Ο Σωκράτης Φάμελλος ανακοίνωσε επίσημα την παραίτησή του από τη θέση του προέδρου του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, εν μέσω διαρκούς αιμορραγίας στελεχών της Κουμουνδούρου στο νέο κόμμα ΕΛΑΣ του Αλεξ, Τσίπρα..
Ο ίδιος επικαλέστηκε την αδυναμία υλοποίησης του πολιτικού του σχεδίου για ενότητα και προοδευτική σύγκλιση λόγω εσωκομματικών αντιδράσεων και εξωτερικών αρνήσεων.
Κατά τη διάρκεια της θητείας του, εστίασε στην οικονομική εξυγίανση του κόμματος και στην αναβάθμιση της κοινοβουλευτικής παρουσίας.
Ο κ. Φάμελλος διευκρίνισε ότι παραμένει βουλευτής και μέλος του κόμματος, τονίζοντας την ανάγκη για αποφυγή του διχασμού στον αριστερό χώρο.
Την παραίτηση του από πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ ανακοίνωσε ο Σωκράτης Φάμελλος με τηλεοπτικό του μήνυμα. Είναι ο τρίτος πρόεδρος του κόμματος που φεύγει, μετά την παραίτηση του Αλέξη Τσίπρα το 2023 και την εκπαραθύρωση του Στέφανου Κασσελάκη το 2024.
Ο κ. Φάμελλος στο βιντεοσκοπημένο μήνυμά του αναφέρει μεταξύ άλλων ότι αγωνίστηκε για τη συνεργασία των προοδευτικών δυνάμεων αλλά «συνάντησε την άρνηση του ΠΑΣΟΚ και της Νέας Αριστεράς, που έχουν σοβαρές ευθύνες για τον κατακερματισμό». Παραδέχεται ότι «η παραίτηση του Αλέξη Τσίπρα και η δημιουργία της ΕΛΑΣ αποτέλεσε μία σημαντική αλλαγή στον προοδευτικό χώρο». Υπενθυμίζει ότι ο ίδιος απέκλεισε κάθε αντιπαράθεση με το κόμμα Τσίπρα, ωστόσο διαπιστώνει πως «παρά τις μεγάλες υπερβάσεις που κάναμε, από την πλευρά της ΕΛΑΣ διατυπώνεται δημόσια η άρνηση συνεργασίας και σύγκλισης, σε αντίθεση με την προτροπή της κοινωνίας, που απαιτεί ενότητα» ενώ μιλά με πικρία για «απαξιωτικά σχόλια που υποτιμούν τη δυνατότητα του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και των ανθρώπων του να συμβάλλουν θετικά στη συμπαράταξη Αριστερών και Προοδευτικών πολιτών και συλλογικοτήτων».
Ο κ. Φάμελλος αφήνει αιχμές κατά στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ τους οποίους κατηγορεί ότι «ναρκοθέτησαν από την πρώτη ημέρα την απόφασή μας, προσβάλλοντας τις δημοκρατικές συλλογικές διαδικασίες, αλλά και τη βούληση της συντριπτικής πλειοψηφίας των μελών του κόμματος, με μόνο στόχο τους την εκλογική μας περιχαράκωση και την αμφισβήτησή μου» και τονίζει πως «αναπαράγονται δυστυχώς τα ίδια λάθη και οι ίδιες προσωπικές στρατηγικές, που οδήγησαν στην απαξίωση του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ το 2023».
Για να καταλήξει: «Όλα τα παραπάνω, αμφισβητούν τους βασικούς στόχους που είχα θέσει με την εκλογή μου. Δεν μπορώ να υποστηρίξω ένα άλλο πολιτικό σχέδιο. Παραιτούμαι από την προεδρία του ΣΥΡΙΖΑ Προοδευτική Συμμαχία. Δεν θέλω και δεν μπορώ να γίνω μέρος αυτού του διχασμού σε αυτή την κρίσιμη πολιτική στιγμή της πατρίδας μας».
Το βίντεο Φάμελλου με την παραίτησή του:
«Ανέλαβα την προεδρία του ΣΥΡΙΖΑ Προοδευτική Συμμαχία, στην πιο δύσκολη χρονική στιγμή του, θέτοντας δύο βασικούς στόχους:
Να γίνουμε ένα σοβαρό, συλλογικό, αριστερό κόμμα, που θα τιμά την ψήφο του λαού και θα βάζει ανάχωμα στα σχέδια του καθεστώτος Μητσοτάκη.
Και να συγκροτηθεί στις επόμενες βουλευτικές εκλογές ένα ενωτικό, προοδευτικό σχήμα με καταλύτη τον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, το οποίο θα κερδίσει τη διεφθαρμένη και επικίνδυνη κυβέρνηση της Δεξιάς.
Με συλλογική δουλειά αλλάξαμε σελίδα:
Με σπουδαίο έργο στη Βουλή, με παρουσία σε όλη την Ελλάδα στο πλευρό των πολιτών και με έντονη πολιτική δράση.
Κάναμε σημαντικά βήματα για την ανάκτηση της σοβαρότητας και της αξιοπιστίας μας, που είχαμε χάσει.
Με ένα επιτυχημένο Συνέδριο, εκλογή νέων οργάνων, ανανέωση σε σημαντικές θέσεις εκπροσώπησης και επανεκκίνηση του Ινστιτούτου «Νίκος Πουλαντζάς».
Εξυγιάνθηκαν τα οικονομικά μας. Ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ δεν χρωστάει ούτε ένα ευρώ σε τράπεζες, Δημόσιο και προμηθευτές.
Δρομολογήθηκε η εξυγίανση και σε Αυγή και στο Κόκκινο, παρότι παρέλαβα δυσθεώρητα χρέη, με πληρωμή όλων των οφειλόμενων στους εργαζόμενους και ρύθμιση των οφειλών στο Δημόσιο.
Καταθέσαμε συγκεκριμένες προτάσεις για όλες τις ανάγκες των πολιτών και της χώρας, και πήραμε πολλές πρωτοβουλίες για τη σύγκλιση του προοδευτικού χώρου, χωρίς κανέναν κομματικό εγωισμό.
Και είμαι περήφανος για το έργο που κάναμε με τους συντρόφους μου. Και όχι μόνο τα τελευταία 2 χρόνια. Και τους ευχαριστώ και τις ευχαριστώ πολύ για αυτή την πορεία ζωής.
Πάλεψα για να ενωθεί ο προοδευτικός και αριστερός χώρος, χωρίς να έχω καμία προσωπική φιλοδοξία.
Γιατί πιστεύω στις αξίες της Αριστεράς, στη δύναμη της συλλογικότητας, της ενότητας, στο «εμείς» και όχι σε προσωπικές διαδρομές.
Αγωνίζομαι για την προοδευτική σύγκλιση και σύνθεση, διαχρονικά, σε όποιο κοινωνικό πεδίο, σε όποια θέση και αν βρέθηκα.
Η δέσμευσή μου για τη συνεργασία των προοδευτικών δυνάμεων συνάντησε την άρνηση του ΠΑΣΟΚ και της Νέας Αριστεράς, που έχουν σοβαρές ευθύνες για τον κατακερματισμό.
Η παραίτηση του Αλέξη Τσίπρα και η δημιουργία της ΕΛΑΣ αποτέλεσε μία σημαντική αλλαγή στον προοδευτικό χώρο.
Από την πρώτη στιγμή μιλήσαμε για ανάγκη σύγκλισης και ενότητας, αποκλείοντας κάθε ενδεχόμενο αντιπαράθεσης.
Με την απόφαση της Κεντρικής μας Επιτροπής στις 6 Ιουνίου κάναμε ένα θαρραλέο βήμα, που εκφράζει τα μέλη και τους ψηφοφόρους του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ.
Να στηρίξουμε αυτή την πρωτοβουλία και να εργαστούμε για μία ευρεία προοδευτική σύγκλιση, ώστε να πέσει η Δεξιά και να βρουν συνέχεια οι ιδέες και οι αξίες της Αριστεράς.
Παρά τις μεγάλες υπερβάσεις που κάναμε, από την πλευρά της ΕΛΑΣ διατυπώνεται δημόσια η άρνηση συνεργασίας και σύγκλισης, σε αντίθεση με την προτροπή της κοινωνίας, που απαιτεί ενότητα.
Επιπλέον, αναπαράγονται απαξιωτικά σχόλια που υποτιμούν τη δυνατότητα του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ και των ανθρώπων του να συμβάλλουν θετικά στη συμπαράταξη Αριστερών και Προοδευτικών πολιτών και συλλογικοτήτων.
Έκανα μέχρι σήμερα ό,τι ήταν δυνατόν, για να αποφευχθεί αυτό το σχίσμα στον Αριστερό κόσμο, που αφαιρεί δυνάμεις από τον στόχο της προοδευτικής διεξόδου και θέτει διλήμματα στους Προοδευτικούς πολίτες.
Την ίδια ώρα, ορισμένα στελέχη του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, ναρκοθέτησαν από την πρώτη ημέρα την απόφασή μας, προσβάλλοντας τις δημοκρατικές συλλογικές διαδικασίες, αλλά και τη βούληση της συντριπτικής πλειοψηφίας των μελών του κόμματος, με μόνο στόχο τους την εκλογική μας περιχαράκωση και την αμφισβήτησή μου.
Αναπαράγονται δυστυχώς τα ίδια λάθη και οι ίδιες προσωπικές στρατηγικές, που οδήγησαν στην απαξίωση του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ το 2023.
Όλα τα παραπάνω, αμφισβητούν τους βασικούς στόχους που είχα θέσει με την εκλογή μου.
Δεν μπορώ να υποστηρίξω ένα άλλο πολιτικό σχέδιο.
Παραιτούμαι από την προεδρία του ΣΥΡΙΖΑ Προοδευτική Συμμαχία.
Δεν θέλω και δεν μπορώ να γίνω μέρος αυτού του διχασμού σε αυτή την κρίσιμη πολιτική στιγμή της πατρίδας μας.
Δεν παραιτούμαι από τη Βουλή.
Δεν παραιτούμαι από τον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ.
Τιμώ τη λαϊκή εντολή, πιστεύω στην Αριστερά και στην πολιτική δράση.
Η παραίτησή μου έχει ένα και μόνο πολιτικό μήνυμα, προς όλες τις κατευθύνσεις.
Ο ΣΥΡΙΖΑ Προοδευτική Συμμαχία και όλη η Αριστερά οφείλουμε να υπηρετήσουμε την ενότητα για να φύγει η Δεξιά, για το συμφέρον του λαού.
Να μην επιτρέψουμε άλλο διχασμό.
Και εδώ, όλοι και όλες οφείλουν να αναλάβουν τις ευθύνες τους».
Πρόκειται για μια εξέλιξη που δημιουργεί νέα δεδομένα στον χώρο της Κεντροαριστεράς αλλά και στον ίδιο τον ΣΥΡΙΖΑ.
Ο Σωκράτης Φάμελλος διετέλεσε πρόεδρος του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. - Π.Σ. για περίπου 1,5 χρόνο, καθώς εξελέγη στις 24 Νοεμβρίου 2024. Εκλέγεται βουλευτής από το 2015.
Οι αιτίες
Σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, το βαρύ κλίμα στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ ενόψει της συνεδρίασης της Κεντρικής Επιτροπής του Σαββάτου επέδρασε καταλυτικά στην σημερινή απόφαση του μέχρι πρότινος Προέδρου του κόμματος.
Ο Σωκράτης Φάμελλος είχε αφενός να αντιμετωπίσει το αδιέξοδο της υλοποίησης της απόφασης που έλαβε μετά από εισήγηση του η Κεντρική Επιτροπή για στήριξη της ΕΛΑΣ του Αλέξη Τσίπρα, αφού η Κουμουνδούρου είδε τον πρώην Πρωθυπουργό να περιγράφει δις ότι έκλεισε ο ιστορικός κύκλος του ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ. Την ίδια ώρα, μέλη, κομματικά στελέχη και βουλευτές φυλλορροούν καθημερινά προς την ΕΛΑΣ, ενώ κρίσιμη ήταν η απόφαση πολλών εν ενέργεια βουλευτών του κόμματος να μην παρευρεθούν στην συνεδρίαση του Σαββάτου, αφήνοντας τον κ. Φάμελλο να βιώνει την μοναξιά της υποστήριξης της γραμμής του .
Την ίδια στιγμή το «σφυροκόπημα» του Παύλου Πολάκη που ζήτησε προχθές την παραίτηση του Σωκράτη Φάμελλου, αλλά και το μοντέλο «συλλογικής ηγεσίας» που προκρίνει το δίδυμο του Νίκου Παππά και της Ρένας Δούρου έκαναν ακόμη πιο δραματικό το αδιέξοδο του κ. Φάμελλου, ανοίγοντας το δρόμο για νέες πυκνές διεργασίες στο κόμμα.
Ιστορικό του βίου της ΕΔΗΚ
Το κόμμα ιδρύθηκε στις 5 Φεβρουαρίου 1976, κατόπιν συνένωσης της Ενώσεως Κέντρου - Νέων Δυνάμεων (Ε.Κ.-Ν.Δ.) και της Δημοκρατικής Ενώσεως Κέντρου (Δ.Ε.Κ.) του Ιωάννη Ζίγδη και ονομάστηκε Ένωση Δημοκρατικού Κέντρου (Ε.ΔΗ.Κ.). Αρχηγός του κόμματος ανέλαβε ο μέχρι τότε αρχηγός της Ε.Κ.-Ν.Δ., Γεώργιος Μαύρος, υπό τον οποίο το κόμμα κατήλθε στις εκλογές του 1977.
1977-1981
Το λογότυπο του κόμματος μέχρι την εκλογική αναμέτρηση του 1989
Στις εκλογές του 1977 η Ε.ΔΗ.Κ. αναδείχθηκε τρίτο κόμμα με ποσοστό 11,95%, χάνοντας σημαντικό μέρος της δύναμής της σε σχέση με το ποσοστό της Ε.Κ.-Ν.Δ. στις εκλογές του 1974 (20,42% και αξιωματική αντιπολίτευση).
Η εκλογική αποτυχία οδήγησε σε παραίτηση τον πρόεδρο του κόμματος Γεώργιο Μαύρο, ο οποίος στη συνέχεια αποχώρησε και από το κόμμα, παραμένοντας ανεξάρτητος βουλευτής. Τον διαδέχθηκε ο Ιωάννης Ζίγδης, υπερψηφιζόμενος αρχικά από την κοινοβουλευτική ομάδα (29 Νοεμβρίου 1977) και από το έκτακτο συνέδριο του κόμματος στη συνέχεια (20 Μαρτίου 1978).
Την περίοδο Ιανουαρίου-Οκτωβρίου 1981 η Ε.ΔΗ.Κ. εκπροσωπήθηκε στο ευρωκοινοβούλιο, στέλνοντας τον πρόεδρο της, Ιωάννη Ζίγδη, στην προσωρινή ευρωβουλή.
Η Διάσπαση του 1978
Στα μέσα του 1978 το κόμμα διασπάστηκε, με αποτέλεσμα από τους 16 βουλευτές του μόνο οι 5 να παραμείνουν στην κοινοβουλευτική ομάδα, 7 να παραμείνουν στη Βουλή ως ανεξάρτητοι και 4 να προσχωρήσουν στη Νέα Δημοκρατία, ενώ ο Μαγκάκης και ο Πεπονής είχαν φύγει από το κόμμα το 1976 και ο Τσάτσος την ίδια χρονιά είχε διαγραφεί.
Ανάμεσα στα στελέχη που προσχώρησαν στη Νέα Δημοκρατία υπήρξαν και οι μετέπειτα υπουργοί της Αθανάσιος Κανελλόπουλος και Σωτήρης Κούβελας. Άλλα στελέχη που αργότερα προσχώρησαν στο ΠΑΣΟΚ και υπήρξαν μετέπειτα υπουργοί του ήταν οι Στέλιος Παπαθεμελής, Μανώλης Μπαντουβάς, Γεώργιος-Αλέξανδρος Μαγκάκης, Αναστάσιος Πεπονής, ο μετέπειτα ευρωβουλευτής Δημήτρης Τσάτσος καθώς και ως συνεργαζόμενος βουλευτής ο πρώην αρχηγός Γεώργιος Μαύρος.
Ο Γιάγκος Πεσμαζόγλου μαζί με τη Βιργινία Τσουδερού και άλλα στελέχη δημιούργησαν το Κόμμα Δημοκρατικού Σοσιαλισμού (ΚΟ.ΔΗ.ΣΟ.), ενώ ο Νικήτας Βενιζέλος επιχείρησε να αναβιώσει το Κόμμα Φιλελευθέρων. Αυτή η πολυδιάσπαση και η σταδιακή απορρόφηση στελεχών από τους δύο μεγάλους κομματικούς σχηματισμούς, σήμανε και το τέλος του παραδοσιακού Κέντρου από το πολιτικό προσκήνιο.
1981-2012
Αποδεκατισμένο από στελέχη αλλά και οπαδούς, οι οποίοι ακολουθούσαν πλέον το ανερχόμενο ΠΑ.ΣΟ.Κ., το κόμμα στις βουλευτικές εκλογές και τις Ευρωεκλογές που διεξήχθησαν ταυτόχρονα το 1981, περιορίστηκε στα πενιχρά ποσοστά του 0,40% και 1,12% αντίστοιχα.
Τα πράγματα χειροτέρεψαν στις Ευρωεκλογές του 1984 (0,28%), κάτι που οδήγησε τον Ιωάννη Ζίγδη να συνεργαστεί με το ΠΑΣΟΚ και να μην κατέλθει αυτόνομα στις εκλογές του 1985. Τελευταία παρουσία της Ε.ΔΗ.Κ. σε εκλογική διαδικασία ήταν στις βουλευτικές εκλογές και τις Ευρωεκλογές που διεξήχθησαν ταυτόχρονα τον Ιούνιο του 1989, με πενιχρά και πάλι ποσοστά (0,12% και 0,28% αντίστοιχα).
Πρόεδρος του κόμματος παρέμεινε ο Ιωάννης Ζίγδης έως το θάνατό του (21 Οκτωβρίου 1997), ενώ τον διαδέχθηκε το 1998 ο πανεπιστημιακός Νεοκλής Σαρρής, έχοντας λάβει την ανάθεση από την Κεντρική Επιτροπή και την Εκτελεστική Γραμματεία του κόμματος.
Ο Νεοκλής Σαρρής ηγήθηκε της Ε.ΔΗ.Κ. μέχρι το θάνατό του (19 Νοεμβρίου 2011), αν και το κόμμα απείχε από κάθε εκλογική διαδικασία από τον Νοέμβριο του 1989 έως και το 1999. Όμως στις εκλογές του 2000, συνεργάστηκε με το ΔΗ.Κ.ΚΙ. και στελέχη του κόμματος ήταν υποψήφια σε διάφορες περιφέρειες, ενώ ο πρόεδρός του στο ψηφοδέλτιο επικρατείας. Συμμετείχε ξανά στις εκλογές του 2009 όπου ο Νεοκλής Σαρρής ήταν υποψήφιος βουλευτής, συνεργαζόμενος με τη Δημοκρατική Αναγέννηση, έχοντας τοποθετηθεί στην τιμητική τελευταία θέση του ψηφοδελτίου επικρατείας του κόμματος.
Η Ε.ΔΗ.Κ. μπήκε το 2012 σε διαδικασία ανασυγκρότησης. Το Μάρτιο του 2012 διεξήχθη το 3ο Συνέδριο του κόμματος (με απόσταση 32 χρόνων από το προηγούμενο), το οποίο εξέλεξε πρόεδρο τον Σταύρο Καράμπελα. Στις εκλογές του 2012 και του Ιανουαρίου του 2015, η Ε.ΔΗ.Κ. συμμετείχε με υποψηφίους της στο ψηφοδέλτιο του ΣΥ.ΡΙΖ.Α.. Στις 10 Σεπτεμβρίου 2015, απέσυρε την στήριξή της από αυτόν. Το 2022 σχημάτισε μαζί με την Πράσινη Αριστερά και τη Σοσιαλιστική Προοπτική τον συνασπισμό «Μαζί» προκειμένου να συμμετάσχει στις επικείμενες εκλογές. Τελικά ο Άρειος Πάγος απέκλεισε τη συμμετοχή του συνδυασμού, με το κόμμα να καταγγέλει την ενέργεια αυτή[1].