Εκτός από απαραίτητη καθημερινή απόλαυση, ο καφές αποτελεί εδώ και χρόνια αντικείμενο επιστημονικού ενδιαφέροντος. Πολλές μελέτες έχουν συνδέσει τη συστηματική κατανάλωσή του με μειωμένο κίνδυνο εμφάνισης χρόνιων νοσημάτων, όπως νευροεκφυλιστικές παθήσεις, μεταβολικά προβλήματα και ορισμένες μορφές καρκίνου. Μέχρι σήμερα, ωστόσο, οι επιστήμονες δεν είχαν καταλήξει με σαφήνεια στον βιολογικό μηχανισμό που θα μπορούσε να εξηγεί αυτές τις επιδράσεις.
Μια νέα μελέτη όμως, από το Πανεπιστήμιο Texas A&M στις Ηνωμένες Πολιτείες, με επικεφαλής τον Δρ. Stephen Safe, επιχείρησε να δώσει απαντήσεις. Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nutrients, εστίασε στις χημικές ενώσεις που περιέχει ο καφές και στον τρόπο με τον οποίο αυτές αλληλεπιδρούν με τον ανθρώπινο οργανισμό.
Οι ερευνητές μελέτησαν τόσο εκχυλίσματα καφέ, όσο και μεμονωμένες ουσίες που βρίσκονται φυσικά στο ρόφημα, όπως το καφεϊκό οξύ, το χλωρογενικό οξύ, το φερουλικό οξύ, αλλά και άλλες πολυφαινόλες και αντιοξειδωτικές ενώσεις. Στόχος ήταν να διαπιστωθεί αν αυτές οι ουσίες μπορούν να επηρεάσουν τη λειτουργία μιας πρωτεΐνης-υποδοχέα που ονομάζεται NR4A1. Ο συγκεκριμένος ενεργοποιείται όταν ο οργανισμός βρίσκεται υπό στρες ή αντιμετωπίζει κυτταρική βλάβη και θεωρείται ότι παίζει σημαντικό ρόλο στη ρύθμιση της φλεγμονής, του μεταβολισμού και της επιδιόρθωσης των ιστών.
Πώς διεξήχθη η έρευνα
Για τις ανάγκες της μελέτης, η επιστημονική ομάδα χρησιμοποίησε εργαστηριακές δοκιμές σε κυτταρικά μοντέλα και ειδικές τεχνικές βιοχημικής ανάλυσης ώστε να παρακολουθήσει αν οι ενώσεις του καφέ συνδέονται με τον συγκεκριμένο υποδοχέα. Παράλληλα, εφαρμόστηκαν μέθοδοι μοριακής προσομοίωσης και πειράματα σε καρκινικά κύτταρα, ώστε να αξιολογηθεί η επίδραση των ουσιών στην κυτταρική δραστηριότητα και στην ανάπτυξη των κυττάρων.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι αρκετές από τις πολυφαινόλες του καφέ συνδέονται άμεσα με τον NR4A1 και ενεργοποιούν τη λειτουργία του. Σύμφωνα με τους ερευνητές, αυτή η ενεργοποίηση φαίνεται να σχετίζεται με μειωμένη κυτταρική βλάβη, καλύτερη απόκριση απέναντι στο οξειδωτικό στρες και επιβράδυνση της ανάπτυξης ορισμένων καρκινικών κυττάρων σε εργαστηριακό περιβάλλον. Μάλιστα, όταν οι επιστήμονες «απενεργοποίησαν» τον υποδοχέα στα κύτταρα, τα προστατευτικά αυτά αποτελέσματα εξαφανίστηκαν, κάτι που ενίσχυσε την εκτίμηση ότι ο NR4A1 αποτελεί βασικό κρίκο στη δράση του καφέ.
Ποια φάρμακα δεν πρέπει να παίρνεις πριν ή μετά τον καφέ;
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και το γεγονός ότι οι ερευνητές διαπίστωσαν πως η καφεΐνη δεν φαίνεται να είναι ο κύριος παράγοντας πίσω από τα πιθανά οφέλη του καφέ. Αντίθετα, μεγαλύτερη βιολογική δραστηριότητα εμφάνισαν οι πολυφαινόλες και οι φυτικές αντιοξειδωτικές ενώσεις του ροφήματος. Αυτό, σύμφωνα με την ομάδα του Texas A&M, θα μπορούσε να εξηγεί γιατί και ο ντεκαφεϊνέ καφές έχει συχνά συνδεθεί με παρόμοια οφέλη σε επιδημιολογικές μελέτες.
Πρέπει βέβαια να αναφέρουμε ότι οι επιστήμονες υπογραμμίζουν πάντως ότι η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο και βασίστηκε κυρίως σε εργαστηριακά μοντέλα και όχι σε δοκιμές σε ανθρώπους. Όπως σημειώνουν, απαιτούνται περαιτέρω κλινικές μελέτες ώστε να διαπιστωθεί αν οι ίδιες επιδράσεις παρατηρούνται και στον ανθρώπινο οργανισμό μέσα από την καθημερινή κατανάλωση καφέ.