Δεν είναι ασυνήθιστο ο Ντόναλντ Τραμπ να δέχεται κριτική από καθολικούς ηγέτες. Οι σκληρές μεταναστευτικές του πολιτικές, που υποσχέθηκε κατά την προεκλογική του εκστρατεία και χειροκροτήθηκαν από τους υποστηρικτές του, έχουν προκαλέσει καταδίκη από εκκλησιαστικούς ηγέτες.
Για μήνες, αυτό έχει φέρει την ιεραρχία της Καθολικής Εκκλησίας στις ΗΠΑ σε αντιπαράθεση με πιο δεξιόστροφους απλούς καθολικούς πιστούς. Όμως η ευρεία αντίδραση των τελευταίων 48 ωρών, σχετικά με την επίθεση του Τραμπ στον Πάπα Λέοντα και τη δημοσίευση από τον ίδιο μιας εικόνας τεχνητής νοημοσύνης όπου παρουσιάζεται σαν μια μορφή που μοιάζει με τον Χριστό, είναι πολύ διαφορετική.
Σύμφωνα με το BBC, αυτό που προκαλεί εντύπωση είναι από πού προέρχεται μέρος αυτής της κριτικής - από πιστούς, συντηρητικούς καθολικούς συμμάχους. Είναι δυσαρεστημένοι όχι μόνο λόγω της δημόσιας σύγκρουσης του Τραμπ με τον Πάπα Λέοντα, αλλά σε πολύ βαθύτερο επίπεδο εξαιτίας του πολέμου με το Ιράν.
Η πολιτική μετατόπιση μεταξύ του καθολικών
Η αναταραχή που προκλήθηκε από τη μακροσκελή επίθεση του Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κατά του πρώτου Αμερικανού Πάπα, τον οποίο χαρακτήρισε υπερβολικά φιλελεύθερο και «αδύναμο απέναντι στο έγκλημα», μαζί με την εικόνα AI, έχουν παγιώσει μια μετατόπιση απόψεων μεταξύ πολλών συντηρητικών καθολικών από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος πριν από έξι εβδομάδες. «Προσεύχομαι όλο αυτό να βοηθήσει τους ανθρώπους να καταλάβουν ότι δεν στρεφόμαστε σε έναν εθνικό ηγέτη, δεν στρεφόμαστε σε όσους έχουν τα περισσότερα χρήματα ή τα περισσότερα όπλα. Στρεφόμαστε στον Χριστό», λέει ο επίσκοπος Τζόζεφ Στρίκλαντ. Αυτά τα λόγια προέρχονται από έναν άνθρωπο που, μόλις πέρυσι, συμμετείχε σε θρησκευτική εκδήλωση για να «καθαγιάσει» την κατοικία του προέδρου στο Μαρ-α-Λάγκο.
Το 2024, ο Στρίκλαντ εκφώνησε την κεντρική ομιλία στο Συνέδριο Συντηρητικής Πολιτικής Δράσης (CPAC) όπου ο Ντόναλντ Τραμπ ήταν επίτιμος καλεσμένος. Το 2020 μίλησε σε πορεία υποστηρικτών του Τραμπ που ζητούσαν την ανατροπή των εκλογικών αποτελεσμάτων. Υπήρξε ένθερμος υποστηρικτής του Ντόναλντ Τραμπ σε όλες τις περιστάσεις. Μάλιστα, η έντονη πολιτική του ταύτιση και η ανοιχτή αντιπαράθεσή του με τον Πάπα Φραγκίσκο συνέβαλαν ακόμη και στην απομάκρυνσή του από τη θέση του επισκόπου στο Τάιλερ του Τέξας.
Ωστόσο, μπροστά στις έντονα αντικρουόμενες αφηγήσεις του Λευκού Οίκου και του Βατικανού σχετικά με τον πόλεμο στο Ιράν και τη Μέση Ανατολή, ο Στρίκλαντ έχει κάνει μια σπάνια ρήξη με την κυβέρνηση. «Δεν πιστεύω ότι αυτή η σύγκρουση πληροί τα κριτήρια ενός δίκαιου πολέμου. Στέκομαι στο πλευρό του Αγίου Πατέρα και της έκκλησής του για ειρήνη. Δεν πρόκειται για πολιτική. Πρόκειται για ηθική αλήθεια», δήλωσε στο BBC, τονίζοντας ότι η κλίμακα θανάτου και ο πόνος των αμάχων σημαίνουν ότι ο πόλεμος δεν μπορεί να θεωρηθεί «δίκαιος».
Περισσότερο από αυτό, έχει αμφισβητήσει τον Λευκό Οίκο για τον χειρισμό του πολέμου και έχει ενθαρρύνει και άλλους καθολικούς να κάνουν το ίδιο. «Τα πράγματα γίνονται πολύ σκοτεινά όταν η θρησκεία χρησιμοποιείται για να δικαιολογήσει ανήθικες συμπεριφορές... το να χρησιμοποιείται η θρησκεία για να δικαιολογεί κανείς ιδιαίτερα βομβαρδισμούς, αντιφάσκει με αυτό που πρεσβεύει η πίστη», λέει. Όταν ρωτήθηκε για την επίθεση του Τραμπ στον Πάπα Λέοντα και την εικόνα που κάποιοι αποκάλεσαν «AI Ιησούς», την οποία ο Τραμπ είπε ότι νόμιζε πως τον απεικόνιζε ως γιατρό και όχι ως Ιησού, ο Στρίκλαντ είπε ότι ένιωσε καθήκον του να υπενθυμίσει στον πρόεδρο ένα απόσπασμα από το Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο. Επισήμανε ότι η ύψιστη εξουσία ανήκει στον Χριστό και όχι σε οποιονδήποτε άνθρωπο. «Όταν οι παγκόσμιοι ηγέτες ξεχνούν αυτή την αλήθεια, όλοι κινδυνεύουμε», είπε.
Αυτή η αλλαγή στον τρόπο που οι συντηρητικοί καθολικοί βλέπουν τον πρόεδρο ενέχει πολιτικούς κινδύνους, δεδομένου ότι αύξησε τη στήριξή του σε αυτή την ομάδα στις εκλογές του 2024. Η εικόνα παραμένει σύνθετη, σύμφωνα με το Pew Research Center. Το φυλετικό υπόβαθρο έπαιξε σημαντικό ρόλο: το 62% των λευκών καθολικών ψήφισε Τραμπ και το 37% την Κάμαλα Χάρις, ενώ το 41% των ισπανόφωνων καθολικών ψήφισε Τραμπ και το 58% Χάρις. Παρόλα αυτά, αυτό εξακολουθεί να δείχνει μια γενική τάση των καθολικών προς το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα, αλλά με έντονες διαφορές. Ιστορικά, τα δεδομένα δείχνουν ότι για πολλούς Αμερικανούς καθολικούς η πολιτική έχει μεγαλύτερη σημασία από την πίστη. Είναι σε μεγάλο βαθμό χωρισμένοι κατά κομματικές γραμμές, λέει ο Γκρεγκ Σμιθ από το Pew.
Γιατί ο Πάπας Λέων αποτελεί τόσο δύσκολο αντίπαλο για τον Τραμπ
Ο Ποντίφικας είναι πιο δημοφιλής από τον πρόεδρο Τραμπ — και λειτουργεί ως μεθοδικός πολιτικός παράγοντας
Είναι η πρώτη φορά από την εποχή του Ναπολέοντα Βοναπάρτη που ένας πολιτικός ηγέτης αντιπαρατίθεται τόσο ανοιχτά με τον Πάπα όσο ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ. Όπως ο Πάπας Πίος Ζ΄, που τελικά κράτησε την θέση του περισσότερο από τον Γάλλο αυτοκράτορα, έτσι και ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ αποδεικνύεται ένας δύσκολος αντίπαλος για τον πρόεδρο.
Ο ήπιων τόνων Ποντίφικας από το Σικάγο αντιμετωπίζει τη μεγαλύτερη δοκιμασία της παποσύνης του με την σύγκρουση με τον Τραμπ σχετικά με τον πόλεμο με το Ιράν — όμως δεν υποχωρεί. Μέχρι στιγμής, είναι ο Τραμπ —και όχι ο Λέων— που δέχεται κριτική από τους Ρωμαιοκαθολικούς στις Ηνωμένες Πολιτείες και αλλού για τη δημόσια αντιπαράθεσή τους.
Ο Τραμπ κατηγόρησε τον Λέοντα ότι υπηρετεί την Αριστερά και ανάρτησε στο Truth Social μια εικόνα δημιουργημένη με τεχνητή νοημοσύνη που τον έδειχνε να φορά ενδύματα σαν του Χριστού και να διαθέτει θεραπευτικές δυνάμεις — κάτι που προσέβαλε τη θρησκευτική δεξιά στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αργότερα διέγραψε την ανάρτηση.
Εν τω μεταξύ, ο Λέων δήλωσε ότι δεν φοβάται τον Τραμπ και ότι θα συνεχίσει να μιλά δημόσια εναντίον του πολέμου στο Ιράν.
Η σημαντική διαφορά του Λέοντα από τον Φραγκίσκο
Μία από τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ο Τραμπ στις σχέσεις του με τον Λέοντα είναι ότι ο Πάπας δεν λειτουργεί όπως ο προκάτοχός του, ο Πάπας Φραγκίσκος, που έπαιρνε τον ρόλο του πρωταγωνιστή. Αυτό, σύμφωνα με τον διευθυντή του think tank γεωπολιτικής με έδρα τη Ρώμη Appia Institute, Φραντσέσκο Σίσι, καθιστά πιο δύσκολο να αγνοηθεί ή να απομονωθεί (ως στόχος) ο σημερινός Ποντίφικας. Ο Φραγκίσκος ήταν γνωστός για τις προκλητικές του δηλώσεις, αλλά μερικές φορές αποξένωνε ομάδες εντός της Εκκλησίας — συμπεριλαμβανομένων των Αμερικανών επισκόπων.
Ο Λέων, αντίθετα, οικοδομεί εδώ και καιρό μια ευρεία βάση υποστήριξης εντός της Εκκλησίας ανά τον κόσμο για την πορεία που ακολουθεί, η οποία συνδυάζει την υπεράσπιση της ειρήνης και του διαλόγου με μια ισχυρότερη έμφαση στα παραδοσιακά καθολικά δόγματα.
«Αυτός ο τύπος είναι συστηματικός και μεθοδικός, δρα στο παρασκήνιο, και όταν μιλά, αυτό είναι το τελευταίο βήμα», είπε ο Σίσι. «Ο Φραγκίσκος ήταν ένας ροκ σταρ, αλλά ο Λέων είναι ο μαέστρος μιας ορχήστρας».
Το εντεινόμενο χάος στην παγκόσμια πολιτική αποτελεί ευκαιρία για την Καθολική Εκκλησία να αποκαταστήσει τη θέση της ως ηθική αυθεντία, η οποία έχει πληγεί τις τελευταίες δεκαετίες από τα μακροχρόνια σκάνδαλα σεξουαλικής κακοποίησης από κληρικούς, υποστηρίζουν ορισμένοι παρατηρητές του Βατικανού.
Για τον Λέοντα, «αυτό είναι απλώς μια τεράστια ευλογία», δήλωσε ο Σίσι. «Είναι θαυμάσιο για την Εκκλησία σε όλο τον κόσμο ότι αυτός είναι αυτός που μπορεί να ορθώσει ανάστημα απέναντι στον Τραμπ».
Ο Λέων είναι επίσης σημαντικά πιο δημοφιλής στις Ηνωμένες Πολιτείες από τον Τραμπ, έχοντας καθαρή θετική αξιολόγηση 34 ποσοστιαίων μονάδων μεταξύ των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων, σε σύγκριση με καθαρή αρνητική αξιολόγηση 12 ποσοστιαίων μονάδων για τον πρόεδρο, σύμφωνα με δημοσκόπηση που πραγματοποιήθηκε για το NBC News τον Μάρτιο.
Ο Τραμπ και οι Καθολικοί
Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Τέιλορ Ρότζερς δήλωσε ότι ο Τραμπ έχει εφαρμόσει πολιτικές που υποστηρίζουν οι Καθολικοί, επεκτείνοντας τα θρησκευτικά δικαιώματα, απονέμοντας χάρη σε ακτιβιστές κατά των αμβλώσεων και βάζοντας περιορισμούς σε ιατρικές θεραπείες που σχετίζονται με τη μετάβαση φύλου για ανηλίκους.
«Δεν υπήρξε ποτέ καλύτερος πρόεδρος για τους Καθολικούς Αμερικανούς από τον πρόεδρο Τραμπ», δήλωσε η Ρότζερς.
Η δημόσια αντιπαράθεση ήρθε ύστερα από μήνες εντάσεων μεταξύ μιας αμερικανικής κυβέρνησης που μερικές φορές παρουσιάζει τον πόλεμο με το Ιράν ως έργο Θεού και ενός Αμερικανού Πάπα που επιδιώκει να αποκαταστήσει την ηθική αυθεντία της Καθολικής Εκκλησίας σε έναν κόσμο που μαστίζεται από πολέμους. Η σύγκρουση μεταξύ των δύο πιο προβεβλημένων Αμερικανών στον κόσμο ξεκίνησε με αφορμή τη σκληρή μεταναστευτική πολιτική του Τραμπ. Φέτος κλιμακώθηκε λόγω της αυξανόμενης χρήσης στρατιωτικής ισχύος από τον πρόεδρο — από τη Βενεζουέλα έως το Ιράν.
Οι κίνδυνοι της κόντρας για τον Τραμπ
Μια παρατεταμένη διαμάχη μεταξύ του Λευκού Οίκου και του Βατικανού ενέχει κινδύνους και για τις δύο πλευρές. Ωστόσο, σύμφωνα με αναλυτές της αμερικανικής πολιτικής και της θρησκείας, μεγαλύτερο είναι το ρίσκο για τον Τραμπ.
Η επίθεση στον Πάπα αποξενώνει τους καθολικούς ψηφοφόρους, οι οποίοι έπαιξαν σημαντικό ρόλο στη νίκη του στις εκλογές του 2024, δήλωσε ο αιδεσιμότατος Ρόμπερτ Σίρικο, καθολικός ιερέας και συνιδρυτής του Ινστιτούτου Άκτον για τη Μελέτη της Θρησκείας και της Ελευθερίας στο Γκραντ Ράπιντς του Μίσιγκαν.
«Έχει φέρει μερικούς από τους ισχυρότερους υποστηρικτές του σε πολύ δύσκολη θέση», είπε ο Σίρικο, ο οποίος αυτοπροσδιορίζεται ως συντηρητικός.
Ο Ράιαν Μπερτζ, πολιτικός επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο Ουάσιγκτον στο Σεντ Λούις και πρώην βαπτιστής πάστορας, δήλωσε: «Βλέπεις πολλούς ανθρώπους που ψήφισαν τον Τραμπ να αντιδρούν λιγότερο θετικά τις τελευταίες ημέρες, ρωτώντας: «Γιατί τα βάζεις με τον Πάπα μας;»».
Χάνει υποστήριξη ο Τραμπ
Οι Καθολικοί, που αποτελούν περίπου το ένα πέμπτο των ψηφοφόρων, παλαιότερα μοιράζονταν σχεδόν ισομερώς στις αμερικανικές προεδρικές εκλογές, αλλά περίπου το 56% από αυτούς υποστήριξε τον Τραμπ στις τελευταίες προεδρικές εκλογές, είπε ο Μπερτζ, ενώ το 42% υποστήριξε τη Δημοκρατική υποψήφια για την προεδρία Καμάλα Χάρις.
Εκατομμύρια καθολικοί ψηφοφόροι εξακολουθούν να υποστηρίζουν τον Τραμπ, αλλά το επίπεδο της υποστήριξης έχει μειωθεί τους τελευταίους μήνες. Μια δημοσκόπηση που πραγματοποιήθηκε για το Fox News τον Μάρτιο έδειξε ότι το 52% των Καθολικών αποδοκιμάζει όσα έχει πετύχει ο Τραμπ.
Βεβαίως, ορισμένοι συντηρητικοί Καθολικοί παραμένουν πιστοί στον Τραμπ. Ο Ρόμπερτ «Μπομπ» Ουνανούε, πρώην διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας Goya Foods, ο οποίος έχει μιλήσει ανοιχτά για την καθολική του πίστη και υποστηρίζει ένθερμα τον πρόεδρο, δήλωσε ότι ο Τραμπ έχει ιστορικό «διάσωσης της ζωής και προστασίας της σε όλο τον κόσμο» και ότι υπερασπίστηκε Ιρανούς διαδηλωτές που σκοτώθηκαν από την κυβέρνησή τους.
«Αν ο πρόεδρος Τραμπ δεν είχε παρέμβει, η αιματοχυσία θα ήταν ακόμη μεγαλύτερη», έγραψε ο Ουνανούε σε ηλεκτρονικό μήνυμα. «Ως ηγέτης του ελεύθερου κόσμου, είναι ο μόνος άνθρωπος που έχει το θάρρος να σταθεί και να προστατεύσει και να εκτιμήσει τη ζωή».
Από την ICE μέχρι το Ιράν
Οι επιδρομές σε μετανάστες από την Υπηρεσία Μετανάστευσης και Τελωνειακής Επιβολής των Ηνωμένων Πολιτειών (ICE), οι οποίες έχουν επηρεάσει ιδιαίτερα Λατινοαμερικανούς καθολικούς, αποτελούν μία ακόμη πηγή δυσαρέσκειας. Ο Λέων και οι Αμερικανοί επίσκοποι έχουν επικρίνει την καταστολή από την ICE ως καταπάτηση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, κάτι που ο Λευκός Οίκος αρνείται.
Η οργάνωση CatholicVote, η οποία βοήθησε στην κινητοποίηση υποστήριξης για τον Τραμπ το 2024, προειδοποίησε τον Φεβρουάριο ότι η «εκτεταμένη δυσπιστία» απέναντι στην ICE μεταξύ των Καθολικών θα μπορούσε να κοστίσει στους Ρεπουμπλικανούς στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου.
Ο Τραμπ, ωστόσο, δεν υποχωρεί. Την Τρίτη επανέλαβε την κριτική του προς τον Πάπα, λέγοντας στην ιταλική εφημερίδα Corriere della Sera ότι ο Λέων «δεν θα έπρεπε να μιλά για τον πόλεμο, γιατί δεν έχει ιδέα τι συμβαίνει» με το Ιράν