες οάσεις για να κάνουν τις αντιθέσεις ακόμη μεγαλύτερες;
Σε ένα εκπαιδευτικό σύστημα που έκανε πάνω από δυο δεκαετίες να αλλάξει τα βιβλία του και φέρνει τώρα το νέο θεσμό του «πολλαπλού βιβλίου» (που σερνόταν θεσμικά επί 6 χρόνια) για να καταντήσει να προσφέρει σε κάποια μαθήματα μόνο μια επιλογή συγγραμμάτων και σίγουρα όχι ...πολλαπλές;
Σε εκπαιδευτικούς που αποζητούν χρόνια την επιμόρφωση αλλά ποτέ τα προγράμματα που τους προσφέρονται δεν τους καλύπτουν, έρχεται όμως να τους καλύψει καθημερινά η αύξηση μιας περιττής γραφειοκρατίας;
Περί εξεταστικού, οι συντάκτες της ενδιάμεσης έκθεσης του εθνικού διαλόγου για την παιδεία, αναφέρουν ακόμη ότι «τίθενται διαφορετικές θεσμικές επιλογές ως προς το εάν το Απολυτήριο θα βασίζεται στην ενδοσχολική αξιολόγηση και θα ακολουθεί χωριστή εθνική διαδικασία για τα ΑΕΙ, εάν θα υπάρχουν διακριτές εθνικές διαδικασίες ή εάν θα επιλεγεί μία διαδικασία που θα εξυπηρετεί τόσο την πιστοποίηση όσο και την πρόσβαση».
Ακόμη «κάθε εξεταστική επιλογή θα κριθεί με βάση έξι κριτήρια: αξιοπιστία και συγκρισιμότητα, συνολικός εξεταστικός φόρτος, παιδαγωγικός ρόλος του Λυκείου, ισότητα και προσβασιμότητα, δυνατότητα εφαρμογής, ασφαλής και σταδιακή μετάβαση.
Το κοινό ζητούμενο και στις τρεις θεσμικές επιλογές είναι θεσμική διάκριση μεταξύ πιστοποίησης της ολοκλήρωσης του Λυκείου και συγκριτικής επιλογής για τα ΑΕΙ – είτε μέσω χωριστών διαδικασιών είτε, στην τρίτη επιλογή, μέσω διακριτών ορίων και τρόπων υπολογισμού στην ίδια διαδικασία».
Τελευταίο αλλά όχι αδιάφορο: «Σε όλα τα συστήματα ενσωματώνεται οριζόντια η διαδικασία Clearing για τη συμπληρωματική κάλυψη κενών θέσεων μετά την κύρια εισαγωγή, διασφαλίζοντας ίσες ευκαιρίες πρόσβασης, διαφάνεια και αξιοποίηση των διαθέσιμων θέσεων στα ΑΕΙ»... (Καθώς μένουν κάθε χρόνο και 10.000 θέσεις στα ΑΕΙ ως παρενέργεια του εξεταστικού συστήματος που έχουμε).
Όλα τα παραπάνω τελικά θα τεθούν σε δημόσια διαβούλευση ώστε να έχουμε ένα νέο πόρισμα για την παιδεία πριν τα Χριστούγεννα και σε ευρύτερη προεκλογική περίοδο.
Πάντως εγώ δεν θα το καθυστερούσα ως την Άνοιξη...