«Δεν είναι, όμως, μόνο θεσμός, είναι και μια ζέουσα πραγματικότητα, ένας τόπος ικανός να παράγει νέα γνώση και να προωθεί την αναζήτηση απαντήσεων σε αδιατύπωτα ακόμα ερωτήματα. Για μένα είναι και κάτι άλλο, κάτι ακόμα πιο πολύ», είπε, αναφερόμενος στην πρώτη του «ξενάγηση» στην Ακαδημία, σε ηλικία 14 ετών, από τον θείο του, αδελφό της μητέρας του, καθηγητή και ακαδημαϊκό Καίσαρα Αλεξόπουλο.
«Μισό αιώνα αργότερα, στην ίδια μαγική αίθουσα, η Ακαδημία Αθηνών έκανε τελετή για την συμπλήρωση 100 χρόνων από την γέννηση του. Η παρουσία μου εδώ, στην ίδια αίθουσα σήμερα, αναβιώνει το απαράγραπτο χρέος μου στον θείο Καίσαρα», τόνισε και αναφέρθηκε στον άνθρωπο που τον δίδαξε να αμφιβάλει για όλα και να προτιμά να αδικούν τον ίδιο, παρά εκείνος τους άλλους.
Στη συνέχεια, στην ομιλία του, που είχε θέμα: «Προς ένα νέο ιστορικό συμβιβασμό: Ανατροπές και αδιέξοδα», μίλησε για την περίοδο της δικτατορίας και το έργο του «Η ελληνική τραγωδία» (που άλλαξε ξαφνικά τη ζωή του, όπως είπε), στον Μάη του '68 στη Γαλλία, στις κοινωνικές αλλαγές που ακολούθησαν, στην εμφάνιση της «θορυβώδους, ρηξικέλευθης και μοιραίας λέξης» (όπως την χαρακτήρισε) «Ανάπτυξη» και το γεγονός ότι πλέον η αφηρημένη έννοια της προόδου έγινε μετρήσιμη, στον νεοφιλελευθερισμό και στο νέο πολιτικό αδιέξοδο που γεννήθηκε στις μέρες μας: τη σύγκρουση της ανάπτυξης με το περιβάλλον.
Είχε προηγηθεί η προσφώνηση από τον Πρόεδρο της Ακαδημίας Μιχάλη Τιβέριο και η παρουσίαση από τον ακαδημαϊκό Μιχάλη Σταθόπουλο στην κατάμεστη Αίθουσα Τελετών της Ακαδημίας. Ανάμεσα στους παρευρισκομένους διακρίναμε, μεταξύ άλλων, τον πρώην Πρόεδρο της Δημοκρατίας και ακαδημαϊκό Προκόπη Παυλόπουλο, τον πρώην αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης Ευάγγελο Βενιζέλο, τους πρώην υπουργούς Λούκα Κατσέλη, Κώστα Λαλιώτη και Γιώργο Λιάνη, τον ποιητή και επίτιμο μέλος της Ακαδημίας Τίτο Πατρίκιο, τον ακαδημαϊκό και επί μία 10ετία ευρωπαίο διαμεσολαβητή Νικηφόρο Διαμαντούρο, την πρύτανη του Παντείου Πανεπιστημίου Χριστίνα Κουλούρη, τον ομότιμο καθηγητή Συνταγματικού Δικαίου Νίκο Αλεβιζάτο, τον ομότιμο καθηγητή εγκληματολογίας Γιάννη Πανούση κ.α.
Σημαίνων κοινωνικός επιστήμων με πλούσιο έργο
Να υπενθυμίσουμε ότι ο Κωνσταντίνος Τσουκαλάς είχε εκλεγεί στην Ολομέλεια της Ακαδημίας της 27ης Μαρτίου 2025, τακτικό μέλος της στην προκηρυχθείσα έδρα: «Κοινωνιολογία – Κοινωνική Θεωρία», στη Γ' Τάξη των Ηθικών και Κοινωνικών Επιστημών.
Ο κ. Τσουκαλάς γεννήθηκε στην Αθήνα το 1937. Έλαβε το πτυχίο της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών το 1958. Συνέχισε με μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης (1959-1960) και στα Πανεπιστήμια του Μονάχου (1960-1961), των Παρισίων (1963-1964) και στο Yale (1966). Το 1971 του απονεμήθηκε ο τίτλος του Docteur ès Lettres et Sciences Humaines από το Πανεπιστήμιο Panthéon-Sorbonne (Paris I). Το 1973 προήχθη στο Τμήμα Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Paris VIII Vincennes, στη βαθμίδα του επίκουρου Καθηγητή, το έτος 1975 σε αυτή του Καθηγητή Α΄ βαθμίδας, ενώ το διάστημα 1980-1981 διετέλεσε Πρόεδρος του Τμήματος. Από το 1981 έως το 1985 υπηρέτησε ως Καθηγητής Κοινωνιολογίας στη Νομική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και από το 1985 έως το 2004 ως Καθηγητής Κοινωνιολογίας στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών. Υπήρξε Επισκέπτης Καθηγητής σε πολλά Πανεπιστήμια του εξωτερικού, όπως της Γαλλίας (Paris I), των Ηνωμένων Πολιτειών (Princeton, Columbia, New York University [NYU], City University of New York), της Τουρκίας (Πανεπιστήμιο του Βοσπόρου-Boğaziçi Űniversitesi), καθώς και του Μεξικού (UAM Iztapalapa). Υπήρξε επίσης ομιλητής σε πολλά επιστημονικά συνέδρια διεθνώς.
Ανέπτυξε πλούσια ακαδημαϊκή σταδιοδρομία, με εκτενές και υψηλού επιπέδου συγγραφικό και διδακτικό έργο, μέσω του οποίου αναδείχθηκε σε εξέχοντα κοινωνικό επιστήμονα. Παράλληλα, κατείχε θέσεις και αξιώματα, πολλά από τα οποία σε ηγετικό επίπεδο, σε ερευνητικά κέντρα, επιστημονικούς οργανισμούς και εταιρείες, καθώς επίσης και σε σωματεία συνδεδεμένα με δραστηριότητες της κοινωνίας των πολιτών, της οποίας υπήρξε ενεργό μέλος.
Ενδεικτικά, αναφέρεται ότι υπήρξε -μεταξύ άλλων- επιστημονικός συνεργάτης του ιδρυθέντος από την UNESCO Κέντρου Κοινωνικών Ερευνών Αθηνών, το οποίο, από το 1974 και μετά, είναι γνωστό ως Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών (1964-1967), Γενικός Διευθυντής του ιδίου ιδρύματος (1981-1989) και Πρόεδρος του ΔΣ του (1993-1995), αρχηγός της ελληνικής αντιπροσωπείας στη διάσκεψη του ΟΗΕ για την κοινωνική ανάπτυξη (1994-1996), μόνιμο μέλος του Carrefour européen des sciences et de la culture (1985-1990) που οργανώθηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση, υπό την προεδρία του Jacques Delors, Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Πολιτικής Επιστήμης, Πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Κοινωνιολόγων, Πρόεδρος του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, Πρόεδρος του Ιδρύματος Ελληνικού Πολιτισμού (2017-2022). Το 2015, διετέλεσε Βουλευτής Επικρατείας.
Για το έργο του έχει λάβει σημαντικές τιμητικές διακρίσεις. Είναι Επίτιμος Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Κρήτης (2009), Επίτιμος Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου (2011) και του έχει απονεμηθεί το Αριστείο «Ιωάννης Καποδίστριας» για τις Επιστήμες, τα Γράμματα και τις Τέχνες (Δήμος Ναυπλίου, 2021).
