Με την υπογραφή της προκαταρκτικής συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν για τον τερματισμό του πολέμου από τους προέδρους των δύο χωρών, ο χρόνος για την αποκατάσταση των ροών πετρελαίου και φυσικού αερίου από την περιοχή του Περσικού Κόλπου άρχισε να μετρά αντίστροφα.
Το μνημόνιο που δόθηκε στη δημοσιότητα, μετά την εξ αποστάσεως υπογραφή του από τον Ντόναλντ Τραμπ και τον Μασούντ Πεζεσκιάν το βράδυ της Τετάρτης, προβλέπει την αποκατάσταση της κίνησης των πλοίων μέσω του Στενού του Ορμούζ εντός 30 ημερών, «λαμβάνοντας υπόψη τεχνικά και στρατιωτικά εμπόδια και την αποναρκοθέτηση από την πλευρά του Ιράν».
Αν και υπάρχουν ακόμη αβεβαιότητες - όπως το αν θα υπάρξει μία πιο μόνιμη συμφωνία, με αιχμή το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, τις επόμενες 60 ημέρες που θα ισχύει το μνημόνιο και ποιο καθεστώς θα ισχύει για το Ορμούζ μετά από το διάστημα αυτό - η αλλαγή των δεδομένων είναι αναμφίβολα μεγάλη.
Ερώτημα παραμένει, αν το Ιράν θα επιμείνει στην επιβολή τελών για τα πλοία που θα περνούν από το Ορμούζ μετά τη λήξη της αρχικής συμφωνίας.
Η Τεχεράνη δεσμεύτηκε να μην επιβάλει «διόδια» για ένα διάστημα 60 ημερών, όπως αναφέρει το μνημόνιο και να προχωρήσει σε συζητήσεις με το Ομάν, το οποίο βρίσκεται στην απέναντι πλευρά του Ορμούζ, για να καθορίσει το μελλοντικό καθεστώς του Ορμούζ. Στα διόδια αντιδρούν οι άλλες χώρες και ναυτιλιακές εταιρείες, που θεωρούν ότι η διέλευση των πλοίων από το Ορμούζ αφορά διεθνή ύδατα.
Η αλλαγή δεδομένων έχει αποτυπωθεί στη σημαντική μείωση των τιμών του πετρελαίου, η οποία ξεκίνησε πριν από δύο εβδομάδες, Η τιμή του μπρεντ διαμορφωνόταν την Παρασκευή κάτω από 80 δολάρια το βαρέλι από 98 δολάρια στις 3 Ιουνίου, αλλά είναι 30% υψηλότερη από την αρχή του έτους, όταν διαμορφωνόταν κοντά στα 60 δολάρια.
Το ερώτημα είναι αν η πτώση των τιμών του πετρελαίου θα έχει διάρκεια και συνέχεια, ώστε να συγκρατήσει και να αντιστρέψει την ανοδική πορεία του πληθωρισμού στην Ευρώπη και παγκοσμίως, η οποία έχει οδηγήσει ήδη στην πρώτη αύξηση επιτοκίων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας από τον Σεπτέμβριο του 2023. Κατά την άποψη των αγορών και πολλών αναλυτών οι τιμές του πετρελαίου δεν θα μειωθούν σημαντικά από τα σημερινά επίπεδα έως το 2027.
Η τιμή για τα συμβόλαια παράδοσης μπρεντ τον Δεκέμβριο του 2026 διαμορφώνεται στα 75 δολάρια το βαρέλι και για τον Δεκέμβριο του 2027 κοντά στα 72 δολάρια. Για τα συμβόλαια φυσικού αερίου στην Ευρώπη (TTF), η τιμή παραμένει στα ίδια επίπεδα με σήμερα - λίγο πάνω από τα 40 ευρώ ανά μεγαβατώρα - τόσο για το τέλος του 2026 όσο και για το τέλος του 2027. Η τιμή αυτή είναι χαμηλότερη από τα υψηλά επίπεδα που επικράτησαν κατά τη διάρκεια του πολέμου, αλλά είναι 50% υψηλότερη σε σχέση με την αρχή του έτους.
Μεγάλες αμερικανικές τράπεζες προσάρμοσαν καθοδικά τις προβλέψεις τους για τις τιμές του πετρελαίου, αλλά όχι στα επίπεδα που ίσχυαν πριν τον πόλεμο, καθώς εκτιμούν ότι η αποκατάσταση των ροών θα χρειαστεί μήνες για να επανέλθει στα προηγούμενα επίπεδα, μεταξύ άλλων και επειδή πρέπει να αναταχθούν ζημιές που υπέστησαν ενεργειακές υποδομές χωρών του Περσικού Κόλπου κατά τη διάρκεια του πολέμου.
Η Goldman Sachs «ψαλίδισε» την πρόβλεψη της για την τιμή του μπρεντ στα 80 δολάρια για το δ' τρίμηνο του 2026 από 90 δολάρια προηγουμένως και την πρόβλεψή της για τα μέσα επίπεδα του 2027 στα 75 από 80 δολάρια, αναμένοντας ότι οι εξαγωγές από τον Κόλπο θα επανέλθουν κατά τα τέλη Ιουλίου στα προπολεμικά επίπεδα. Η Morgan Stanley αναμένει επίσης το μπρεντ στα 80 δολάρια το δ' τρίμηνο του 2026 από 95 δολάρια πριν, εκτιμώντας ότι η αύξηση της παραγωγής στον Κόλπο θα αρχίσει στα μέσα Ιουλίου και ότι το 80% της χαμένης παραγωγής θα έχει αποκατασταθεί έως τον Δεκέμβριο.
Χαμηλότερες τιμές αναμένει η Citi - 75 δολάρια για το γ' τρίμηνο εφέτος και 70 δολάρια για το δ' τρίμηνο. Από την άλλη πλευρά, η Barclays διατήρησε την πρόβλεψή της για μέση τιμή μπρεντ στα 100 δολάρια το 2026, τονίζοντας ότι ο αντίκτυπος από το εκ νέου άνοιγμα του Στενού του Ορμούζ στα θεμελιώδη μεγέθη της αγοράς πετρελαίου δεν θα είναι ξεκάθαρος για πολλές εβδομάδες.
Αν και η πτώση των τιμών του πετρελαίου θα επηρεάσει αναμφίβολα θετικά τον πληθωρισμό, η εκτίμηση που γίνεται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα είναι ότι αυτός δεν θα επανέλθει γρήγορα στα προπολεμικά επίπεδα καθώς έχουν αυξηθεί ήδη οι τιμές άλλων προϊόντων και υπηρεσιών. «Τέσσερις μήνες αυξημένων ενεργειακών τιμών σημαίνει ότι μπορούμε να δούμε στον 'σωλήνα' του πληθωρισμού που αναμένεται ότι αυτός θα είναι υψηλότερος από το 3%», δήλωσε ο επικεφαλής οικονομολόγος της ΕΚΤ, Φίλιπ Λέιν. «Θα υπάρχει έμμεσος αντίκτυπος στα τρόφιμα, σε προϊόντα και υπηρεσίες εφέτος και το επόμενο έτος», πρόσθεσε.
Τα φθηνότερα καύσιμα στην Ελλάδα και πότε
Η πρώτη προσδοκία που δημιουργεί η συμφωνία αφορά το ενεργειακό κόστος. Η αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών του πετρελαίου έχει ήδη αρχίσει να καταγράφεται στις αγορές. Ωστόσο, σύμφωνα με τον γενικό διευθυντή της PTL και πρόεδρο της Ελληνικής Εταιρείας Logistics, Κωνσταντίνο Παπαγεωργίου, η μετάβαση από τις διεθνείς αγορές στις ελληνικές αντλίες δεν είναι ποτέ άμεση. «Βλέπουμε ότι υπάρχει αποκλιμάκωση στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου. Ωστόσο στις αντλίες δεν θα φθάσει άμεσα. Θέλει κάποιο διάστημα.
Σίγουρα θα έχουμε φθηνότερη βενζίνη». Οπως εξηγεί, στην αγορά καυσίμων εξακολουθεί να ισχύει το γνωστό φαινόμενο της «ρουκέτας και του φτερού». «Οταν ανεβαίνουν οι διεθνείς τιμές, η αύξηση περνά σχεδόν αμέσως στην αντλία. Οταν πέφτουν, η αποκλιμάκωση είναι πολύ πιο αργή». Το γεγονός ότι σημαντικό τμήμα της τελικής τιμής αποτελείται από φόρους λειτουργεί επίσης ως φρένο στην ταχύτερη μείωση των τιμών για τον τελικό καταναλωτή.
Πιο σύνθετη είναι η εικόνα στις χερσαίες μεταφορές. Θεωρητικά, η μείωση του πετρελαίου θα έπρεπε να συμπαρασύρει προς τα κάτω και το κόστος μεταφοράς. Η πραγματικότητα, όμως, είναι πιο περίπλοκη. «Το κόστος μεταφορών δεν θα πέσει τόσο γρήγορα» λέει ο κ. Παπαγεωργίου. Η εξήγηση βρίσκεται κυρίως στην έλλειψη οδηγών και στην αυξημένη θερινή ζήτηση. «Το καλοκαίρι υπάρχει έλλειψη φορτηγών. Στα εργοστάσια δεν βρίσκουν φορτηγά γιατί δεν υπάρχουν οδηγοί. Αν ζητήσουν χαμηλότερες τιμές, υπάρχει κίνδυνος να μη βρουν εξυπηρέτηση».
Σύμφωνα με τον ίδιο, μόνο οι μεγάλες πολυεθνικές με μακροχρόνιες συμβάσεις μπορούν να προσδοκούν άμεση αποκλιμάκωση χρεώσεων. Για τις μικρότερες επιχειρήσεις η αγορά παραμένει πιο δύσκολη. Την ίδια στιγμή, αρκετά κόστη εξακολουθούν να κινούνται σε υψηλά επίπεδα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελούν τα ανταλλακτικά, τα οποία, όπως αναφέρει, παραμένουν περίπου 30% ακριβότερα σε σχέση με τα προ κρίσης επίπεδα.
Στην Ελλάδα έγιναν οι πρώτες μειώσεις
Η πτώση των διεθνών τιμών έχει σημαντικό αντίκρισμα πλέον για τους καταναλωτές, σύμφωνα και με τα επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Ανάπτυξης.
Οπως φανερώνει το Παρατηρητήριο Υγρών Καυσίμων του υπουργείου, η τιμή της απλής αμόλυβδης σε όλη την Ελλάδα κατά μέσο όρο υποχώρησε στα 1,94 ευρώ ανά λίτρο με βάση τις τιμές χθες Κυριακή. Η αμόλυβδη των 100 οκτανίων έχει μέσον όρο 2,176 ευρώ/λίτρο.
Αυτό σημαίνει ότι σε σύγκριση με μία εβδομάδα νωρίτερα η αμόλυβδη των 95 οκτανίων έχει υποχωρήσει κατά 5,5 λεπτά ανά λίτρο (από τα 1,995 ευρώ) και εκείνη των 100 οκτανίων κατά 6,3 λεπτά ανά λίτρο (από τα 2,239 ευρώ στις 14 Ιουνίου).
Την ίδια ώρα το ντίζελ, όπου εξακολουθεί να υπάρχει η επιδότηση στην αντλία, η μέση τιμή χθες βρέθηκε στα 1,655 ευρώ το λίτρο.
Αυτό συνιστά εβδομαδιαία πτώση κατά 8,4 λεπτά/λίτρο, από τα 1,739 ευρώ το λίτρο την προηγούμενη Κυριακή.