• Η αλβανική κυβέρνηση ετοιμάζεται να παραχωρήσει το νησί Σαζάν στον Τζάρεντ Κούσνερ για τουριστική ανάπτυξη, προκαλώντας αντιδράσεις.
• Ο Κούσνερ σχεδιάζει επίσης την κατασκευή ενός «Trump Tower» στο Βελιγράδι, σε ένα ιστορικό σημείο που αφαιρέθηκε από το μητρώο πολιτιστικής κληρονομιάς.
• Η Σαζάν, πρώην μυστική στρατιωτική βάση, είναι τώρα γνωστή για τη φυσική της ομορφιά και αποτελεί καταφύγιο για άγρια ζωή και θαλάσσιες χελώνες.
• Περιβαλλοντικές οργανώσεις στην Αλβανία εκφράζουν ανησυχία για την αλλοίωση του φυσικού κάλλους και την κατασκευή μεγάλων έργων υποδομής.
• Οι επενδύσεις του Κούσνερ στα Βαλκάνια, με κεφάλαια από τη Μέση Ανατολή, εγείρουν ερωτήματα για διαφάνεια και αδιαφανείς πρακτικές.
Η Σαζάν, ένας μικρός βραχώδης όγκος στη μέση της Αδριατικής, έχει γίνει το τελευταίο διάστημα γνωστή ως το «νησί Τραμπ»: ένα κομμάτι γης που η αλβανική κυβέρνηση ετοιμάζεται να παραχωρήσει στον Τζάρεντ Κούσνερ για τουριστική ανάπτυξη. Την ίδια ώρα ο γαμπρός του Αμερικανού προέδρου σχεδιάζει παράλληλα έναν «Trump Tower» στο κέντρο του Βελιγραδίου, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις και σε Σερβία και σε Αλβανία.
Όπως αναφέρει σε εκτενές αφιέρωμά της η γαλλική LePoint την επιφάνεια, η Σαζάν (η Σάσων ένα άλλοτε ελληνικό νησί που παραχωρήθηκε στην Αλβανία) μοιάζει με παράδεισο. Ένα «μικρό πετραδάκι» πάνω στην Αδριατική, βασίλειο φιδιών, γρύλων, πουλιών και, όπως λέγεται, ακόμη και μερικών αρκούδων που βρίσκουν καταφύγιο στη φυσική βλάστηση με άγρια λεβάντα και κουκουναριές τριακοσίων ετών.
Το καλοκαίρι, λίγες φουσκωτές βάρκες μεταφέρουν τουρίστες από τη γειτονική Αυλώνα για δύο ώρες μπάνιου σε μια μεγάλη παραλία, πριν κατευθυνθούν προς τη σπηλιά του Χάτζι Αλί, του πειρατή του 17ου αιώνα που, που σύμφωνα με τον μύθο, έκρυψε εκεί κιβώτια με χρυσά νομίσματα. Το νησί έχει γίνει πλέον και καταφύγιο θαλάσσιων χελωνών.
Για εξήντα χρόνια, η Σαζάν υπήρξε μυστική στρατιωτική βάση, από την οποία σήμερα έχουν απομείνει μόνο κατεστραμμένα πολυβολεία και χιλιάδες νάρκες.
Ο Ενβέρ Χότζα ήταν βαθιά καχύποπτος. Ο κομμουνιστής δικτάτορας που κυβέρνησε την Αλβανία για σχεδόν τέσσερις δεκαετίες φοβόταν απόβαση των Ιταλών, των Γιουγκοσλάβων, των Αμερικανών αλλά και των Ρώσων. Μετά την κατάρρευση του καθεστώτος, στις αρχές της δεκαετίας του 1990, η Σαζάν μετατράπηκε σε no man's land, την τελευταία ακατοίκητη νήσο της Αδριατικής.
Ο έρωτας της Ιβάνκα για τη Σαζάν, το γεύμα με τα θαλασσινά και ο Ράμα
Ο «έρωτας» της Ιβάνκα Τραμπ και του συζύγου της Τζάρεντ Κούσνερ για τη Σαζάν έχει ήδη σχεδόν περάσει στην τοπική ιστορία. Συνέβη πριν από τέσσερα χρόνια, όταν το ζευγάρι έκανε διακοπές με τα παιδιά του στην Ελλάδα. Στα Τίρανα, όπου κυβέρνηση και επιχειρηματίες ονειρεύονται την κατασκευή πολυτελών ξενοδοχείων και ο αριθμός των τουριστών έχει τριπλασιαστεί σε μια δεκαετία, η επίσκεψη αντιμετωπίστηκε ως ευκαιρία.
Ο Άουρον Τάρε, πρώην αρχαιολόγος που είχε μόλις αναλάβει γενικός διευθυντής της Εθνικής Υπηρεσίας Ακτογραμμής της Αλβανίας, οργάνωσε μια επίσκεψη κομμένη και ραμμένη στα μέτρα των Τραμπ-Κούσνερ και μερικών ακόμη πιθανών επενδυτών, ανάμεσά τους τον Νάσερ αλ Κελαϊφί, επικεφαλής της Paris Saint-Germain, και έναν επιχειρηματία από τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Διατέθηκαν ελικόπτερο και πολυτελές γιοτ.
Ο Τάρε γνωρίζει τα ωραιότερα σημεία της περιοχής. Δείχνει στο γκρουπ τη θεαματική βίλα που έκτισε ο Τζορτζ Τένετ, γιος Αλβανών μεταναστών και πρώην διευθυντής της CIA επί Μπιλ Κλίντον και Τζορτζ Μπους. Οργανώνει γεύμα στο καλύτερο εστιατόριο με θαλασσινά της περιοχής, με οικοδεσπότη τον παλιό συμπαίκτη του στο μπάσκετ, τον ίδιο τον πρωθυπουργό Έντι Ράμα. Στην εξουσία από το 2013, ο Ράμα εμφανίζεται ζεστός, μεσογειακός, ανεπίσημος – και γνωρίζει προσωπικά τον Ντόναλντ Τραμπ, τον οποίο έχει συναντήσει σε διεθνείς συνόδους.
Δημοσίευμα αλβανικής εφημερίδας – Ο Έντι Ράμα με το ζεύγος Κούσνερ-Τραμπ στα Τίρανα
Η επιχείρηση θεωρείται από όλες τις πλευρές επιτυχημένη. Η Ιβάνκα Τραμπ και ο Τζάρεντ Κούσνερ αρχίζουν να μιλούν ανοιχτά για το τι θα μπορούσαν να κάνουν στο νησί που η Αλβανία είναι έτοιμη να παραχωρήσει.
Ενεργοποιούν αρχιτέκτονες και δικηγόρους. Την επόμενη χρονιά, ο Κούσνερ επιστρέφει στη χώρα. Μαζί με τους συνεταίρους του, δηλώνει έτοιμος να επενδύσει λίγο παραπάνω από 1 δισ. δολάρια, όχι μόνο στη Σαζάν, αλλά και στον κόλπο, σε μια τεράστια λωρίδα γης βόρεια της Αυλώνας που σήμερα παραμένει αδόμητη. Πέρυσι, τον Δεκέμβριο, έναν μήνα μετά την επανεκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία, ο Κούσνερ υπογράφει προκαταρκτική συμφωνία για μίσθωση 99 ετών.
Ο κεραυνοβόλος ενθουσιασμός της Ιβάνκα για τη Σαζάν έχει όλη τη λάμψη μίας ιστορίας εξωτικών διακοπών. Όμως, κυρίως, πρόκειται για υπόθεση πολλών χρημάτων. Ο Τζάρεντ Κούσνερ μόνο αφελής επενδυτής δεν είναι. Ο όμιλός του, με έδρα το Μαϊάμι, διαχειρίζεται περιουσιακά στοιχεία ύψους αρκετών δισ. δολαρίων σε όλο τον κόσμο, πρωτίστως στη Μέση Ανατολή, όπου Σαουδάραβες επενδυτές αποτελούν τους βασικούς του εταίρους και μετόχους.
Οι business στη Σερβία και οι αντιδράσεις
Ο Κούσνερ δεν ανακάλυψε τα Βαλκάνια από τη βόλτα στη Σαζάν. Ένας από τους βασικούς του «οδηγούς» στην περιοχή είναι ο Ρίτσαρντ Γκρένελ, Αμερικανός πρώην πρέσβης στη Γερμανία, τον οποίο ο Τραμπ είχε διορίσει ειδικό απεσταλμένο στη Σερβία και το Κόσοβο κατά την πρώτη θητεία του. Ο Γκρένελ είναι επίσης ο άνθρωπος που διαπραγματεύτηκε, για λογαριασμό του Κούσνερ, μια δεύτερη μεγάλη συμφωνία στην περιοχή: την απόκτηση ενός ολόκληρου οικοδομικού τετραγώνου στο κέντρο του Βελιγραδίου.
Ο χώρος, σήμερα, μοιάζει με σωρό από χαλάσματα. Εκεί βρισκόταν το παλιό αρχηγείο του σερβικού στρατού, που βομβαρδίστηκε το 1999 από την αεροπορία του ΝΑΤΟ στον πόλεμο του Κοσόβου και έκτοτε έχει αφεθεί στην τύχη του μετά την πτώση του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς. Για τους νοσταλγούς της Γιουγκοσλαβίας αποτελεί ιερό σύμβολο, ενώ για τους νεότερους, που ονειρεύονται την ένταξη της χώρας στην ΕΕ, είναι καταραμένο απομεινάρι.
Ο μελλοντικός «Trump Tower», όπως θα ονομαστεί, σχεδιάζεται να στεγάσει ξενοδοχείο πολυτελείας, τεράστιο εμπορικό κέντρο και πολυτελείς κατοικίες. Για πολλούς, έχει ήδη γίνει σύμβολο του ακραίου επιχειρείν και των αδιαφανών πρακτικών της κυβέρνησης. Για να παραχωρηθεί το οικόπεδο στον Κούσνερ, ψηφίστηκε ειδικός νόμος: έπρεπε να αφαιρεθεί από το κτίριο η ιδιότητα του μνημείου στο Εθνικό Μητρώο Πολιτιστικής Κληρονομιάς.