Στη διακεκριμένη Νοτιοαφρικανή νομικό και πρώην Ύπατη Αρμοστής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Ναβανέθεμ «Νάβι» Πιλάι απονεμήθηκε το Νόμπελ Ειρήνης 2026, για τις προσπάθειές της να προωθήσει την ειρήνη και το διεθνές δίκαιο, όπως ανακοίνωσε η Νορβηγική Επιτροπή Νόμπελ. Σύμφωνα με το σκεπτικό της Επιτροπής, επέδειξε «εξαιρετικό θάρρος και ακεραιότητα», συμβάλλοντας στη διαμόρφωση μιας πιο ολοκληρωμένης παγκόσμιας έννομης τάξης.
Η Νοτιοαφρικάνα δικαστής και ακτιβίστρια, Ναβανέθεμ «Νάβι» Πιλάι, που τιμήθηκε με το Νόμπελ Ειρήνης για το 2026, γεννημένη τον καιρό του απαρτχάιντ στο Ντέρμπαν της Νότιας Αφρικής από Ινδούς Ταμίλ, «είναι μία από τις μεγαλύτερες υπερασπίστριες των αρχών του διεθνούς δικαίου στην εποχή μας», αναφέρει η ανακοίνωση της νορβηγικής επιτροπής.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στον καθοριστικό ρόλο της στη δίωξη εγκλημάτων πολέμου, εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας και γενοκτονιών.
Γεννημένη στις 23 Σεπτεμβρίου 1941 είναι η Νοτιοαφρικανή νομικός, δικαστής και αγωνίστρια για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Από το 2008 έως το 2014 υπηρέτησε ως Ύπατη Αρμοστής των Ηνωμένων Εθνών για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα.
Η Ναβανεθέμ Πιλάι, προέρχεται από μια οικογένεια που ανήκει στη νοτιοαφρικανική μειονοτική ομάδα Ινδών Ταμίλ. Οι πρόγονοί της, που μετανάστευσαν από την Ινδία, εργάζονταν σε μια φυτεία ζαχαροκάλαμου. Ο πατέρας της ήταν οδηγός λεωφορείου και η μητέρα της νοικοκυρά.
Οι γονείς της, που γεννήθηκαν στη Νότια Αφρική, ζούσαν με τις τέσσερις κόρες τους στο Clairwood, μια φτωχή συνοικία που δεν απέχει πολύ από το Ντέρμπαν, στην οποία ζούσαν περιορισμένα τα μέλη των ασιατικών μειονοτήτων λόγω της πολιτικής του απαρτχάιντ. Οι γονείς , σε αντίθεση με τις συνήθειες της εποχής, ενθάρρυναν τα παιδιά τους να σπουδάσουν ως δικηγόροι και διευθυντές. Η Pillay είναι πλέον χήρος και έχει δύο κόρες.
Σπούδασε νομικά στο πανεπιστήμιου του Νάταλ. Στην αρχή, επειδή στο καθεστώς του Απαρχάιντ κανένα δικηγορικό γραφείο δεν την προσλάμβανε, λόγω της καταγωγής της, άνοιξε δικό της δικηγορικό γραφείο και αγωνίστηκε ενάντια στην παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στη χώρα της μέσα από την δουλειά της.
Μετά από ένα διδακτορικό στο Χάρβαρντ έγινε δικαστής στο ανώτατο δικαστήριο της νοτίου Αφρικής. Από το 2003 έως το 2008 ήταν δικαστής στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο της Χάγης, προτού γίνει Ύπατη αρμοστής των Ηνωμένων εθνών για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Η Νορβηγική Επιτροπή Νόμπελ συνδέει τη φετινή βράβευση με τις αυξανόμενες πιέσεις που δέχεται το διεθνές δίκαιο, σε μια περίοδο κατά την οποία οι πολεμικές συγκρούσεις πολλαπλασιάζονται και οι διεθνείς θεσμοί αμφισβητούνται.
«Κάθε φορά που η ισχύς υπερισχύει του δικαίου, υπονομεύονται η σταθερότητα, η εμπιστοσύνη και η ειρηνική συνύπαρξη», αναφέρεται χαρακτηριστικά στην ανακοίνωση.
Η Επιτροπή τονίζει ότι το διεθνές δίκαιο δεν αποτελεί πλέον απλώς συμπληρωματικό μέσο για τη διατήρηση της ειρήνης, αλλά απόλυτη αναγκαιότητα.
«Η ειρήνη προϋποθέτει δικαιοσύνη», υπογραμμίζει, εξηγώντας ότι η βράβευση της Πιλάι αποτελεί ταυτόχρονα μήνυμα υπέρ της προστασίας των διεθνών δικαστικών θεσμών και της λογοδοσίας των κρατών και των πολιτικών ηγετών.
Καταλήγοντας, η Επιτροπή χαρακτηρίζει τη Νάβι Πιλάι μία από τις σημαντικότερες υπερασπίστριες του διεθνούς δικαίου της εποχής μας, σημειώνοντας ότι η προσήλωσή της στη δικαιοσύνη και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια αποτελεί πηγή ελπίδας για έναν πιο ειρηνικό κόσμο.