Σταύρος Ξαρχάκος για Γιώργο Μαζωνάκη: Αποχαιρετούμε πρόωρα δυστυχώς το τελευταίο λαϊκό είδωλο
Ήξερε να κάνει το λαϊκό τραγούδι να μοιάζει με προσωπική εξομολόγηση, έγραψε ακόμη ο συνθέτης
Με τον δικό του τρόπο αποχαιρέτησε τον Γιώργο Μαζωνάκη ο Σταύρος Ξαρχάκος, εκφράζοντας τη λύπη του για το γεγονός πως έφυγε πρόωρα από τη ζωή, σε ηλικία 54 ετών.
Ο συνθέτης ανέβασε στον προσωπικό του λογαριασμό στο Facebook μία φωτογραφία του τραγουδιστή και τόνισε πως πρόκειται για το τελευταίο λαϊκό είδωλο, σημειώνοντας πως κάθε τραγούδι του αποτελεί ένα είδος προσωπικής του εξομολόγησης.
«Αποχαιρετούμε - δυστυχώς πρόωρα - το τελευταίο λαϊκό είδωλο, έναν καλλιτέχνη καθολικής αποδοχής που ήξερε να κάνει το λαϊκό τραγούδι να μοιάζει με προσωπική εξομολόγηση. Καλό σου ταξίδι, Γιώργο», έγραψε ο Σταύρος Ξαρχάκος.
Γιώργος Μαζωνάκης: Σκορπίσματα
Μιχάλης Τσιντσίνης
Το 2003 όλα ήταν όμορφα. Η χώρα ζούσε ήδη το μέλλον της. Λεφτά υπήρχαν. Τα εργοτάξια έχασκαν παντού. Οι προβολείς της οικουμένης ήταν έτοιμοι να στραφούν στην ολυμπιακή μητρόπολη. Τα μαγαζιά ήταν γεμάτα, από τα μπροστινά τραπέζια μέχρι τις πίσω μπάρες, απ' όπου οι όρθιοι είχαν θέα στην πίστα.
Το χιπ χοπ ρομάντζο που κυκλοφόρησε εκείνη τη χρονιά δεν είχε καμία πρωτοτυπία. Λαϊκό παιδί περιφρονεί και θαυμάζει το πλούσιο κορίτσι με το Gucci φόρεμα.
Τα δυτικά φθονούν και λαχταρούν τα βόρεια. Αλλά το τείχος μεταξύ τους είναι διάφανο και περατό. Δεν βλέπουν απλώς οι μεν τους δε. Μπορούν να πλησιάσουν. Μπορούν να σμίξουν.
Σε αυτόν τον χώρο –της ανώδυνης ταξικής διαφοράς– γεννήθηκε και κινήθηκε ο Γιώργος Μαζωνάκης. Αναδύθηκε από την αττική Δύση και σταδιοδρόμησε σε πίστες, όπου το ακροατήριό του μοιραζόταν την ευωχία στο ίδιο επίπεδο. Πλούσιοι και φτωχοί ξέδιναν –ξόδευαν και μάγκευαν– με τον ίδιο τρόπο.
Το σάουντρακ που άρμοζε στην εποχή ήταν τα ζεϊμπέκικα που τραγουδούσε ο Μαζώ – όπου η καψούρα δροσιζόταν με πιάνα και κρουστά και πάντοτε συνδυαζόταν με τη νυχτερινή σπατάλη του εαυτού. Τέσσερις πήγε· μου είπαν πάλι, φύγε.
Σε ποιον ανήκε αυτός που τραγουδούσε «ανήκω σε μένα»;
Τριάντα χρόνια στην αγκαλιά αυτής της νύχτας, το «παιδί» της, που ποτέ δεν έχασε την παιδική του αυθάδεια, φαινόταν σαν να είχε βαρεθεί τον εαυτό του. Βγάζοντας (τουλάχιστον) τη γλώσσα σε όσους τον εγκωμίαζαν ως «λαϊκό» και «αυθεντικό», έσπαγε την εικόνα του με διαρκείς μεταμφιέσεις.
Στα βίντεο από τις όψιμες παραστάσεις του, ο αυτοσαρκασμός δεν σταματάει στην εμφάνιση. Αντί να εκτελεί, κοροϊδεύει και τα ίδια τα τραγούδια του, φτύνοντάς τα αποσπασματικά στο μικρόφωνο, με τη βεβαιότητα ότι θα λατρευόταν από το κοινό του ως θεός, ακόμη κι αν του παρουσιαζόταν σαν παλιάτσος, με ξηλωμένα τα χρυσά κουρέλια του.
Ποιος κέρδιζε τελικά από αυτή τη σχέση; Η φίρμα, που πλούτιζε και δοξαζόταν χωρίς να ανταποκρίνεται στις τυπικές προδιαγραφές του ρόλου, πουλώντας εκκεντρικότητα επί και εκτός της σκηνής; Ή το κοινό, που κατανάλωνε τη φίρμα, μέχρι τα μύχια της, μέχρι και τον πυρήνα του ιατρικού και του οικογενειακού της απορρήτου· το κοινό που, ακόμη και τώρα, μετά τη βίαιη αυλαία, διεκδικεί πρόσβαση στις άδειες φλέβες του ειδώλου;
Αυτός που τραγουδούσε «ανήκω σε μένα» ανήκε εξ αδιαιρέτου και στις ορέξεις της αγοράς. Στο εξής, θα ανήκει θησαυρισμένος σε τρία – τέσσερα τραγούδια, που θα μείνουν, χωρίς να χρειάζεται πια να τα σκορπάει στη νύχτα.
Στο εξής και για πάντα το «άδικα» θα ριμάρει με τα «ξενυχτάδικα».
Μιχάλης Τσιντσίνης
Μαζώ: η νομιμοποίηση της πίστας
Βασίλης Βαμβακάς 13.09.2026
Οαιφνίδιος θάνατος του Γιώργου Μαζωνάκη προκάλεσε κύμα δημόσιου πένθους που ξεπέρασε την αναμενόμενη συγκίνηση για το απροσδόκητο τέλος ενός πολύ δημοφιλούς τραγουδιστή. Στους δημόσιους «αποχαιρετισμούς» ανακαλείται ο «Μαζώ» με τον οποίο μεγάλωσε μια ολόκληρη γενιά (κυρίως των δεκαετιών του 1990 και του 2000), ο αυθεντικός λαϊκός καλλιτέχνης που δεν απομακρύνθηκε από την καταγωγή του, αλλά και ο μοναχικός, τολμηρός περφόρμερ που έπαιξε με τη μόδα, την υπερβολή και τους καθιερωμένους κώδικες της λαϊκής ανδροπρέπειας.
Η συναισθηματική φόρτιση (ενισχυμένη από τις αποκαλύψεις για τις συνθήκες θανάτου του και την πρόσφατη οικογενειακή και ψυχιατρική του περιπέτεια) και οι διαφορετικές ερμηνείες του φαινομένου «Μαζώ» περιέχουν ασφαλώς βάσιμα στοιχεία της προσωπικής και συλλογικής πρόσληψής του. Δύο στοιχεία από αυτά, όμως, έχουν ιδιαίτερη σημασία για να κατανοηθεί καλύτερα η πολυσυλλεκτικότητα της αποδοχής που εκφράστηκε εξαιτίας του θανάτου του. Το ένα είναι η σύνδεσή του με βιογραφικά στοιχεία της εποχής της «ξέφρενης» διασκέδασης.
Ο Μαζωνάκης αποτελεί εκφραστή όχι μόνο μιας παρελθούσας νεότητας, αλλά και μιας άλλης εποχής, μιας γενιάς που μεγάλωσε στην εποχή της τηλεοπτικής κυριαρχίας και της οικονομικής ευημερίας, μία από τις χαρακτηριστικότερες εκδηλώσεις της οποίας ήταν η μαζική βραδινή διασκέδαση και οι καταχρήσεις της. Τραγούδια του όπως «Σάββατο», «Gucci φόρεμα», «Ανήκω σε μένα», «Τρεις το πρωί» λειτουργούν ως συλλογικοί χρονικοί δείκτες αυτής της γενιάς που «μεγαλώνει» ουσιαστικά στην ύστερη Μεταπολίτευση.
Το δεύτερο στοιχείο που συναντάμε στις υπάρχουσες ερμηνείες και είναι σημαντικό είναι το γεγονός ότι ο Μαζωνάκης βγήκε από το αναμενόμενο καλούπι του λαϊκού τραγουδιστή χωρίς να αρνηθεί τη βασική του αφετηρία και καταγωγή. Συναντήθηκε με πρόσωπα και θεσμούς της «νόμιμης» κουλτούρας: τον Σταμάτη Κραουνάκη, τον Φοίβο Δεληβοριά, τον Νίκο Παναγιωτόπουλο, τη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση. Από την άλλη, συνεργάστηκε με τη ραπ, την τραπ και τη νεανική μουσική κουλτούρα, ενώ υιοθέτησε στοιχεία της camp και της queer αισθητικής, συγχρονίζοντας την εικόνα του με τις νέες συμπεριληπτικές τάσεις, όπως κάνουν διάσημα ποπ είδωλα διεθνώς.
Ο συνδυασμός της απενοχοποιημένης εκπροσώπησης της γενιάς της διασκέδασης και του ανοίγματος σε νέες τάσεις και διαφορετικές επιρροές έδωσε τη δυνατότητα στον Μαζωνάκη να πετύχει κάτι που ελάχιστοι λαϊκοί τραγουδιστές της γενιάς του κατόρθωσαν: να νομιμοποιήσει σε πολύ διευρυμένα ακροατήρια την κουλτούρα της νυχτερινής πίστας και του «πρωινάδικου», που στη δεκαετία του 1990 και 2000 ήταν συγκοινωνούντα δοχεία.
Η νομιμοποίηση της πίστας που πέτυχε ο Μαζωνάκης έχει και μία ακόμη ερμηνεία. Τα τραγούδια του πετυχαίνουν αυτό που θα ονομάζαμε εκσυγχρονισμό της λαϊκής καψούρας, του κυρίαρχου θέματος του ελληνικού τραγουδιού από τη δεκαετία του 1980 και ύστερα. Από τη μια μεριά τραγουδάει τον καημό, τη ζήλια, τα ξενύχτια και την αυτοκαταστροφική υπερβολή (μοτίβα που συναντάμε κατά κόρον στο σκυλάδικο), αλλά ταυτόχρονα επικαλείται την ανάγκη αυτονομίας, το αβέβαιο των σχέσεων και τον φόβο απώλειας του εαυτού μέσα στον δεσμό (συνήθως μοτίβα του έντεχνου ή ροκ).
Η καψούρα του Μαζώ γίνεται έτσι η λαϊκή έκφραση μιας σύγχρονης αντίφασης: η αγάπη εξακολουθεί να αποτελεί μια ιερή αξία, αλλά αναζητείται μέσα σε έναν κόσμο ρευστών και επισφαλών δεσμών. Το παλαιό λαϊκό πάθος δεν εξαφανίζεται· αποκτά νέα κοινωνική σημασία. Δεν αφορά πλέον μόνο τη μοίρα, τη θυσία και την εγκατάλειψη, αλλά και την αυτονομία, την αυτογνωσία και την ανακατασκευή του εαυτού. Το τραγούδι «Εγώ αγαπάω αναρχικά» –την εποχή του αντιμνημονιακού κρεσέντο (2012)– συμπυκνώνει αυτή τη σύνδεση παραδοσιακών και (μετα)μοντέρνων αισθημάτων οικειότητας που ο Μαζώ ύμνησε με έναν ιδιαίτερο ρομαντικό ναρκισσισμό.
Εν κατακλείδι, ο Μαζωνάκης έκανε την πίστα χώρο όπου μπορούσαν να συναντηθούν λαϊκή συγκίνηση, ποπ αισθητική, μόδα, χορός, ειρωνεία και κιτς θεατρικότητα. Σε αυτή την πίστα ο γνώριμος ερωτικός καημός συναντάει την αγωνία της σύγχρονης ατομικότητας. Εκεί ήταν και θα παραμείνει το βασίλειο της αθανασίας του.
Ο κ. Βασίλης Βαμβακάς είναι καθηγητής Κοινωνιολογίας της Επικοινωνίας στο ΑΠΘ.