Για αυτό και επιστρέφει στη δημόσια συζήτηση όχι μόνο ως ιστορικό πρόσωπο, αλλά ως πεδίο έντονου διαλόγου – και σύγκρουσης.
Η νέα ταινία του Γιάννη Σμαραγδή άνοιξε ξανά παλιά ερωτήματα για τον πρώτο Κυβερνήτη της Ελλάδας, για τον τρόπο που αφηγούμαστε την Ιστορία μας και, τελικά, για το πώς αντέχουμε να κοιταζόμαστε στον καθρέφτη της.
Τον Καποδίστρια ενσαρκώνει ο Αντώνης Μυριαγκός, δίνοντας μορφή σε έναν άνθρωπο που δεν έζησε για να αγαπηθεί, αλλά για να υπηρετήσει. Έναν ηγέτη μοναχικό, αυστηρό, ασυμβίβαστο — και τελικά τραγικό. Η ερμηνεία του δεν επιδιώκει την εξιδανίκευση, αλλά την κατανόηση: του ανθρώπου πίσω από το σύμβολο, της θυσίας πίσω από τον μύθο.
Σε μια συνέντευξη που έρχεται στον απόηχο έντονων αντιδράσεων και σφοδρής κριτικής γύρω από την ταινία, ο Αντώνης Μυριαγκός μιλά αποκλειστικά στο skai.gr για το βάρος του ρόλου, τη "συνάντησή" του με τον Καποδίστρια και το γιατί η μορφή του πρώτου Κυβερνήτη εξακολουθεί να μας αφορά — ίσως περισσότερο απ' όσο θα θέλαμε.
- Ο Καποδίστριας είναι περίπου 2 εβδομάδες στις κινηματογραφικές αίθουσες και έχουν κοπεί μέχρι τώρα σχεδόν 500.000 εισιτήρια. Όλη αυτήν την επιτυχία εσείς πώς τη βιώνετε;
Eίναι πολύ θετικό και ενθαρρυντικό καταρχάς το ότι έχει μαζευτεί τόσος κόσμος στις αίθουσες. Αυτό από μόνο του είναι επίτευγμα, ειδικά όταν μιλάμε για μια ελληνική παραγωγή. Και από τη δική μου την πλευρά, πόσω μάλλον από την πλευρά των παραγωγών, των δημιουργών και του σκηνοθέτη καταλαβαίνετε πόσο σημαντικό είναι να καταφέρνει η ταινία ήδη από το πρώτο διάστημα να λαμβάνει τέτοια αποδοχή από το κοινό. Οπότε μόνο σημαντικό το βρίσκω και είμαι χαρούμενος για αυτό.
- Σας σταματάνε πλέον και στον δρόμο συχνότερα; Eισπράττετε και πιο προσωπικά αυτήν την αγάπη;
Νομίζω ναι αρχίζει και γίνεται πιο ξεκάθαρο. Με σταματάνε πιο συχνά, με αναγνωρίζουν λίγο περισσότερο. Υπάρχει και εκδηλώνεται πολύ αυθόρμητα η αγάπη του κόσμου.
- Δηλαδή είναι περισσότερα τα καλά που έχουν να σας πουν. Μιλούν περισσότερο με αγάπη για εσάς και αυτό που έχουν δει ή πρόκειται να δουν.
Με αγάπη, ναι. Δεν νομίζω ότι έχουμε φτάσει σε αυτό το επίπεδο να εκδηλώνει κανείς αβίαστα το μίσος του προς το πρόσωπό μου. Αυτό που λαμβάνω εγώ είναι η αγάπη προς εμένα τον ηθοποιό. Προς τον άνθρωπο που έφερε εις πέρας έναν ρόλο. Όταν ένας άνθρωπος νιώθει τέτοια ειλικρινή αισθήματα, είναι ωραίο που τα εκφράζει και αυτό δεν μπορείς να το ανακόψεις. Νομίζω είναι κάτι που συμβαίνει αυθόρμητα και πρέπει να είσαι ανοιχτός σε αυτό, να το εισπράττεις και να το ανταποδίδεις.
«Όλοι βάζουμε στο στόμα μας εύκολα το όνομα Καποδίστριας, κανείς μας όμως δεν τον ξέρει»
Όταν ο Γιάννης Σμαραγδής σάς ανακοίνωσε ότι θέλει να ενσαρκώσετε τον Καποδίστρια, ποιο ήταν εκείνο το συναίσθημα που κυριάρχησε μέσα σας. Σίγουρα υπήρχε ενθουσιασμός και χαρά, μήπως όμως υπήρχε κι ένας μίνι φόβος «τι ευθύνη είναι αυτή τώρα, πώς τα βγάζω πέρα με έναν τέτοιον ρόλο»;
Εννοείται, δεν το συζητώ. Τουλάχιστον όσον αφορά εμένα, πάντα υπάρχουν ανάμεικτα συναισθήματα φόβου, ανασφάλειας, ευθύνης απέναντι σε αυτό που πάω να κάνω. Είναι δύσκολα εγχειρήματα αυτά. Μιλάμε για κινηματογράφο εποχής, μιλάμε για μια ταινία με μεγάλο βάρος, αλλά και για ένα πρόσωπο γύρω από το οποίο υπάρχει μια συλλογική μνήμη.
Ενώ όλοι βάζουμε στο στόμα μας πολύ εύκολα το όνομα «Καποδίστριας», κανείς δεν τον ξέρει τον Καποδίστρια. Νομίζω, θα έχανε γρήγορα το ενδιαφέρον μου αν μπορούσα τόσο εύκολα, και επιπόλαια, να δίνω απαντήσεις. Τότε για μένα, κάτι θα έχανε αυτό το πρόσωπο. Το θέμα είναι αν μπορούμε, να θέσουμε τις σωστές ερωτήσεις, για να κατανοήσουμε ποιος είναι αυτός ο άνθρωπος.
Οπότε ναι, υπήρχε ανασφάλεια. Υπήρχε η ανασφάλεια καταρχάς αν θα μπορέσω εγώ να σηκώσω έναν τέτοιον ρόλο στις πλάτες μου. Άλλωστε όταν σε καλεί κάποιος να κάνεις τον πρωταγωνιστικό ρόλο σε μια τόσο σημαντική ιστορία, σηκώνεις ένα βάρος από την αρχή ως το τέλος και πρέπει να διανύσεις μια πορεία. Το ερώτημα είναι κατά πόσο θα καταφέρεις να συνδεθεί ο κόσμος μαζί σου. Να είσαι εσύ ο «οδηγός», για να μπορέσει να ταυτιστεί με το πρόσωπο και να μπει μέσα σε αυτή την ιστορία.
Όλο αυτό δεν είναι στο τσεπάκι μου, δεν θεωρείται αυτονόητο. Κάποιος θα τους καλύψεις, κάποιος δεν θα τους καλύψεις. Αλλά το σημαντικό είναι να κάνω την προσπάθειά μου.
...
«Η πορεία του Καποδίστρια μού φάνταζε ως ένα χρονικό προαναγγελθέντος θανάτου»
Στην ταινία υπάρχει ένας παραλληλισμός του Καποδίστρια με τον Χριστό. Στη σκηνή που ανεβαίνει το βουνό, για παράδειγμα, προσπαθώντας να απαρνηθεί τα εγκόσμια.
Ναι, είναι εμφανής η πρόθεση του Γιάννη Σμαραγδή - δεν το έχει κρύψει άλλωστε - ότι συσχετίζει αυτούς τους δύο βίους. Ήθελε εξαρχής να του προσδώσει του Καποδίστρια συμβολικά αυτό το στοιχείο της αγιότητας και του δρόμου που καλείται κάποιος να διανύσει προκειμένου να φτάσει στον τελικό στόχο, στη θυσία. Σύμφωνα και με το σενάριο που πήρα στα χέρια μου, η πορεία του Καποδίστρια μού φάνταζε ως ένα χρονικό προαναγγελθέντος θανάτου.
Όταν καλούμαστε να φέρουμε εις πέρας έναν ρόλο, δεν μπορούμε να είμαστε εκτός πλαισίου. Δηλαδή εγώ παίρνω το σενάριο στα χέρια μου και θα προσπαθήσω να δώσω το καλύτερο δυνατό που μπορώ, για να μπορέσω να ισχυροποιήσω τον ρόλο αυτόν μέσα στο κάδρο που μου δίνεται.
«Περίμενα ότι θα υπάρξουν έντονες αντιπαραθέσεις για την ταινία Καποδίστριας»
Σε ό,τι αφορά τις κριτικές, η ταινία έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις. Σας φθείρουν όλα όσα λέγονται; Σας έχει αιφνιδιάσει αυτή η ένταση της συζήτησης γύρω από το έργο; Δεν είναι κάτι που το περιμένατε;
Περίμενα ότι θα προκύψουν συζητήσεις πολύ έντονες και αντιπαραθέσεις. Καταρχάς να πούμε ότι οι κριτικές δεν αφορούν μόνο το καλλιτεχνικό προϊόν ή στο κατά πόσο πέτυχαν κάποια πράγματα λόγω budget ή λόγω αισθητικών διαφορών. Γίνεται και για την ίδια την ιστορία. Είναι κάτι που το γνώριζα, ακριβώς επειδή ο Καποδίστριας είναι ένα ανοιχτό τραύμα, με την έννοια ότι για κάποιους θεωρείται αμφιλεγόμενη προσωπικότητα. Όλοι μπορεί να ξέρουμε φολκλορικά πως έφερε την πατάτα και το αναμασάμε.
Όμως είναι μια πιο σύνθετη προσωπικότητα. Αξίζει να ασχοληθείς και με πολύ περισσότερα πράγματα από αυτό. Οι ιστορικοί ανάλογα με το από ποια οπτική γωνία το βλέπουν, θα διαβάσει ο καθένας την ιστορία του. Οπότε οφείλει αυτός που τον απασχολούν τέτοια ζητήματα να κάτσει να μελετήσει σε βάθος και να ερευνήσει. Δεν είναι τόσο απλό.
Νομίζω ότι ο απλός ο κόσμος έχει πολύ πιο σημαντικά προβλήματα να επιλύσει, όπως το βιοποριστικό του θέμα.
Ζούμε σε μια πολύ δύσκολη φάση αυτή τη στιγμή. Δε νομίζω ότι έχει την πολυτέλεια, ας πούμε, να κάτσει να κάνει τη διατριβή του πάνω στον Καποδίστρια και στον κάθε Καποδίστρια. Αυτό που διακρίνω εγώ είναι ότι ναι από τη μία πλευρά έχουμε αρνητικές κριτικές και πολύ έντονες αντιδράσεις. Τις ακούω, ακούω όμως και τον κόσμο που πάει στις αίθουσες, βλέπει την ταινία και συγκινείται.