Στην έγκριση της θαλάσσιας συμφωνίας (τουρκολιβυκού μνημονίου) με την Τουρκία προχώρησε την Τρίτη η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης, ανακαλώντας την απόφαση για μποϊκοτάζ που είχε λάβει το 2020, σύμφωνα με δηλώσεις δύο βουλευτών στο πρακτορείο Reuters.
Την εξέλιξη επιβεβαίωσε στη συνέχεια επισήμως ο εκπρόσωπος της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης, Αμπντάλα Μπλιχέκ, ανακοινώνοντας με ανάρτησή του ότι το κοινοβούλιο ενέκρινε ομόφωνα το τουρκολιβυκό μνημόνιο για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών στη Μεσόγειο.
Παράλληλα, σύμφωνα με την ίδια ανακοίνωση, η Βουλή αποφάσισε ομόφωνα να καταργήσει τις αποφάσεις του 2020 με τις οποίες είχε απορρίψει την επικύρωση των δύο μνημονίων συνεργασίας με την Τουρκία και είχε αποφασίσει τη διακοπή των πολιτικών σχέσεων με την Άγκυρα.
Το Νοέμβριο του 2019, η Τουρκία είχε υπογράψει με την τότε κυβέρνηση της Τρίπολης (GNA) το αμφιλεγόμενο μνημόνιο οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών.
Το Κοινοβούλιο της Λιβύης (που εδρεύει στην ανατολική Λιβύη, είναι υπό τον έλεγχο της Βεγγάζης υπό τον στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ και βρίσκεται σε χρόνια αντιπαράθεση με την Τρίπολη) δεν το είχε κυρώσει τότε• μάλιστα, το 2020 είχε κηρύξει άκυρο και είχε μποϊκοτάρει τη συμφωνία.
Η επικύρωση μιας καθ' όλα παράνομης κατά τα άλλα συμφωνίας από ένα κοινοβούλιο, το οποίο δεν έχει ανανεωθεί από τον Ιούνιο του 2014 όταν είχαμε τις τελευταίες εκλογές στην πολύπαθη χώρα, έχει κυρίως συμβολική αλλά και ουσιαστική αξία. Αλλωστε η συμφωνία αυτή είχε τύποις κυρωθεί από το προεδρικό συμβούλιο, με την επίκληση κατάστασης έκτακτης ανάγκης στη Λιβύη, προσφέροντάς της την αναγκαία εσωτερική νομιμοποίηση.
Ομως, η Τουρκία καταφέρνει να «δέσει» αυτή την παράλογη από γεωγραφικής και νομικής άποψης συμφωνία μέσα από την επικύρωσή της από το κοινοβούλιο. Αυτό σημαίνει ότι στο πολύ μακρινό σενάριο, σύμφωνα με το οποίο μια κανονική κυβέρνηση στη Λιβύη θα εξέταζε την πιθανότητα ανατροπής μιας παράνομης συμφωνίας και σύναψης μιας νόμιμης με την Ελλάδα, θα χρειαζόταν να το πράξει κόντρα σε ένα σύμφωνο το οποίο είναι πλέον πανίσχυρο εσωτερικά και στην παρούσα φάση μοιάζει απίθανο το ενδεχόμενο ανάκλησής του.
Τι γίνεται στη Λιβύη: Ο νέος πρόεδρος της Βουλής, τα σχέδια «επανένωσης» και η Τουρκία
Αλλωστε, η Λιβύη κερδίζει τουλάχιστον 20% επιπλέον ΑΟΖ λόγω του ότι η Τουρκία σφετερίζεται ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα και με βάση τα δεδομένα της χώρας είναι εξαιρετικά αμφίβολο αν θα βρεθεί ποτέ μια ηγεσία που θα επιλέξει κάτι διαφορετικό, το οποίο θα είναι νόμιμο αλλά αντίθετο με τα συμφέροντα της Λιβύης, όπως αυτά έχουν διαμορφωθεί μετά τη συμφωνία του 2019.
Η σχετική απόφαση επιβεβαιώνει την κυριαρχία της Τουρκίας στα λιβυκά δρώμενα, η οποία είναι πολυδιάστατη, τόσο πολιτικά όσο και στρατιωτικά αλλά και επενδυτικά και βάζει τέλος στις ψευδαισθήσεις ότι η Αθήνα θα μπορούσε να ανταγωνιστεί επί ίσοις όροις την Αγκυρα στο λιβυκό πεδίο.
Πώς θα αντιδράσει το Κάιρο
Εχει ενδιαφέρον και σημασία για τις σχέσεις μας με την Αίγυπτο να δούμε αν θα υπάρξει κάποια αντίδραση από πλευράς Καΐρου, δεδομένου ότι και η Αίγυπτος θεωρεί παράνομη αυτή τη συμφωνία αλλά ταυτόχρονα διατηρεί στενούς δεσμούς με την πλευρά Χαφτάρ. Ηταν άλλωστε ένα από τα σημεία που είχαν φέρει κοντά την Αίγυπτο με την Τουρκία, η προσέγγιση της τελευταίας προς την πλευρά του στρατάρχη.
Η Ελλάδα ασφαλώς δεν πρέπει να αντιδράσει σπασμωδικά, ωστόσο θα πρέπει να καταστήσει σαφές προς τη λιβυκή και την τουρκική πλευρά ότι αυτή η κίνηση θα έχει συνέπειες. Ενδεχομένως να μην επηρεαστούν οι διαβουλεύσεις με τη Δυτική Λιβύη, την κυβέρνηση δηλαδή της Τρίπολης, για την οριοθέτηση ΑΟΖ που βέβαια εξαρχής ως διαδικασία ήταν καταδικασμένη σε αποτυχία.
Τουρκική απάντηση σε καλώδιο και θαλάσσια πάρκα
Ως προς την Τουρκία θα πρέπει να θεωρούμε δεδομένο ότι η επικύρωση αποτελεί μια ενέργεια που εντάσσεται στην αύξηση του κόστους για την απόφαση της Αθήνας να προχωρήσει στην υλοποίηση του έργου ηλεκτρικής διασύνδεσης GSI καθώς επίσης και στη θέσπιση του θαλάσσιου πάρκου στο νότιο Αιγαίο. Προς τούτο η ελληνική πλευρά οφείλει να δώσει τη δέουσα απάντηση.
Η Ελλάδα έχει πλέον μια μοναδική ευκαιρία να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα νοτίως και δυτικά της Κρήτης, λαμβάνοντας υπόψη ότι δεν υπάρχει κανένα πεδίο έστω και μίνιμουμ συνεννόησης με την πλευρά της Λιβύης.